Miljoeneninjectie voor polder Breebaart: schijnwerper op ‘Strijdtoneel Dollard’

Voorbijtrekkende ganzen moeten de Polder Breebaart bij Termunten nu nog even delen met graafmachines en werklui, straks hebben ze het gebied weer voor zich alleen. Foto’s Groninger Landschap

Groningers bevochten er de zee, in de oorlog brulden er Duitse kanonnen en de natuur is er eeuwig in gevecht met de elementen. Het Groninger Landschap zet de schijnwerper op ‘Strijdtoneel Dollard’.

Bekeken vanuit de uitkijkpost hoog boven in bezoekerscentrum Dollard ligt het als een ‘postzegel’ aan de rand van Nederland. Achter de Punt van Reide strekt de polder Breebaart zich 63 hectare groot uit richting Duitsland. Het is de jongste polder van het land, pas in 1979 ingedijkt, maar wel met een geschiedenis die eeuwen teruggaat.

Injectie van bijna 4 miljoen

Met een injectie van bijna 4 miljoen euro maakt Het Groninger Landschap de rijke en bewogen historie van dit op de zee veroverde gebied zichtbaar. Donderdag geeft de landschaps- en natuurbeheerder officieel het startschot voor een grootscheeps herinrichtingsproject. Dan stromen de eerste van in totaal 70.000 ton baggerslib uit de polder door een pijplijn richting de zogeheten kleirijperij, verderop aan de dijk.

Waar nu nog wat voorbijtrekkende ganzen enigszins ontredderd tussen de graafmachines scharrelen, ligt straks een uniek nat vogelparadijs. Eind maart moet het al klaar zijn, als kluten, noordse sterns en visdiefjes aan hun broedseizoen beginnen. Na de herinrichting biedt de Breebaart deze bedreigde vogelsoorten een beschutte kraamkamer.

Broedgebied voor bedreigde kluut

Zo was het hier ook al even in 2001 toen Het Groninger Landschap een duiker in de dijk openzette en de polder overgaf aan het vrije spel van eb en vloed. Onmiddellijk veroverde de natuur het gebied. ,,In die tijd broedde bijna 75 procent van de West-Europese kluten-populatie in de Breebaart’’, schat Rob Reintsema, kwartiermaker voor het polderproject.

,,Een enorm succes’’, zeggen ze bij Het Groninger Landschap. Maar: met de zee kwam ook het slib binnen en langzaam stroomde de polder vol met het getij. ,,We hadden 15 centimeter slibafzetting per jaar, dat is enorm,’’ schetst Reintsema het probleem. Plots waren bodembroeders die voorheen veilig omringd waren door water, weer een makkelijke prooi voor rovers. De Breebaart werd een lopend buffet voor vossen en ratten.

‘Bodembroeders’ veilig voor rovende vossen

Straks zit de kluut weer onbedreigd op een broedeiland midden in de polder, aan alle kanten omgeven door minstens 50 meter water. Te ver voor zelfs de meest zwemlustige vos om de oversteek te wagen, verwachten Reintsema en co. ,,We denken dat we het predatieprobleem hiermee ondervangen, maar we houden het het komend seizoen in de gaten.’’ Vossen zijn vasthoudend als het om voedsel gaat. ,,Desnoods zetten we er rasters omheen. Liever niet, want je wil de natuur niet in de hekken zetten. Maar de kluut is inmiddels zo bedreigd dat het nu gaat om het voortbestaan van de soort.’’

Tegelijkertijd geeft Het Groninger Landschap de hele polder een grote ‘onderhoudsbeurt’. Het bezoekerscentrum Dollard gaat op de schop en krijgt een nieuwe permanente expositie met naast natuur meer aandacht voor de historie van het gebied, van de eerste monniken die het land veroverden op de Dollard tot het allang weer gesloopte sluizencomplex dat de Veenkoloniën in de jaren zeventig een verbinding naar zee zou geven.

Ook Duits bunkercomplex straks opengesteld

Ook de ‘Batterie Fiemel’ is onderdeel van die historie. Het Groninger Landschap heeft twee van de resterende bunkers aangekocht van deze Duitse geschutstelling die onderdeel vormde van de luchtafweer rond industrie- en havenstad Emden aan de overkant van de Eems. Een daarvan wordt nu gerenoveerd en toegankelijk gemaakt als onderdeel van een breder Atlantikwall-project waarbij ook bunkercomplexen in het Friese Marrum en bij Den Helder worden opgeknapt.

Bovenop de centrale geschutbunker van de Batterie Fiemel staat straks weer een Flugabwehrkanon of Flak zoals die in de oorlog ook dienst deed tegen inkomende geallieerde bommenwerpers richting Emden. Een replica van draadstaal, op ware grootte, zegt Herwin Prins, die namens Het Groninger Landschap dit deel van het project leidt. Een vaste expositie geeft bezoekers straks tekst en uitleg over de Batterie in oorlogstijd en kort na de oorlog, toen er NSB’ers en andere ‘foute’ Nederlanders gevangen zaten.

Impuls voor bezoek aan gebied

Nu al trekt de Breebaart jaarlijks vijftigduizend bezoekers. ,,Veel voor zo’n ‘uithoek’’’, stelt Reintsema. Grote publiekstrekker is de kijkwand die zicht geeft op de populatie van soms 150 zeehonden. Die krijgt als onderdeel van het project een nieuw pad. Ook de vogelkijkhut krijgt een betere toegang voor mindervalide kijkers en aan de zuidkant van de polder komt een vogelkijkscherm. Al die maatregelen samen geven het bezoek aan de Breebaart een impuls, denkt Reintsema. ,,En dat binnen drie maanden: ga er maar aanstaan.’’

menu