De ringweg tussen knooppunt Euvelgunne en het Europaplein. Dit deel van de weg is de komende drie weekeinden afgesloten in de richting van het Europaplein (Drachten). Daarna (19 februari) is de weg in omgekeerde richting gestremd. Tussen het Europaplein en de Bornholmstraat schuiven beide rijbanen tijdelijk iets op naar het noorden. Tussen de Bornholmstraat en de Euvelgunnerbrug schuift de noordelijke rijbaan juist op naar het zuiden, richting de middenberm. Hierdoor ontstaat ruimte voor de sloop van het viaduct over de Europaweg en de verbreding verderop.

Is het wel écht pais en vree bij bouw nieuwe Zuidelijke Ringweg Groningen? Nieuw contract sluit vroegtijdige aftocht Herepoort niet uit

De ringweg tussen knooppunt Euvelgunne en het Europaplein. Dit deel van de weg is de komende drie weekeinden afgesloten in de richting van het Europaplein (Drachten). Daarna (19 februari) is de weg in omgekeerde richting gestremd. Tussen het Europaplein en de Bornholmstraat schuiven beide rijbanen tijdelijk iets op naar het noorden. Tussen de Bornholmstraat en de Euvelgunnerbrug schuift de noordelijke rijbaan juist op naar het zuiden, richting de middenberm. Hierdoor ontstaat ruimte voor de sloop van het viaduct over de Europaweg en de verbreding verderop. Foto: Archief DvhN/Willem Braam

Het leek deze week pais en vree rond de veelbesproken bouw van de nieuwe Zuidelijke Ringweg in Groningen. Maar 31 december 2024 is nog ver weg. De vlag kan pas uit als de auto’s door de tunnel rijden.

Herepoort mag door tot mei 2025

De nieuwe vaststellingsovereenkomst tussen projectorganisatie Aanpak Ring Zuid en bouwer Combinatie Herepoort betekent niet dat de nieuwe Zuidelijke Ringweg in Groningen met honderd procent zekerheid volgens plan wordt afgebouwd.

Leden van de verantwoordelijke stuurgroep Aanpak Ring Zuid (Gedeputeerde Staten van provincie, B en W van gemeente Groningen en directie Rijkswaterstaat) zijn eind november gewaarschuwd dat de handtekeningen van deze week belangrijk zijn, maar nieuwe discussies met bouwer Combinatie Herepoort niet uitsluiten.

Doordat de gezamenlijke stroppenpot (de ‘Alliantiepot’) niet meer bestaat, is het toevoegen van meerwerk er niet gemakkelijker op geworden, luidt een andere waarschuwing. En: ze moeten rekening houden met nieuwe financiële claims en conflicten als zich ongeplande en/of ongewenste gebeurtenissen voordoen of tegenstrijdigheden en interpretatieverschillen over het contract ontstaan.

Sinds 2015 aan het klussen

In de overeenkomst is vastgelegd dat bouwer Herepoort de weg eind 2024 oplevert en tot begin mei 2025 nog klussen mag afmaken. Er wordt dan ruim zeven jaar aan de weg gewerkt. De oorspronkelijk aangekondigde bouwtijd was bijna vier jaar. Omwonenden (onder meer in de Grunobuurt) zaten in 2015 al in de troep door het verleggen van kabels en leidingen voor de weg.

Met het contract geven Aanpak Ring Zuid en Herepoort definitief een klap op de aanbevelingen van de commissie Hertogh uit 2018. Stoppen was geen aan te bevelen scenario. De analyse in het memo bevestigt dat samen verder gaan het goedkoopst is, de weg dan het snelst klaar is − het scheelt ook enorm in beheer en onderhoud, sommige wegdelen zijn niet lang houdbaar en moeten misschien vervangen worden − en de beste manier is om het volledige plan uit te voeren.

Toch sluit het interne memo van 25 november nieuw uitstel niet uit. ,,Bepaalde aspecten blijven in zekere zin ongewis. In de toekomst kan opnieuw blijken dat Herepoort de opleverdatum niet haalt. Aanpak Ring Zuid kan in dat geval een boete opleggen, maar dat voorkomt een mogelijke vertraging niet. Herepoort kan opnieuw discussiëren wie daarvoor verantwoordelijk is.’’

Het stuk geeft een inkijkje in de overwegingen van de projectorganisatie om definitief met Herepoort door te gaan.

