Foto: ANP

Miljoenenwinst Gronings jeugdzorgbedrijf in zak eigenaresse, die zich er ongemakkelijk bij zegt te voelen

Foto: ANP Foto: Lex van Lieshout

Het Groningse jeugdzorgbedrijf Team050 en het daaraan gelieerde bedrijf de Zorgfabriek hebben miljoenen aan winst uitgekeerd aan hun aandeelhouders, onder wie directeur/eigenaar Lisette Sloot. De gemeenteraadsfracties van GroenLinks, SP en ChristenUnie stellen er raadsvragen over.

Uit de jaarrekeningen van Team050 blijkt dat het bedrijf 2,8 miljoen euro van de winst over 2018 en 2019 heeft gebruikt om de aandelen van het bedrijf Zorgfabriek BV over te nemen. Lisette Sloot en haar zakenpartner Erik van der Zijden zijn de aandeelhouders van de Zorgfabriek. Inclusief winstuitkeringen heeft Team050 bijna 4 miljoen euro van de winst over de afgelopen zes jaren uitgekeerd aan zijn aandeelhouders.

De drie raadsfracties in Groningen vinden het onwenselijk dat er zulke hoge winsten worden gemaakt door kleine jeugdzorgbedrijven en helemaal dat dat geld deels wordt opgestreken door de eigenaren zelf, maar niet teruggaat de zorg in. ,,Terwijl gemeenten in Nederland hun begrotingen op de kop zetten om de zorg te kunnen betalen’’, zegt Jasper Been van GroenLinks.

Inderdaad, private winst

Sloot zegt zich in een reactie ongemakkelijk te voelen bij die hoge winsten. Haar bedrijf maakt zo veel winst door vernieuwend te werken, stelt ze. ,,Transparanter, kwalitatief beter, sneller, persoonlijker en goedkoper.’’ Ze zegt de kritische vragen over de winst op prijs te stellen. ,,Inderdaad, het leidt nu tot private winst’’, erkent ze.

Sloot zegt: ,,We hadden er heel gemakkelijk voor kunnen kiezen om door middel van BV-constructies, het aankopen van vastgoed of het verhogen van onze kosten door hoge salarissen, dure bedrijfsauto’s, het inhuren van consultants of meer overhead, van de lijstjes met aanbieders met hoge winsten af te komen, maar dat is nu juist niet ons doel. We willen in onze jaarcijfers juist laten zien dat het ook echt anders kan.’’

Zorgcowboys niet illegaal

De hoge winsten van met name kleinere zorgbedrijven zijn al jaren onderwerp van journalistiek onderzoek. Ook Dagblad van het Noorden en Leeuwarder Courant hebben er al vaak over geschreven. De journalistieke platforms Follow the Money, Reporter zijn er de laatste jaren ingedoken en hebben een lijst opgesteld van wat zij ‘zorgcowboys’ noemen; bedrijven in de zorg die opmerkelijk hoge winsten boeken.

Die winst is niet altijd illegaal en past zelfs bij de marktwerking in de zorg die de regering voorstaat. Daardoor zou er innovatiever en efficiënter gewerkt worden. Dat is juist ook wat Team050 zegt te doen. Het werkt ondermeer met jonge goedkope krachten, vraagt lage tarieven en weet zo in de woorden van Sloot juist geld te besparen voor de gemeenten.

De ChristenUnie, SP en GroenLinks in de Groninger gemeenteraad stellen daarover in raadsvragen: ,,Is het college het met ons eens dat eventuele besparingen aan de samenleving ten goede zouden moeten komen in plaats van aan particulieren?’’

Potje zes ton

Team050 heeft juist geprobeerd een deel van de winst in te zetten voor betere jeugdzorg in het algemeen. Daarvoor heeft het bedrijf zes ton van de winst in een potje gedaan voor ‘innovatie in de zorg’. ,,We wilden dat liever dan winst uitkeren aan de aandeelhouders’’, stelt Sloot. Het grootste deel van die zes ton is alleen nog niet uitgegeven, omdat ,,het vinden van een passende bestemming tijd en overleg kost’’. Bovendien zegt Sloot dat de belangrijkste aandeelhouder van Team050 de afgelopen jaren bijna vier ton uit eigen middelen had gefinancierd en dat heeft omgezet in een gift.


De raadsvragen en uitleg erbij van GroenLinks, ChristenUnie en SP in Groningen staan hier.

Een uitgebreide reactie van Lisette Sloot en Team050 staat hieronder:

,,Team050 zet zich sinds 2010 in om de jeugdhulp transparanter, kwalitatief beter, sneller, persoonlijker en goedkoper te organiseren. Ook in onze jaarrekening zijn we transparant en we waarderen het dat onze jaarrekening goed gelezen wordt en hier kritische vragen over gesteld worden. Heel gemakkelijk hadden we ervoor kunnen kiezen om door middel van BV constructies, het aankopen van vastgoed of het verhogen van onze kosten (door bijv. hoge salarissen, dure bedrijfsauto’s, inhuren van consultants of meer overhead) van de lijstjes met aanbieders met hoge winsten af te komen, maar dat is nu juist niet ons doel. We willen ook in onze jaarcijfers juist laten zien dat het ook echt anders kan. En inderdaad: dat leidt nu tot private winst. Dat is ongemakkelijk, want liever zien wij de publieke winst van onze manier van werken ontstaan. Zowel als het gaat om de kwaliteit als de kosten van de zorg.

