Glimina Chakor juicht als GroenLinks op 21 november 2018 als grote winnaar uit de bus komt bij de gemeenteraadsverkiezingen in Groningen.

Analyse: GroenLinks in Groningen, van daverend succes naar 'nikserig' bestuur

Glimina Chakor juicht als GroenLinks op 21 november 2018 als grote winnaar uit de bus komt bij de gemeenteraadsverkiezingen in Groningen. Foto: Archief Corné Sparidaens

Was GroenLinks in Groningen wel voorbereid op de eigen verkiezingszege? Die vraag begint zich op te dringen, nu het gemeentebestuur onder leiding van die partij halverwege de termijn is. Tot nu toe blijft het profiel van de coalitieleider opvallend flets.

Dat was even een daverende verrassing in november 2018. Met elf zetels rolde GroenLinks als absolute winnaar uit de verkiezingsbus. In één klap de grootste: bijna twee keer zo groot als de nummer 2, de PvdA. Maar na anderhalf jaar regeren levert het massieve mandaat van de kiezer nog maar weinig tastbare resultaten op.

Weinig zichtbare dadendrang

Dat begint te schuren. Bij de allerlaatste marathonzitting van de gemeenteraad voor de zomervakantie gaf SP-leider Jimmy Dijk woensdag nog even flink gas. ,,De politieke nikserigheid van deze coalitie kan niet voortduren.’’ In het college onder leiding van GroenLinks is het een en al groen, energie en klimaat wat de klok slaat, maar Dijk ziet weinig zichtbare dadendrang. ,,Er zijn stapels teksten in glossy brochures geproduceerd en veel grote woorden gebruikt. Maar een politieke visie op de belangrijkste uitdagingen ontbreekt, laat staan dat er concrete maatregelen worden genomen.’’

Dat er tot nu toe meer grote woorden te horen dan concrete resultaten te zien zijn, ligt deels aan de blik van GroenLinks: die is ver in de toekomst gericht, op grote maatschappelijke veranderingen. De partij wil Groningen bijvoorbeeld in 2035 volledig CO2-neutraal hebben, met schone energie en uitstootvrij verkeer.

Ook op het sociaal domein zet de partij hoog in: in Groningen, nu nog één van de armste steden van het land, moet er een oplossing komen voor langdurige armoede. De afgelopen jaren maakte GroenLinks-wethouder Mattias Gijsbertsen daarmee een voortvarend begin, maar zoals hij zelf continu benadrukte: het zou een zaak van lange adem worden.

Stip op de verre horizon

Met grootse plannen is op zichzelf niets mis, maar ze hebben wel een hoog stip-op-de-verre-horizon-gehalte. Voordat de gewone Groninger iets merkt en vruchten plukt van bijvoorbeeld de energietransitie, moet er jarenlang hard gewerkt en fors geïnvesteerd worden. En juist dat forse investeren is een heikel punt, nu de overheidstaken die Den Haag over de schutting heeft gegooid de kas leegtrekken.

Wil je in zulke omstandigheden een grootse meeslepende visie uitvoeren, dan is het belangrijk dat je die visie zelfbewust en sterk verkoopt; dat je niet alleen ideeën hebt over het wat en waarom, maar ook een deugdelijk plan voor het hoe; dat je bewoners meeneemt en doordringt van de noodzaak. De vraag is: heeft GroenLinks daarvoor de juiste mensen naar voren geschoven?

Als grote winnaar mocht de partij drie wethouders leveren. Mattias Gijsbertsen, nog niet uitgekeken op ‘zijn’ sociaal domein, bleef zitten; lijsttrekker Glimina Chakor kreeg ook een plekje op het pluche. Naar de derde wethouder moest de partij klaarblijkelijk even zoeken, tot ze op nummer 16 van de kieslijst Philip Broeksma vond: faculteitsbestuurder bij de Rijksuniversiteit Groningen en in het verleden politiek actief in Winsum.

‘Technisch manager’ houdt zich op de vlakte

Broeksma accepteerde, maar heeft zich in de afgelopen anderhalf jaar eerder als een technisch manager ontpopt dan als enthousiasmerend bestuurder. Hij heeft met verkeer en energietransitie thema’s in de portefeuille waar hij het GroenLinks-geluid uitstekend zou kunnen laten horen, maar houdt zich over het algemeen op de vlakte. Over de Lelylijn, die van grote invloed kan zijn op stad en ommeland, spreekt Broeksma zich bijvoorbeeld nauwelijks actief uit.

