Marijke (29) uit Groningen vanaf Lesbos: 'Europa trekt nog steeds z’n handen ervan af en dat vind ik niet te hebben'

Vluchtelingen tussen de uitgebrande restanten van het vluchtelingenkamp Moria op Lesbos. Foto: EPA/Orestis Panagiotou

Ze is voor de vierde keer op Lesbos om vluchtelingen te helpen, orthopedagoog Marijke Menninga uit Groningen. Brand kan vluchtelingenkamp Moria hebben weggevaagd, de hulpvraag is groter dan ooit. ,,Ik wilde terug.’’

De hemel is strakblauw, de zon brandt. Griekenland in de nazomer, Griekenland zoals we het kennen van vakantiefoto’s.

Marijke Menninga (29) uit Groningen is niet op vakantie op het Griekse eiland Lesbos, ze werkt er sinds begin juli voor Stichting Bootvluchteling vanuit de hoofdstad Mytilini. Twintig minuten verderop ligt het dorpje Moria waar het gelijknamige vluchtelingenkamp is. Was.

loading

Drie keer eerder was Marijke er aan de slag, ze kende het klappen van de zweep, ze raakte zelfs in a way gewend aan Moria in tijden van corona, al went hopeloosheid niet. Maar na de brand is alles anders. Hopelozer. ,,Het is een andere wereld’’, zegt Marijke.

Kamp in lockdown

Ze zegt: ,,De mensen sloegen op de vlucht. Ze bleven in de bergen en op de weg in de buurt van het kamp of ze gingen naar de grote weg. Ze hebben nauwelijks tenten, ze hebben weinig of geen voedsel, weinig of geen water, geen zorg. Ook chronisch zieken, zwangere vrouwen, kinderen, baby’s. De zon brandt overdag, ‘s nachts is het koud. En de politie heeft het gebied waar ze naartoe zijn gevlucht afgeschermd vanwege Covid, wat enorme gevolgen heeft voor ons als hulpverleners. De politie weigert hulpverleners vaak de toegang, terwijl die komen met dekens, eten en medische zorg.’’

Ze weet nog hoe ze schrok toen ze in juli op Lesbos arriveerde en corona de toestand in het bomvolle Moria nog verder had ontmenselijkt. ,,Het kamp zat in lockdown, dus alleen met toestemming van de politie mochten de mensen erin en eruit. Dat betekent dat er nauwelijks mogelijkheden zijn om even aan dat ellendige kamp te ontsnappen. Niet even boodschappen doen, even naar de apotheek, je advocaat, niet even een wandelingetje maken met je kinderen.’’

,,De oplossing ligt in Europa’’

De brand bracht Marijke en haar collega’s onmiddellijk in staat van paraatheid. ,,We hadden enorme zorgen over de mensen die er zitten. Het was al jaren zo slecht, dit was waarvoor we waarschuwden. De funeste gevolgen van deze brand waren te voorkomen geweest, door mensen niet in dergelijke inhumane omstandigheden te duwen. De druk op de ketel is te groot geweest, ook voor de Grieken zelf.’’

Ze wilde keer op keer per se terug naar Moria. ,,Omdat de situatie onverbeterd was.’’ Ze wist ook dat haar aanwezigheid een druppel op de gloeiende plaat was. ,,Het voelt op veel momenten hopeloos. De oplossing ligt niet in de hulp van ons en andere hulporganisaties, niet in de hulp van de lokale Grieken die al jaren mensen opvangen. De oplossing ligt in Europa, dit is een politieke crisis, waarvoor een politieke oplossing moet komen. Alle Europese landen zouden onmiddellijk moeten overgaan tot relocatie.’’

Ze weigert het woord overnemen te gebruiken. ,,Overnemen past niet bij mensen. Alle Europese landen moeten de vluchtelingen van Moria verwelkomen. Het zijn mensen op de vlucht voor oorlog en onveiligheid. Europa trekt nog steeds z’n handen ervan af en dat vind ik niet te hebben.’’

,,Het is een récht om te vluchten’’

Ze kan niet horen dat het gelukszoekers zijn, dat ze zelf de keuze hebben gemaakt te vluchten. ,,Ik heb zo veel mensen in het kamp gesproken en ze wilden helemaal niet weg van huis. Ze waagden hun leven, maar ze hadden allemaal een huis, een thuis, een land. Het is een récht om te vluchten, voor mij is het bizar dat dat mensenrecht betwist wordt.’’

Ze weigert haar ogen te sluiten voor deze crisis, maar ze beseft ook dat ze als hulpverlener ter plekke misschien wel in stand houdt dat de politiek niks doet. ,,Dat is een belangrijke, ethische kwestie. Maar de minieme zorg die wij bieden is cruciaal.” Dat ze nu opnieuw op Lesbos is, is voor haar vanzelfsprekend. ,,Het is voor mij geen vraag of we ons met onze medemens moeten bezighouden. Er is nooit een reden die rechtvaardigt om de mensen hier in de steek te laten.’’

Ze kan niet langer praten, ze moet aan de slag. Ze heeft een verzoek. ,,Doneer aan hulporganisaties, maar nog belangrijker is: spreek je uit, teken petities, protesteer en spreek de politiek aan. Moria bestaat niet meer, maar Laat Moria niet stikken.’’

menu