Prof. dr. Alex Friedrich, arts-microbioloog van het UMCG.

Dit is wanneer viroloog Alex Friedrich van UMCG de derde coronagolf verwacht

Prof. dr. Alex Friedrich, arts-microbioloog van het UMCG. Foto: Alessandra Baltodano

De tweede golf duurt mogelijk tot in december. Maar dan krijgen we vast weer een derde golf, verwacht arts-microbioloog Alex Friedrich. ,,Want met kerst gaan we elkaar toch weer opzoeken en mensen gaan met vakantie.’’

Leren we dan niets? Een gesprek met de bekende viroloog van het UMCG over hard ingrijpen, de Duitse aanpak en regionaal beleid.

Kerstvakantie

De tweede golf begint in Noord-Nederland aan kracht in te boeten. Maar in de Randstad slaat corona nog wild om zich heen en de gedeeltelijke lockdown is nog lang niet voorbij. Zullen we dan dit keer, als het hopelijk in december weer afneemt, net als afgelopen zomer weer de teugels laten vieren in de kerstvakantie?

Friedrich verwacht eigenlijk van wel. Zodat er na de kerst in januari een derde golf zal komen. En in de maanden daarna vast nog een vierde golf en wellicht een vijfde golf. ,,Maar we leren. We zijn tegen die tijd wel beter voorbereid en zullen steeds beter kunnen behandelen en de eerste groepen mensen kunnen vaccineren’’, verwacht het hoofd van de afdeling medische microbiologie en infectiepreventie van het UMCG.

,,We hebben nu ook veel meer testcapaciteit, we weten nu beter hoe we hotspots onder controle kunnen houden en we weten dat we moeten focussen op het verspreidingsnetwerk in de zorg.’’

Waardoor doet het Noorden het beter?

De intelligente lockdown in het voorjaar kwam voor veel regio’s in Nederland waarschijnlijk te laat, want de ziekenhuizen stroomden over met coronapatiënten. Maar voor Noord-Nederland pakte het eigenlijk wel goed uit. Er was hier nog nauwelijks corona terwijl de maatschappij al op slot ging. ,,Dat was voor deze regio precies op tijd’’, vindt Friedrich. ,,Mede daardoor hebben we het in het Noorden zo laag weten te houden.’’

Het Noorden ging ook al snel zorgpersoneel testen, terwijl er landelijk nog op de rem werd getrapt vanwege een vermeend tekort aan labcapaciteit. ,,Doordat we vroeg zorgmedewerkers zijn gaan testen hebben we de verspreiding via het zorgnetwerk kunnen beperken. Want tijdens een lockdown zijn dat de mensen die door moeten werken. En het is geen kleine sector, er werken heel veel mensen in de zorg. Ook hebben we de reizen van onze medewerkers buiten de regio toen beperkt om het risico de infectie terug naar het Noorden te brengen zo laag mogelijk te houden.’’

Noord-Nederland ging met een heel laag aantal besmettingen de zomer in. Het was hier bijna nul terwijl er in de Randstad nog altijd besmettingen waren. Door de vakanties en het lossere gedrag in de zomer begon het met name vanuit de studentensteden weer op te laaien.

Vervolgens was het testbeleid en bron- en contactonderzoek niet op orde en aarzelde het kabinet lang om dit najaar weer met maatregelen te komen. Waardoor het nu lang duurt voor de maatregelen effect hebben.

Toch neemt de groei van het aantal besmettingen nu ook in het Noorden het eerst weer af. ,,We lopen in deze tweede golf zo’n drie weken achter op de Randstad’’, zegt Friedrich. ,,Vergelijk ons met een bus en de Randstad met een sneltrein. De bus kan nu nog vrij snel remmen maar het duurt bij de sneltrein veel langer om vaart te minderen.’’

Maar de landelijk afgekondigde gedeeltelijke lockdown blijft nu wel gelden in het hele land, dus ook in het Noorden. Waardoor we de kans lopen in december weer vrij laag te eindigen in aantallen besmettingen. Dan wordt het zaak te voorkomen dat mensen het mee gaan nemen uit andere regio’s. Is het dan op een gegeven moment niet verstandig om reizen buiten Noord-Nederland te verminderen?

Nederland kent geen regionaal zorgbeleid

Friedrich en gezondheidseconoom Jochen Mierau zijn een voorstander van een regionale aanpak. ,,Voor een epidemie is Nederland een groot land. Er zijn grote verschillen tussen de landsdelen’’, vindt Friedrich.

