Moeder zonder, dochter met helm op de fiets in Groningen.

Niet sexy, toch iets populairder: een helm voor de normale fiets

Moeder zonder, dochter met helm op de fiets in Groningen. Foto Jan Willem van Vliet

De fietshelm is aan een kleine opmars bezig, ook onder fietsers zonder elektrische ondersteuning. Breekt de hoofdbescherming dan echt door?

Bijzonder aantrekkelijk ziet het er misschien niet uit, zo’n reusachtig half ei op je hoofd. Een heel cool imago heeft het evenmin. Maar wie oplet in het verkeer zal het opvallen: de helm op het hoofd van gewone fietsers wint voorzichtig terrein. Dat het steeds drukker en dus gevaarlijker wordt op het fietspad, zou daarbij best eens een rol kunnen spelen.

Fietsers maken nogal eens een smak

Fietsers maken nogal eens een smak. Bij 75 procent van de ongelukken die tussen 2014 en 2018 plaatsvonden in de provincie Groningen was een fietser betrokken. In de meest gevallen (59 procent) ging het om eenzijdige botsingen. Vallen fietsers op hun hoofd, dan is de kans op letsel aanzienlijk.

,,Hoe hoger de snelheid, hoe groter de impact op je schedel bij een val”, weet neuroloog Joukje van der Naalt van het UMCG. Ze ziet zeer regelmatig slachtoffers van ongelukken met de tweewieler voorbijkomen. Het risico op blijvend hersenletsel wordt nogal eens onderschat, zo hoort zij achteraf regelmatig van patiënten.

Een helm kan – vooral bij ouderen – een uitkomst bieden om de kans op schade te verkleinen, zegt Van der Naalt. Maar in Nederland willen we er maar niet echt aan. ,,Hier vinden we een helm op de fiets vaak maak raar, terwijl ze in landen als de VS en Canada niet anders weten”, zegt Van der Naalt. ,,Het belang wordt hier nog niet genoeg onderkend.”

Extreem druk jaar

Of is er langzaam maar zeker iets aan het veranderen? Bij de Decathlon merken ze dat het de laatste maanden vooral kinderen in de basisschoolleeftijd zijn die met hun ouders komen voor een fietshelm. ,,Wij promoten de helm niet, mensen vragen er zelf naar”, zegt Olaf Potse van de Groningse vestiging van de sportkledingmultinational. Ten opzichte van vorige jaren is de verkoop volgens hem duidelijk gestegen.

Hetzelfde zien ze bij Belga Sport, waar ze toch al een extreem druk jaar beleven. Door de coronacrisis wilde ,,iedereen ineens een nieuwe fiets”, zegt helmenverkoper Peter. Hij hoort regelmatig van klanten dat ze door de toegenomen drukte op het fietspad een fietshelm willen, of een betere. ,,En dat is ook heel verstandig”, zegt Peter, die zijn achternaam liever niet noemt.

Helmplicht

Hij verkoopt vooral helmen aan sportieve fietsers. Wat hem betreft wordt er een helmplicht van kracht. En dan direct voor alle soorten fietsers, dus ook voor als je een paar boodschappen moet doen op de omafiets. ,,Het is nu nog iets raars”, zegt Peter. ,,Een beetje zoals met het mobieltje. Aan het begin werden mensen met zo’n ding ook raar aangekeken. Nu kunnen we niet meer zonder. Dat gaat uiteindelijk ook gebeuren met de fietshelm.”

Als dat waar is, dan is Wouter Bierman zijn tijd ver vooruit. Hij is jaren geleden al begonnen met het dragen van een helm, toen zijn kinderen begonnen met fietsen. ,,Het goede voorbeeld geven, daar is het mij om te doen”, zegt Bierman. Want je kunt je kind wel een helm opzetten, als je zelf ernaast gaat fietsen zónder hoofdbescherming, geef je wat de internist van het UMCG betreft alsnog een verkeerd signaal af. En dat is wel wat je vooral ziet in het straatbeeld: kind met, ouder zonder helm.

Onveiliger op het toch al drukke fietspad

Er is een kleine lobby gaande voor het invoeren van de helm. Oud-wielrenner Bram Tankink en de Maastrichtse intensivisten Marcel Ariës en Ruud Segers pleiten voor een verplichting voor kinderen, een gratis bij helm bij een nieuwe fiets en inzet van bedrijven, om hun werknemers te vergen op het dragen van de hoofdbescherming.

Ook Bierman is voor een helmplicht, maar dan voor snorfietsers. ,,Hun snelheden liggen hoger en ze zijn daardoor nóg kwetsbaarder”, zegt Bierman. Door de aanwezigheid van de snelle snorders voelen fietsers zich onveiliger op het toch al drukke fietspad, meent Bierman. De snorfietsers moeten daarom van het fietspad de rijbaan op, vindt de internist.

Een helm verplichten voor de gewone fiets schiet volgens hem zijn doel voorbij. ,,Dat kan er toe leiden dat mensen het gedoe gaan vinden om op de fiets te stappen, met als gevolg dat ze de fiets laten staan”, zegt Bierman. Om dezelfde reden is ook de fietsersbond geen voorstander van een verplichting.

Ambassadeur gezocht

Om er voor te zorgen dat mensen vrijwillig een helm beginnen te dragen, is er behoefte aan een ambassadeur, zegt neuroloog Van der Naalt. ,,Zoals bijvoorbeeld Michael J. Fox voor Parkinson was”, zegt ze. ,,Het probleem is: de gevolgen van hersenschade na een ongeluk zijn voor anderen vaak niet goed zichtbaar. Om echt stappen te maken, zou hier meer aandacht voor moeten komen.”

menu