Door onze manier van werken waarbij we focussen op een goede match tussen de jeugdige en de begeleider, onze aandacht voor werkgeluk en het werken met jonge professionals zijn we in staat goede, goedkope en passende zorg te bieden aan ruim 1.000 jeugdigen. Uit de cijfers blijkt dat we daarin succesvol zijn, onze clienttevredenheid scoort een 8,3, en afgelopen jaren kozen steeds meer cliënten voor ons als aanbieder.

Deze zorg wordt grotendeels ingekocht door de gemeenten. Binnen het ‘open house model’ van de gemeente Groningen wordt marktwerking gestimuleerd en stelt de gemeente het maximale tarief vast dat aanbieders mogen hanteren. Gemeenten doen dit vanuit de gedachte dat wanneer ze de zorg bij veel aanbieders zorg inkopen ze aanbieders prikkelen om goede kwaliteit te leveren. Als er keuze is, moeten aanbieders namelijk hun best doen om de cliënt binnen te halen. Hierbij stelt de gemeente het tarief vast waarbij ze uitgaan van gemiddelde uitgangspunten voor een aanbieder. Zo hanteren ze een tarief dat gebaseerd is op 5% verzuim terwijl het verzuim bij Team050 maar 0,5% is. Binnen het maximale tarief is ruimte om als aanbieder zelf een lager tarief te hanteren. Er zijn ruim 110 aanbieders gecontracteerd die begeleiding bieden, het overgrote deel hiervan hanteert het maximale tarief. Slechts 4 aanbieders, waaronder Team050, hanteert een tarief dat ruim 20% onder dit maximale tarief ligt. De keuze van Team050 om af te zien van de indexatie en het maximale tarief is een bewuste keuze waarbij we jaarlijks een besparing voor de gemeenten realiseren van 1,5 miljoen euro. Hiermee dragen wij bij aan de ambitie van de gemeenten om de kosten van de jeugdhulp te beperken.

De reden waarom we binnen dit model niet nog verder kunnen zakken in ons tarief heeft te maken met onzekerheid van de open house constructie waarin de cliënt zelf kiest voor een passende aanbieder én het hanteren van een fors lager tarief dan het overgrote deel van de zorgaanbieders het risico van te grote prijsconcurrentie met zicht mee brengt. Wij geloven dat binnen het model van marktwerking het te sterk concurreren op basis van prijs de kwaliteit van de zorg binnen de sector niet ten goede zal komen. Wie inzet op de laagste prijs, creëert een prijzenoorlog die ten koste zal gaan van cliënten. Zolang onze tarieven fors lager zijn dan de tarieven van andere aanbieders lopen we het risico om met het verder verlagen van onze tarieven andere, ook hele goede, aanbieders, uit de markt te prijzen. Voor een deel van de zorg leveren we dus een goedkopere oplossing. We realiseren ons dat niet alle zorg op deze wijze en door jonge professionals geleverd kan worden. Binnen de grenzen van het huidige model zetten wij ons maximaal in om de zorg betaalbaar te houden en zetten we niet in op maximalisatie van onze winst.

Voortvarend als we zijn, besloten we in juni 2019 een groot deel van de winst van 2018 (6 ton) te reserveren voor innovatie in de zorg. Immers: we wilden dat liever dan de winst uitkeren aan de aandeelhouders. We zijn hierover vaak met het contractmanagement van de gemeenten in gesprek geweest om hiervoor een passende bestemming te vinden. Dit kondigden we vorig jaar aan toen ook raadsvragen gesteld zijn over de winst. (Beantwoording vragen Gemeente Groningen ex art. 38 RvO GroenLinks en ChristenUnie over hoge winsten bij zorginstellingen 28-08-2019:https://gemeenteraad.groningen.nl/Documenten/Beantwoording-vragen-ex-art-38-RvO-GroenLinks-en-ChristenUnie-over-hoge-winsten-bij-zorginstsellingen.pdf)

Daarnaast hebben we in november 2019 tijdens een bezoek van de Commissie van Onderwijs en Welzijn van de gemeente Groningen een toelichting gegeven op onze manier van werken en de winst die hierbij ontstaan is. Omdat het tijd en overleg kost om een passende bestemming te vinden is het grootste deel van het bedrag nog niet in 2019 uitgegeven maar zijn we begin 2020 met gemeenten van start gegaan met een aantal pilots waaraan een deel van dit geld besteed wordt. Zoals in de jaarrekening zichtbaar is, is het overige geld nog steeds beschikbaar voor initiatieven van gemeenten om een hier een goede bestemming aan te geven, zodat het geld terugvloeit naar het doel waarvoor het is.

