Na de dood wordt het leven duidelijk

Roulien van der Woude (32) was jong toen haar ouders dood gingen. De avond voor haar vader overleed, maakte ze een schets van zijn leven. Tegenwoordig schrijft ze verhalen voor nabestaanden.

Het leek een onschuldig bericht. De moeder van Roulien van der Woude moest naar het ziekenhuis voor onderzoek. Vier maanden en tien dagen later waren haar beide ouders dood. Het leven glipte Roulien door de vingers en ze kon niets doen om het tegen te houden.

,,Mijn mem en ik hadden een bijzondere relatie’’, zegt Roulien, Fries, blond golvend haar, in haar woonkamer in Beijum, Groningen. Haar ogen zijn gericht op een groot schilderij van haar moeder Bea. ,,Mem was een klein vrouwtje, 1.58 meter. Ik tilde haar met mijn lange lijf op, ‘Zet me neer, juh’, zei ze dan lachend.’’

Verwoestende kanker

Bea werkte in de thuiszorg in Sneek. Een betrokken vrouw. Liefdevol naar iedereen om haar heen. Ze werd maar 57, een verwoestende kanker sneed haar de pas af. Roulien koestert haar moeder. Praat tegen het schilderij aan de muur. ,,Het is net de Mona Lisa’’, zegt ze. ,,Het maakt niet uit waar ik sta in de kamer, ze kijkt me altijd recht aan.’’

Roulien zegt dat het soms voelt of haar moeder meekijkt. ,,Ik hoor nog altijd haar stem in mijn hoofd. Ze vraagt me dan of ik dingen niet beter anders kan doen. Tegenstrijdig, want ik merk dat ik veel dingen hetzelfde doe als mijn moeder. ’’

Haar mem Bea en heit Sytse. Maatjes voor het leven. Levensgenieters. Sytse was kraanmachinist bij Kielstra en grappenmaker. De mensen met wie hij werkte noemden hem steevast de lachende machinist. Sytse kon de ziekte van zijn vrouw niet bevatten, Bea was zijn grote liefde. Hij bleef realistisch en wist dondersgoed dat zijn vrouw zou overlijden. Roulien: ,,Hij wilde mijn moeder ervan bewust maken dat ze doodging. Terwijl mijn moeder liever vasthield aan het positieve.’’ Zes dagen voordat Rouliens moeder overleed, hoorde haar vader dat hij ook kanker had.

Die kanker leek eerst te genezen. Sytse was strijdlustig, wilde niet bij de pakken neerzitten. Maakte plannen voor de toekomst. ‘Ik ga het wel overleven’, zei hij. Twee maanden leek het goed te gaan, tot bleek dat hij een spookkanker had. De oorsprong van de tumor was niet te traceren en daarmee ook niet adequaat te bestrijden. Roulien: ,,Hij was op, wilde niet meer vechten.’’

'Tot straks'

Roulien haalt er een fotoboek bij. Slaat het open op de laatste pagina. Een foto van haar vader die op het kistdeksel van haar moeder schrijft. ‘Tot straks’. ,,Mijn vader werd vijftig jaar en elf dagen. Zijn vijftigste verjaardag hebben we nog groots gevierd met als motto: Het leven leert het leven te vieren. En dus vierden we het. Zonder mijn moeder, dat wel. Ze werd gemist. Mijn vader stierf niet alleen aan kanker, het was voor een groot deel liefdesverdriet. Hij stierf aan een zogenoemd gebroken hart.’’

Roulien wilde iets tastbaars van haar vader hebben, ze wilde hem bij zich houden. De dag voor hij overleed, interviewde en filmde Roulien haar vader, samen met haar zusje Annemarie. Ze stelden hem allerlei vragen: zijn wij de leukste kinderen die je kent? Hoe kijk je terug op je leven? Waar denk je dat je morgen bent? Mijn vader antwoordde op de laatste vraag: ‘Ik ben morgen in ’t Schelpje, in het uitvaartcentrum in Sneek. Mijn geest is dan weer bij mijn maat.’ Zijn ogen lichtten op toen hij sprak. Het verhaal van haar vader maken werd het begin van het werk dat Roulien nu doet.

In juli 2009 waren zij en haar zusje wees. Het eerste jaar zonder haar ouders kon Roulien niet bevatten. Ze liet haar ouderlijk huis precies zoals het was achtergelaten. De leesbril van mem lag op de keukentafel. ,,Het was alsof ze ieder moment weer thuis konden komen.’’

Roulien maakte er in die tijd een toneelstuk van. Belde aan bij haar ouderlijk huis. Wachtte even tot iemand opendeed. Als de deur vervolgens dichtbleef, doorzocht ze het huis. ,,Ik dacht dat ze zich ergens verstopten. Ik voelde me net Bambi.’’ Haar grootste nachtmerrie was werkelijkheid geworden.

Levensschrijver

,,Ik was begin twintig. Alles liep tot dan op rolletjes. Ik was bijna klaar met mijn opleiding tot geschiedenisdocent, had een goede baan. En toen waren mijn beide ouders dood. Ik had geen referentiekader meer. Alle poten waren onder mijn stoel weggezaagd.’’

Haar eigen ervaring was de basis voor haar werk nu. Roulien begon drie jaar geleden als levensschrijver. Ze schetst verhalen van mensen die binnenkort overlijden, of maakt een verhaal aan de hand van de ervaringen van nabestaanden. Roulien is in de funeraire wereld een vreemde eend in de bijt. Ze is jong en ondanks haar verleden een sprankelende verschijning. ,,Mensen die soortgelijk werk doen zijn vaak de vijftig al ruim gepasseerd of zijn zelf begrafenisondernemer of iets dergelijks geweest.’’

Roulien is gedreven, wil anderen bieden waar ze zelf bij haar vader ook veel aan heeft gedaan. Het leven samengevat in een verhaal. ,,De gesprekken die ik met nabestaanden heb, zijn stuk voor stuk bijzonder. Ik ben de buitenstaander en leg soms verbanden waardoor de overledene in een ander daglicht komt te staan. Het is een narratieve manier van verwerken. De woorden die je aan iemand geeft zijn bepalend voor de toekomst.’’

,,Met fragmenten maak ik een leven beeldend. Al is het niet altijd gemakkelijk. Het verdriet is rauw als een geliefde net overleden is. Soms knal ik op een muur van emotie. Iedereen is kapot, verdrietig.’’ Bij verwerking hoort waarheid. En die waarheid is volgens Roulien niet altijd even mooi. ,,Mensen zeggen wel eens: Over de doden niets dan goed. Dat is onzin. Sommige mensen waren ook gewoon niet altijd aardig.’’

Het gevoel waarmee Roulien mensen wil achterlaten, moet zo goed mogelijk zijn om verder te kunnen leven. ,,Dood of niet, een persoon wordt niet zomaar van de harde schijf gewist. Iemand blijft voor altijd.’’

Roulien van der Woude (Sneek, 1983) studeerde geschiedenis in Leeuwarden en liet zich later omscholen tot rouwdeskundige in Utrecht. Sinds 2013 schrijft ze levensverhalen en spreekt ze op uitvaarten. Op www.levensschrijver.nl is meer informatie over haar werk te vinden.

menu