Nieuw Alzheimer Centrum bij UMCG Groningen: 'Misschien kunnen we dementie remmen'

Sophia de Rooij. Foto: Henk Veenstra

Tegen dementie is niks te doen? In het Alzheimer Centrum Groningen van het UMCG, dat donderdag de deuren opent, weten ze wel beter.

,,We zijn in Groningen veel te bescheiden geweest over onze rol’’, zegt hoogleraar Sophia de Rooij. ,,We zijn weliswaar pas het vijfde Alzheimer Centrum van Nederland, maar er gebeurde al heel veel hier aan onderzoek en zorg. Ik heb er alleen een rol in gespeeld dat bij elkaar te brengen.’’

De Rooij opent het nieuwe centrum vlak voor haar vertrekt naar Enschede, waar ze topvrouw van Medisch Spectrum Twente wordt.

Baanbrekend onderzoek

Het nieuwe Alzheimercentrum is er voor patiënten met dementie, maar moet ook baanbrekend onderzoek een impuls geven. ,,We kunnen het amyloïde, de eitwitklontering in de hersenen beter in beeld krijgen. Er zijn bovendien internationale doorbraken op het gebied van immuuntherapie, net als tegen kanker."

,,Vrij recent is er een internationale studie gestart onder 1500 tot 2000 mensen waarbij een middel wordt ingezet tegen dat amyloid. Dit middel lijkt zowel op foto als in de praktijk aan te slaan maar de studie is nog niet afgerond, we wachten op de resultaten. Dan kunnen we misschien in ons centrum helpen dementie af te remmen.’’

Dure medicijnen

Dat werpt alleen wel nieuwe vragen op, zegt ze meteen. ,,Het zijn heel dure medicijnen. Aan wie geef je die dan? Het heeft waarschijnlijk het meest zin in een vroeg stadium van dementie. Dan moet je dus aan vroegdiagnostiek doen, op tijd de mensen opsporen die het krijgen. Maar in het allervroegste vroege stadium is nog niet goed te zeggen bij wie het wél doorzet en bij wie niet. Daarvoor moet je dan met biomarkers en tracers in de hersenen zoeken hoe de dementie vordert. Dat onderzoek kunnen we ook in het Alzheimer Centrum.’’

In Groningen wordt vrij bijzonder onderzoek gedaan naar delier, acute verwardheid door neuro-inflammatie, zeg maar een algehele ontstekingsreactie in de hersenen. Het delier blijkt onverwachte bij-effecten te hebben. ,,Een delier kan dementie verergeren, weten we nu, door die inflammatie.’’

Pijnstillers of laxeermiddel

Ook sommige antipsychotica die de meeste mensen met dementie krijgen, veroorzaken inflammatie. ,,Door sommige van die middelen neemt de neuroinflammatie en ook dementie dus toe, bij andere neemt het juist af. Soms kunnen we dus misschien beter bepaalde pijnstillers gebruiken. Of een laxeermiddel dat veel gebruikt wordt, dat lijkt ook te werken in de onderzoeksopzet.’’

En neuroinflammatie is ook voor gezonder ouder worden belangrijk. Zo komen de onderzoekers er ook meer achter dat een longontsteking na vijf dagen antibiotica slikken weliswaar genezen is, maar dat de inflammatie bij sommige patiënten nog veel langer doorwerkt. ,,Als we daar meer van weten, kunnen we daar ook meer rekening mee houden.’’

Wennen aan mensen met dementie

Voorlopig stijgt het aantal mensen met dementie nog in hoog tempo. Dat betekent ook veel. ,,Mensen leven gemiddeld negen jaar met dementie en daarvan wonen ze ruim acht jaar nog thuis. Dat betekent dat we veel meer moeten wennen aan mensen met dementie in de samenleving, en de zorg thuis moeten organiseren en de mantelzorgers moeten steunen.’’

De Rooij was grondlegger van de ‘transmurale zorgbrug’ en Hospital@Home, twee manieren om de kennis en kunde van de ziekenhuiszorg bij patiënten thuis te krijgen.

,,Als je als ziekenhuis zeven dagen lang heel goed voor iemand gezorgd hebt, moet je er toch alles aan doen om dat door te laten gaan als mensen naar huis gaan? Dat gebeurde niet goed genoeg, er werd niet goed overgedragen. Terwijl het gewoon logisch nadenken is dat je moet opschrijven en doorgeven wat je gedaan hebt.’’

Met Hospital@Home wist ze medisch specialisten uit het ziekenhuis patiënten thuis te laten helpen. ,,Als je als zorgprofessional weet dat als je na kantoortijden kwetsbare oudere mensen naar het ziekenhuis stuurt er weinig gebeurt, dat je deze behandeling ook thuis kan geven als ze stabiel genoeg zijn. En je weet dat mensen zelf liever thuis blijven. Dan weet je toch ook dat je het anders kan en moet organiseren?’’

menu