Beeld van een eerder protest tegen de opslag van CO2 bij Wirdum. Foto: Siese Veenstra

Nieuwe ronde voor gasopslag

Beeld van een eerder protest tegen de opslag van CO2 bij Wirdum. Foto: Siese Veenstra

Vijf jaar geleden liep de discussie over CO2 in het Noorden vast. Nu staat het onderwerp weer op de agenda. 'Iedereen is intussen afgekoeld.'

Volgens de Sociaal Economische Raad Noord-Nederland moet er opnieuw worden gekeken naar de opslag van koolstofdioxide in Noord-Nederland. CO2 afkomstig uit de kolencentrale van RWE in de Eemshaven kan worden afgevangen en ondergronds opgeslagen in lege gasvelden in Boerakker en Sebaldeburen in Groningen en Eleveld in Drenthe.

Werkgelegenheid

Dit ondanks het massale verzet van Groningen, Friesland en Drenthe, die vijf jaar geleden weigerden het ‘afvoerputje’ van Nederland te worden, nadat eerder een plan voor CO2-opslag in Barendrecht was afgeblazen na felle protesten.

De SER denkt dat zo’n project perspectief biedt omdat het Noord-Nederland werkgelegenheid oplevert en bovendien kennis die het Noorden elders te gelde kan maken. En passant kan de regio zo een steentje bijdragen aan de terugdringing van de hoeveelheid kooldioxide in de atmosfeer.

Verrassend, zegt Henk Moll, hoogleraar natuurlijke hulpbronnen aan de Rijksuniversiteit Groningen. ,,Ik wist wel dat deze discussie werd gevoerd in bepaalde gezelschappen waar men zich met duurzame energie bezighoudt. Maar ik had niet gedacht dat daar nu ook een economische invulling aan wordt gegeven.’’

Klimaattop

Dat er nu weer volop over de CO2-opslag wordt gepraat, komt volgens Moll door de besprekingen tijdens de klimaattop in Parijs, afgelopen november. ,,Daar stond het onderwerp hoog op de agenda. Er is daar overigens niet gezegd wat elk land precies moet doen.’’

Dat er weer voorzichtig pogingen worden gedaan de ondergrondse gasopslag bespreekbaar te maken, kan ook een strategie zijn, denkt hij. ,,Men denkt dan: na het echec van vijf jaar geleden, toen er massaal verzet was tegen de opslag, is iedereen wel weer afgekoeld. Er zijn alweer de nodige jaren verstreken. Bovendien worden er nu ook nieuwe argumenten gebruikt, zoals de bevordering van de werkgelegenheid.’’

Opslag onvermijdelijk

Moll denkt dat de opslag van CO2 onvermijdelijk wordt wanneer vervuilende kolencentrales in ons land niet worden gesloten. En de kans dat dat laatste gebeurt, acht hij niet zo groot. ,,Neem de kolencentrale in de Eemshaven, die is nog maar een paar jaar in gebruik. Sluiting ligt dan niet voor de hand. En als kolencentrales niet worden gesloten, dan heb je opslag hard nodig om de CO2-concentratie in de atmosfeer in de hand te houden.’’

De hoogleraar is enthousiast over een mogelijke studie naar de haalbaarheid van CO2-opslag in het Noorden. ,,Maar in dit geval denk ik wel dat het voorstel iets te vroeg komt. Het is de vraag of ondergrondse opslag van CO2 nu haalbaar is.’’

Dat heeft volgens hem vooral te maken met de lage prijs van emissierechten op het moment. Bedrijven betalen voor het in de lucht blazen van een ton CO2 minder dan 20 euro. ,,Dat bedrag moet minstens verdubbelen voor het voor bedrijven interessant wordt om iets aan opslag van CO2 te doen. Die prikkel ontbreekt nu.’’

Draagvlak

Daarnaast is het de vraag of de bevolking een nieuwe discussie over de kwestie op prijs stelt. Er zijn immers nog altijd vragen over bijvoorbeeld de veiligheid en de gevolgen op lange termijn. Het draagvlak houdt kortom niet over. ,,De nieuwe discussie is ook nog niet gekoppeld aan een politiek debat’’, constateert Moll voorzichtig.

De voorstanders kunnen er nu op wijzen dat er bij een aantal projecten concrete ervaring is opgedaan. ,,Die kun je grondig evalueren. Het argument dat deze techniek nog nergens is toegepast, gaat niet meer op.’’

Hij verwacht dat de opslag van CO2-gas er uiteindelijk komt. ,,Kijk naar de komst van LNG, vloeibaar aardgas. Veertig jaar geleden was ook iedereen daar tegen, het zou onverantwoord zijn en veel te gevaarlijk. Nu worden de zeeën druk bevaren door LNG-schepen en er zijn nooit ongelukken.’’

Opslag CO2 niet zonder risico

Koolstofdioxide is een onbrandbaar, reukloos en kleurloos gas dat een vast bestanddeel is van de atmosfeer (in een kleine concentratie van circa 0,04 procent). Het wordt niet als giftig beschouwd. Echter, omdat het zwaarder is dan lucht, kan het risico’s opleveren. In concentraties van meer dan 17 procent is het bij inademing voor mensen binnen een minuut dodelijk. Dergelijke situaties kunnen zich bijvoorbeeld voordoen als het in een afgesloten ruimte terechtkomt, of buiten wanneer het windstil is.

Een van de bezwaren tegen de opslag van koolzuurgas in de ondergrond is dat het mogelijk vrijkomt door lekken in transportleidingen of na een kleine aardschok. Het gas zou zich dan bijvoorbeeld in kruipruimtes van huizen kunnen ophopen, wat kan zorgen voor gevaarlijke situaties.

Vorig jaar promoveerde een onderzoeker aan de Rijksuniversiteit Groningen op een nieuwe meettechniek, waarmee lekkages van CO2 uit ondergrondse opslagen snel en nauwkeurig zijn op te sporen.

menu