Maar burgemeester Koen Schuiling, voorzitter van de Veiligheidsregio Groningen, voelt net als andere burgemeesters niets voor zo’n regionale aanpak. Dat leidt alleen maar tot verwarring en discussies, zei hij vorige week tegen Dagblad van het Noorden. Het handhaven van de maatregelen is zo al ingewikkeld genoeg, vindt Schuiling. ,,We hebben te maken met een internationale epidemie. Nederland is een klein land en het beleid wordt bepaald door het kabinet.’’

Na de zomer kwam het kabinet wel even met plannen voor een regionale aanpak. Maar die kwamen niet uit de verf. Friedrich erkent dat het in de Nederlandse situatie lastig is regionaal beleid te voeren. ,,We zijn het niet gewend en we hebben er geen organisatiestructuur voor. Maar we moeten het wel gaan leren, want de epidemie vraagt erom.’’

,,In Duitsland voeren de deelstaten ook regionaal beleid uit binnen hun eigen land en ze zijn op Noordrijn-Westfalen na allemaal kleiner dan Nederland. We hebben er ook geen moeite mee te accepteren dat Nederland een ander beleid voert dan België of Nedersaksen.’’

Maar die deelstaten in Duitsland zijn altijd al verantwoordelijk voor de zorg en de volksgezondheid. Nederland heeft geen bestuur per landsdeel. Volksgezondheid ligt in zijn geheel bij de Rijksoverheid, de provincies en gemeenten hebben er niets over te zeggen.

,,Hoe lang heeft Nederland nodig om te ontdekken dat de grofmazige landelijke reactie in deze epidemie geen voordelige structuur is?’’, vraagt Friedrich zich af. ,,Ik begrijp het wel. Regionale bestuurders laten het nemen van beperkende maatregelen liever over aan het kabinet, zeker wanneer het de volksgezondheid betreft.’’

Maar zonder regionaal beleid kan het virus vanuit de Randstad zo weer overspringen naar het Noorden. ,,We zijn hier ook niet gewend aan reisbeperkingen’’, vervolgt Friedrich. Een land als Frankrijk verbiedt inwoners nu weer te reizen van de ene regio naar de andere. Blijf dus in jouw regionale bubbel van 100 kilometer. Waarom zou dat niet ook in Nederland kunnen? Een land dat de intelligente lockdown heeft bedacht, we zijn met die term inmiddels beroemd in heel Europa, in zo’n land kan iedereen toch begrijpen dat je niet naar een hotspot op en neer gaat reizen, ook niet wanneer in een ander landsdeel wellicht de kroegen even open zijn?’’

Doet Duitsland het beter?

Duitsland heeft nog lang niet zo veel besmettingen als Nederland. Toch gaat het land nu in een strengere lockdown dan Nederland. De hotels zijn er dicht, net als de musea en theaters. Contactberoepen stoppen weer, op de kappers na. Er worden al veel langer mondkapjes gedragen. ,,Het verschil is niet de zwaarte van de maatregelen, maar dat ze de gedeeltelijke lockdown nu al doen en echt voor vier weken, met uitzicht op een kerst in familiekring’’, zegt Friedrich.

Had Nederland niet beter een ‘Duits beleid’ kunnen voeren? Dat vindt Friedrich toch niet. ,,Er is niet echt sprake van een Duits beleid. Je ziet dat Zweden een andere koers heeft, met meer streven naar groepsimmuniteit. Landen als Italië, Griekenland, Frankrijk en Duitsland voeren ongeveer hetzelfde beleid. En Nederland zat eerst meer op de lijn van Groot-Brittannië en nu dichterbij wat ook Duitsland doet. De verschillen worden minder groot de laatste tijd.’’

Gezien de Nederlandse situatie was het ook niet zomaar mogelijk om beleid van andere landen te kopiëren, vindt hij. ,,Waar het steeds om gaat, is dat je begrijpt hoe een corona-golf zich verspreidt en dat je vroeg ingrijpt. Je moet je afvragen waarom we hier zo lang hebben geaarzeld. Als we in augustus al waren begonnen, bijvoorbeeld met een gedeeltelijke lockdown in het westen van het land, was de situatie volgens mij nu niet zo erg geworden.’’

Maar dan moeten het testen en bron- en contactonderzoek wel goed voor elkaar zijn. ,,Dat ziet er nu gelukkig veel beter uit in Nederland. We testen snel en gericht, krijgen de XL-teststraten, de GGD’s zijn flink opgeschaald. Dit gaat echt de goede kant op.’’

menu