Glimina Chakor schetst daarentegen juist graag weidse groene vergezichten, maar heeft de neiging dat zo met het hoofd in de wolken te doen dat het zelden concreet wordt. Haar eigen partij moest haar in een motie vragen om de Routekaart Circulaire Economie te voorzien van een planning, doelen en het bewaken van de voortgang. Ook in haar Uitvoeringsagenda Klimaatbestendig Groningen vond de raad bar weinig tastbare plannen of meetbare doelen terug.

Die stelt Chakor dan weer wel in haar vergroeningsplan Vitamine G: vóór biodiversiteit en tegen hittestress gaat ze tot 2030 jaarlijks duizend bomen planten. Maar in de raad ging het afgelopen jaar vaker over oude dan over nieuwe bomen; bomen die moeten wijken ten gunste van bouwprojecten. Waarom gaat een groen, links college daar niet voorliggen, wilde met name de PvdD bij herhaling weten? Chakor komt in antwoorden niet verder dan dat ‘groen altijd centraal staat bij bouwplannen.’

Onzekere entree

Waar veteranen Roeland van der Schaaf (PvdA) en Paul de Rook (D66) van het begin af aan soeverein heersen over respectievelijk woningbouw en financiën, maakten Chakor en Broeksma een onzekere entree en leren ze nog iedere dag bij op hun dossiers. Dat valt hen zelf lastig aan te rekenen. Maar De Rook kon onlangs het boekjaar 2019 positief afsluiten, Van der Schaaf stampt de komende jaren 50.000 nieuwe woningen uit de grond en zelfs PvdA-nieuwkomer Carine Bloemhoff trekt landelijke aandacht met haar basisbaan. GroenLinks heeft daar voorlopig nog niet echt iets tegenover te plaatsen.

Of het moet het progressieve armoedebeleid van Mattias Gijsbertsen zijn, de enige ervaren bestuurder die GroenLinks in het college had. Maar Gijsbertsen verruilde Groningen dit jaar voor een baan in Den Haag. Zijn opvolger, Tweede Kamerlid Isabelle Diks, werd met een bedenkelijk krappe marge verkozen: 24 stemmen voor, 20 tegen. Over benoemingen wordt vertrouwelijk gestemd, maar dit rekensommetje is snel gemaakt: de oppositie heeft als één blok tegen gestemd.

Die stemming mag gerust als een eerste motie van treurnis worden opgevat. Diks kwam vorig jaar zwaar onder vuur te liggen, toen bekend werd dat ze haar inkomen als Kamerlid met wachtgeld liet aanvullen tot het niveau dat ze gewend was als wethouder in Leeuwarden. Dat GroenLinks voor de vijfde gemeente van het land geen zwaardere kandidaat weet te rekruteren dan een relatief onbekend én beschadigd Kamerlid, steekt in Groningen.

Te vroeg om te oordelen

Misschien toont Diks zich een uitstekende opvolger van dossiervreter Gijsbertsen. Na luttele maanden inwerken is het te vroeg om daarover te oordelen. Maar waarom GroenLinks uitgerekend haar koos, blijft raadselachtig, en volgens fractieleider Ietje Jacobs van oppositiepartij VVD ‘teleurstellend.’ ,,Ze zou best de perfecte wethouder voor Groningen kúnnen zijn, maar dat kan ik niet beoordelen, want ik ken haar niet. Ik kan haar alleen googelen.’’

Was GroenLinks destijds in 2018 eigenlijk wel voorbereid op haar eigen monsterzege? Na een halve collegeperiode lijkt het er steeds minder op. De combinatie van verre, vage plannen, een krappe beurs en weinig ervaring begint de partij op te breken en dat is niet zonder risico.

Als de partij het qua leiderschap en inhoud blijft afleggen tegen de ervaren rotten in het college − die daar uiteraard eerder dankbaar gebruik van zullen maken dan zich over de groentjes te ontfermen − kunnen de volgende verkiezingen wel eens een heel ander beeld laten zien.

menu