In de afgelopen 10 jaar heeft Team050 winst gemaakt door bewuste keuzes en een lage overhead. Hierbij staat de kwaliteit van de zorg en het werkgeluk van onze medewerkers voorop. De winst is niet ontstaan door fraude, het niet leveren van het juiste aantal uren zorg of het inzetten van te laag gekwalificeerd personeel. Uiteraard werken we bij Team050 volgens de norm verantwoorde werktoedeling en met gekwalificeerd en SKJ geregistreerd personeel. Halverwege 2018 werd het voor de Groningse gemeenten ook verplicht om personeel op MBO functie te registreren bij het Registerplein. Daarom worden ook onze begeleiders geregistreerd in het Registerplein. Hiermee voldoen we aan alle eisen die ons in het contract met de gemeenten gesteld zijn. We herkennen ons dan ook geenszins in het beeld van een zorgcowboy. Onze drijfveer om te gaan ondernemen in de zorg, was én is om deze beter en goedkoper te maken.

Naar aanleiding van onze financiële resultaten hebben de gemeenten in Groningen Friesland ook extra onderzoek gedaan naar de oorzaken van de winst en onze kwaliteit. Hieruit zijn geen onrechtmatigheden of fraude uit naar voren gekomen.

De keuze om in 2019 de bedrijfsstructuur nog transparanter te maken sluit aan op de wens om de BV structuren in de zorg aan te pakken en het ondoorzichtig wegsluizen van geld te voorkomen. In de afgelopen woelige jaren in de jeugdhulp lag het voor de hand om deels te werken met een flexibele schil. Om ook zelf ons personeel op te leiden en te kunnen laten doorstromen leek ons de verbinding met De Zorgfabriek destijds passend. Inmiddels is Team050 groot en stabiel genoeg om zelfstandig verder te gaan en draagt het losmaken van De Zorgfabriek bij aan het transparanter maken van onze organisatie.

Voor ons was het inkopen van aandelen een eenmalige noodzakelijke keuze, die tegemoet komt aan de wensen van de politiek voor transparantie. Als we een zorgcowboy geweest waren hadden we allerlei slimme trucs kunnen toepassen om de winst op een andere manier weg te sluizen (zoals het werken met meerdere vastgoed BV’s of managementfee’s) maar dat past niet bij onze wens om open en transparant te zijn. Wanneer een organisatie uit meerdere BV’s bestaat is namelijk alleen de BV die de zorg levert verplicht om zijn jaarrekening te publiceren. Hierdoor kan een ondoorzichtig kluwen van BV’s en holdings ontstaan waarbij het niet meer mogelijk is om toezicht te houden op de kwaliteit van de zorg of de besteding van de middelen.

Bij het inkopen van de aandelen is de waarde van de aandelen onafhankelijk vastgesteld en heeft een uitkeringstoets plaatsgevonden waarmee we ervan verzekerd zijn dat Team050 financieel gezond blijft. Daarnaast heeft de belangrijkste aandeelhouder ervoor gekozen om een bedrag van bijna 4 ton dat in eerdere jaren uit eigen middelen geïnvesteerd was om te zetten in een gift aan Team050. Als het gaat om het maken en uitkeren van winst begrijpen we dat iedereen hier een persoonlijke en/of politieke mening over heeft. Dat mag. De politiek heeft gekozen om ondernemerschap in de zorg aan te moedigen om zo de sector een prikkel tot betere zorg en innovatie te geven. Ja, we keerden in afgelopen jaren dividend uit en maakten een keuze tot het inkopen van aandelen maar hebben minstens hetzelfde bedrag aan besparingen voor de gemeente gerealiseerd door te kiezen voor een lager tarief, ad te zien van indexatie en een reservering te maken voor innovatie.

Gemeenten hebben als taak om goede zorg in te kopen voor een passende prijs en daarin zit wat ons betreft ook de kans. We merken hierbij dat enerzijds werken in een systeem met marktwerking en het anderzijds politiek niet accepteren van winst, op gespannen voet met elkaar kunnen staan. Natuurlijk beseffen we goed dat de manier waarop we bij Team050 werken voor lang niet alle vormen van zorg geschikt is en dat wij soms slecht passen in de inkoopmodellen van de gemeenten waarbij de tarieven gebaseerd worden op een gemiddelde kostprijs van de diverse aanbieders. Door innovatieve aanbieders op een andere manier in te zetten en anders in te kopen kan de gemeente ook daadwerkelijk profiteren van het succes van Team050 en kan de winst in het publieke domein neerslaan. De gemeente Groningen heeft er dan ook in 2020 voor gekozen deze kans te benutten en is met ons een pilot aangegaan die de gemeente in 2020 een forse besparing oplevert. We moedigen gemeenten dan ook aan om aanbieders die zich onderscheiden extra te onderzoeken en hun inkoopmodellen daarop aan te passen.

Want uiteindelijk draait het erom hoe we samen de jeugdigen in Groningen het beste kunnen ondersteunen en moeten we daarin alle kansen benutten om het goede te doen.’’

menu