Metro in Groningen? Tijd voor een nieuw OV-plan

Is het, vijf jaar na het schrappen van de Regiotram in Groningen, tijd voor een nieuw OV-plan? Inspiratiefestival Let’s Gro gaf de voorzet voor een discussie.

Buslijnen waar elke 8 minuten Qliners af en aan rijden, dubbeldekkers zelfs, om voldoende capaciteit te bieden. Qbuzz en het OV-bureau hebben in en rond Groningen niet te klagen over belangstelling.

En de OV-gebruiker ook niet over het aanbod, al loopt dat nog niet helemaal in de pas met de vraag. Ook daaraan wordt gewerkt. Na pendelspitstreinen uit Zuidhorn rijden die nu ook al vanuit Assen. Winschoten volgt en Leeuwarden krijgt z’n lang gewenste extra sneltrein in 2021, als het Hoofdstation in Groningen is verbouwd.

Ondertussen staat het wegverkeer in en rond Groningen geregeld stil, als in de drukste jaren voor de economische crisis. De nieuwe zuidelijke ringweg (volgens de plannen ook klaar in 2021) zorgt een jaar of tien voor voldoende doorstroming, daarna loopt het verkeer daar ook weer vast -voor zo ver dat nu kan worden voorspeld.

Vertragings Top- 5

Auto’s staan stil op de ring, de A28, provinciale wegen (Zuidhorn) en in de stad zelf. Groningen staat al lang hoog in de vertragings Top-5 van TomTom. Dat is niet alleen jammer voor de automobilist, maar ook voor de bus die nauwelijks vrij baan heeft. En helemaal voor stadsbewoners die ongevraagd met de gevolgen van de forensenchaos worden geconfronteerd.

Toenemende verstedelijking en meer auto’s maken het probleem zo groot dat Groningen zich hoog nodig moet buigen over een geavanceerd toekomstplan voor het openbaar vervoer, zegt Wouter van Gessel. De komst van elektrische en zelfrijdende auto’s is prettig voor milieu en veiligheid, maar maakt de stad niet opeens groter. Ze versterken juist de autotoename en het risico dat de stad nog sneller vastloopt.

Extra ruimte maken voor de auto, wat Groningen rond het Oosterhamriktracé wil doen, is volgens experts de kat op het spek binden: je verergert het probleem in plaats van het op te lossen. Op het tracé is een nieuwe autoroute naar het UMCG deels over een busbaan getekend.

Regiotram

loading

Tien jaar geleden was op het traject een route gepland van de Regiotram, die vanaf 2015 in de stad en vanaf 2020 ook (over bestaand spoor) naar de regio zou rijden. Stad en provincie wilden met de vrije trambaan de groei van het autoverkeer stoppen. Om te beginnen bij de ringweg. De financiering was rond en de aanbesteding in volle gang toen de toenmalige collegepartijen D66 en SP in de stad eind 2012 onverwacht een streep door het plan zetten.

In allerijl werd een tijdelijk alternatief bedacht: meer Qliners op langere afstanden en een nieuw Q-link concept: comfortabele buslijnen tussen woonwijken, P+R plaatsen, UMCG, binnenstad, stations en dorpen in de regio. Er komen ook meer rechtstreekse OV-verbindingen per trein door de verbouwing van het Hoofdstation.

Die bussen doen het goed maar vrije busbanen komen er vrijwel niet bij, ook niet bij de verbouwing van de ringweg, terwijl die volgens Van Gessel essentieel zijn voor een goed OV-systeem. De hoeveelheid bussen zit elkaar soms al in de weg. ,,Terwijl het autoverkeer onverminderd doorgroeit en wegen in de stad niet mee groeien. Daar lopen we hard tegenaan. Maatregelen om de autocapaciteit te vergroten lossen niks meer op. Dat is geld wegsmijten in een bodemloze put. De drukte op de weg maakt een ‘OV-vergezicht’ met de dag belangrijker.’’

2040 en verder

Steeds meer steden buigen zich over 2040 en verder. Combineren allerlei vervoersystemen. Zo maakten Rotterdam en Dordrecht pas bekend dat ze een aantal spoorlijnen willen veranderen in metrolijnen die doorrijden in de stad.

Een goed regionaal netwerk is essentieel, zegt Van Gessel. ,,Je moet niet vasthouden aan spoorlijnen uit 1860 en 1884, maar kijken wat er nu nodig is. Als je ervoor zorgt dat het OV sneller en comfortabeler wordt dan de auto, maak je een eind aan straatbeelden vol grijs blik. Dan kun je een stad ook weer maken zoals vroeger. Met gemengd wonen en werken, groen, speelruimte en lucht in plaats van parkeerplaatsen.’’

Van Gessel, voorzitter van de landelijke stichting Freedof of Mobility waarin een groepje OV-experts samenwerkt, is verbaasd dat Groningen niet eens aan tafel zit bij alle OV-plannen in de regio. ,,Rond Groningen bestaan allemaal losse projectjes en ideeën. Je moet met elkaar een vergezicht maken naar de toekomst: Waar wonen de mensen, waar willen ze naartoe. Wat heb je nodig? Dan kun je daar langzaam samen naartoe werken met je infrastructuur.’’

Metroplan

Voor de discussie presenteerde hij op Let’s Gro een ‘metroplan’ voor de regio Groningen. Gebaseerd op het OV van nu, met een combinatie van trein- en busverbindingen. Inclusief goede verbindingen met Drachten, (inter)nationaal OV-knooppunt Groningen Airport Eelde en internationale spoorlijnen. ,,De Wunderline is voor de toekomst van Groningen van het allergrootste belang.’’

Voor het plan durfde hij zelfs een tunnel onder de stad te tekenen. ,,Groningen roept dan al meteen dat het veel te duur is, maar stel dat de route Haren- Grote Markt- Kardinge een logische is. Met reizigers tot uit Assen, Emmen, Bedum en Delfzijl. Dan moet je voor de gezonde toekomst van de stad een vrije OV-baan maken op die route. Welk voertuig je kiest, is in eerste instantie niet van belang. Als je maar durft te investeren. Het is een hoop geld, maar je weet ook voor hoe lang je zoiets bouwt. En je kunt er lang over doen. Als je weinig geld heb, moet je je OV-systeem beetje voor beetje bouwen. Met een einddoel voor ogen: het OV als beter alternatief voor de auto. Daar is het sinds de tramdiscussie nog niet over gegaan.’’

menu