Leefbaarheid gemeenten in Groningen staat op het spel door oplopende kosten van marktwerking in de jeugdzorg

Foto ter illustratie. Foto: Shutterstock

Marktwerking op gebied van jeugdzorg heeft alleen maar geleid tot oplopende kosten voor gemeenten. Daardoor moet fors bezuinigd worden op andere zaken en daardoor staat de leefbaarheid op het spel.

Met een half miljoen euro extra kan Pekela de gestegen kosten voor jeugdzorg het komend jaar betalen. Dat is voor de korte termijn, maar om orde op zaken te stellen en de jeugdzorg voor langere tijd goed in de vingers te krijgen, moet het Rijk met een overbruggingskrediet komen. ,,Want de leefbaarheid staat op het spel”, meent burgemeester Jaap Kuin van de gemeente Pekela.

Spook artikel 12-status ligt op de loer

De Groningse gemeenten dreigen alleen al door de oplopende kosten voor jeugdzorg en WMO financieel kopje onder te gaan. Met kunst en vliegwerk en zware bezuinigingen zijn begrotingen nog rond te breien, maar het spook van de artikel-12 status ligt op de loer.

Kuin en zijn mede collegeleden Hennie Hemmes (SP) en Henk Busemann (PvdA) willen koste wat kost voorkomen dat Pekela onder financieel toezicht van de provincie komt. ,,We willen zelf beslissen of we dat ene boompje nog kunnen aanschaffen. Maar de rek is er wel uit en we zijn het bezuinigen moe”, stelt Kuin. ,,Of willen ze in Den Haag dat we hier gaan bezuinigen op de voedselbanken?’’, vult Hemmes hem aan.

'Minister pakt probleem niet aan'

Stieneke van der Graaf, Tweede Kamerlid voor de ChristenUnie, liet zich deze week in Pekela informeren over de precaire situatie waarin de Groningse gemeenten verzeild zijn geraakt. ,,De rek is eruit. Ze trekken het niet meer. De minister plakt wat pleisters maar voelt te weinig urgentie om dit probleem echt aan te pakken. Gemeenten moeten er zijn voor hun burgers. Dat wordt op deze manier heel erg moeilijk.’’

Jeugdzorg wordt duurder door marktwerking

Dat gemeenten het zwaar hebben, komt grotendeels door de marktwerking in de jeugdzorg. En zoals meestal met marktwerking: het wordt alleen maar duurder in plaats van goedkoper. En, het bureaucratisch gehalte neemt ongekende vormen aan. Henk Busemann schilderde in het kort dat Pekela bijvoorbeeld minimaal met achttien zorgpartijen te maken heeft. ,,En die zitten allemaal om tafel. Iedereen wil geld verdienen. Schrap toch die regeldruk”, vindt Busemann.

Sinds 2015 toen de jeugdzorg op het bordje kwam van de Nederlandse gemeenten moet er jaarlijks geld bij. ,,En dat was eigenlijk te voorzien. Nieuwe ondernemingen maken nooit direct winst”, blikt Kuin terug. ,,Geef ons nog vijf, zes jaar en dan hebben we de boel op de rit”, verwacht Kuin. ,,Jeugdzorg gaat ons steeds beter af. Vooral in kleine gemeenten zijn de lijntjes kort en kan de aanpak efficiënt.”

'Een kwestie van overleven'

De hoop is gevestigd op een nieuw kabinet die oog heeft voor de problematiek op gebied van jeugdzorg en WMO. ,,Nu is het een kwestie van overleven, extra geld beschikbaar stellen en dan voor een structurele aanpak gaan.” Van der Graaf zegt dat gemeenten heel moeilijk voor zichzelf op kunnen komen. ,,Het is anders dan bij de onderwijzers, de boeren of de schoonmakers. Die voeren openlijk protest. Er is niemand die namens een gemeente op het Malieveld gaat staan.’’

Voor het reces heeft een Groningse delegatie op een goede manier aandacht gevraagd voor het probleem. Maar voor de korte termijn wordt ook nog hulp van Den Haag verwacht. De minister heeft verwachtingen gewekt tijdens het debat over de jeugdzorg. Vooralsnog is niet duidelijk wat dat inhoudt, want het blijft nog stil.

Voor Kuin, Hemmes en Busemann is helder dat gemeenten niet weer zomaar rijkstaken overnemen. ,,De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) moet zich ook niet weer laten verleiden tot onderhandelingen met het kabinet. Er moet gewoon voldoende geld komen.”

menu