Breuk leek realistisch

De dinsdag gepresenteerde overeenkomst is een uitwerking van de afspraken uit het ‘akkoord op hoofdlijnen’ van 3 juli 2020. Dat was de dag waarop gedeputeerde Fleur Gräper (D66) en wethouder Philip Broeksma (GroenLinks) van Groningen hoopvol meldden dat er binnen een paar weken een financieel akkoord zou zijn. De financiële voetangels en klemmen bleken sterker dan gedacht.

Een breuk met bouwer Combinatie Herepoort behoorde eind november nog steeds tot de mogelijkheden, blijkt uit het memo. Het consortium trok zich rond die tijd gedeeltelijk uit de bouwput terug. Dat gebeurde volgens een woordvoerder omdat het bedrijf niet langer als voorfinancier voor alle werkzaamheden kon/wilde optreden. Herepoort beperkte zich in afwachting van een financiële oplossing tot hoogst noodzakelijke klussen die gedaan moesten worden om de oplevering niet in gevaar te brengen.

De vertraging van drie jaar tot de zomer van 2024 was in 2018 al afgesproken. De oplevering staat nu gepland voor 31 december 2024. Het hoofdwegennet moet op 23 september 2024 in gebruik zijn (was 28 juni 2021). Herepoort krijgt tot 8 mei 2025 de tijd voor afrondende, kleine werkzaamheden. Het is dan bijna op de dag af 9 jaar nadat de eerste overeenkomst is getekend (12 mei 2016).

Claims kwijtgescholden, minder overlast

Met de nieuwe overeenkomst scharen beide partijen zich achter het oorspronkelijke ontwerpplan (wat gebeurt waar), de vastgelegde bouwtijd en financiële afspraken. Ze schelden elkaar over en weer oude claims kwijt en gaan in principe met een schone lei verder in de wetenschap dat de overheid maximaal 589 miljoen euro (exclusief btw en inclusief een reservepot van 37 miljoen euro) aan Herepoort overmaakt. Wordt het duurder, dan zijn de financiële risico’s vanaf nu voor Herepoort, uitgezonderd een specifiek beschreven aantal risico’s. Daarbij horen het onverwacht tegenkomen van explosieven, vervuilde grond (PFAS), verf (chroom6) of archeologische vondsten, nieuwe eisen van de opdrachtgever en coronamaatregelen.

In een analyse beschrijven experts dat Herepoort de komende jaren het ontwerp van de weg waarschijnlijk zo minimalistisch mogelijk houdt en zoveel mogelijk op de uitvoering bespaart. Ze vrezen dat er een einde komt aan de ambitie van de gezamenlijke commissie Hertogh om ‘te excelleren op omgeving’. Waarschijnlijk wordt daaronder verstaan: alles zo mooi mogelijk maken met zo min mogelijk overlast. Omwonenden zijn bang dat er minder rekening met hen wordt gehouden, maar volgens Aanpak Ring Zuid staat de ambitie ten aanzien van het omgevingsmanagement als een huis.

Kans op faillissementen klein

De adviseurs verwachten dat het akkoord van deze week goed is voor de werkgelegenheid bij regionale (onder)aannemers. De kans op faillissementen is door de overeenkomst klein.

Het zijn niet de enige argumenten om met Combinatie Herepoort door te gaan. Aan andere scenario’s kleven simpelweg nog meer kosten en risico’s. Het stuk zet de gevolgen van vijf scenario’s op een rijtje. Twee met afbouw door Herepoort (met en zonder vaststellingsovereenkomst) en drie zonder Herepoort (minnelijke beëindiging, eenzijdige ontbinding of eenzijdige opzegging).

Bij de berekening zijn eventuele claims bij een contractbreuk niet meegenomen, omdat niet te voorspellen was om welke bedragen (,,tientallen, honderden miljoenen?’’) dat zou gaan. ,,Bij eenzijdige beëindiging dient Herepoort vermoedelijk een (grote, slecht onderbouwde) claim in’’, luidt de verwachting bij Aanpak Ring Zuid. ,,Aanpak Ring Zuid moet bij een omgekeerde claim rekening houden met de financiële situatie van Herepoort.’’

Vanwege de transparantie gaan de adviseurs in het stuk uit van hetzelfde (complete) bouwplan en houden ze geen rekening met het opknippen van de opdracht in verschillende projecten met verschillende uitvoerders.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Groningen
De nieuwe zuidelijke ringweg
menu