,,Zelfs in de allerbeste gebieden redt de grutto het dit jaar niet.''

Grutto's hebben het belabberdste broedseizoen in 17 jaar: nauwelijks jonge kuikens

,,Zelfs in de allerbeste gebieden redt de grutto het dit jaar niet.'' Foto: Marcel van Kammen

Het broedseizoen van de grutto was dit jaar dramatisch: er zijn nauwelijks kuikens groot geworden. Hoe lang zingt de koning van de weidevogels het nog uit in onze polder?

Ondanks alle tijd, energie en geld die aan weidevogels worden besteed, blijven ze achteruit kachelen. Jos Hooijmeijer van de Rijksuniversiteit Groningen, de onderzoeksleider van het grote gruttoproject dat al sinds 2004 loopt in zuidwest-Friesland en dat alle grutto’s daar in kaart brengt, spreekt van het belabberdste broedseizoen in 17 jaar. En niet alleen uit Friesland, ook uit Utrecht en Noord-Holland komen sombere geluiden.

,,Dit is het allerslechtste seizoen. We hebben nog nooit zo weinig kuikens gezien. Zelfs in de allerbeste gebieden redt de grutto het dit jaar niet’’, constateert Hooijmeijer somber. ,,En dat geldt ook voor de kievit. Daar gaat het vermoedelijk nog slechter mee, al ontbreken exacte cijfers.’’

Bedroevend laag

Van de grutto’s in het Friese onderzoeksgebied van 10.000 hectare lukte het slechts 12 procent één of meer kuikens groot te krijgen. En omdat lang niet al die jonge vogels het uiteindelijk halen, is de natuurlijke aanwas bedroevend laag. Hooijmeijer schat dat de gruttopopulatie in zuidwest-Friesland hierdoor nog eens tien procent achteruit gaat.

Dat de meeste nesten mislukten, komt vooral door predatie, aldus Hooijmeijer. Rovers zoals vossen, steenmarters, bunzings, hermelijnen, kraaien en buizers gingen er met eieren of kuikens vandoor. Dat er zoveel hongerige jagers zijn heeft te maken met de veldmuizenstand afgelopen jaar. Die was hoog, waardoor rovers weidevogels redelijk met rust lieten. Dit jaar waren er weinig muizen en richtten predatoren hun pijlen weer op de weidevogels.

Honger lijden

Ook voedselgebrek speelt een rol. Er zijn tegenwoordig veel minder insecten dan vroeger, waardoor kuikens honger lijden en minder snel groeien. Door de intensivering en schaalvergroting van de landbouw staan flora en fauna op het platteland onder druk.

De voor de hand liggende oplossing, om achter de predatoren aan te gaan, zal volgens Hooijmeijer weinig helpen. Nog afgezien van het ontbreken van maatschappelijk draagvlak voor het massaal afschieten van vossen en marters, verwacht hij daar weinig heil van.

,,Er wordt altijd heel makkelijk naar predatoren gewezen. Mensen zeggen: de kuikens worden opgegeten, doe iets. Ik ken het voorbeeld van een boer die alle vossen en marters verwijderde en vervolgens werden de weidevogels belaagd door bunzings en hermelijnen. De oorzaak is ook veel breder. Er is meer aan de hand. Het landschap is veranderd. Het lukt niet om aan de vogels een landschap aan te bieden dat die predatie niet uitlokt. Rovers vinden de grutto’s nu heel makkelijk en het ontbreekt ze aan een goed alternatief.’’

Opgeven

Is er nog tijd om de grutto en andere weidevogels te redden? Het geld en de wil lijken er wel te zijn, maar resultaten blijven al jaren uit. ,,Opgeven vind ik te makkelijk. Ook al moet je misschien concluderen dat het hoogwaardige weidevogellandschap er niet meer is. Er zijn echter nog steeds boeren en beheerders die zich met hart en ziel voor de grutto inzetten. En het levert soms ook iets op, zoals in een polder bij Koudum waar het beheer rigoureus is omgegooid. De gronden zijn vernat en er is geen zware bemesting meer. Het aantal grutto’s is er toegenomen van 5 paar naar 35 paar.’’

Lees verder onder de foto.

loading

Ondanks een succesje hier en daar neemt de grutto in Nederland al jaren af. Bovendien vergrijst de populatie van het dier dat in 2015 werd uitgeroepen tot nationale vogel van Nederland. Er zijn naar schatting nog zo’n 20.000 tot 25.000 paar in ons land. ,,Het is gelukkig nog geen korhoen, het duurt nog wel even voor de laatste grutto hier het licht uit doet. Met elk kuiken dat groot wordt, zijn we weer een jaar of tien verder. Grutto’s kunnen redelijk oud worden, gemiddeld 11 of 12 jaar met uitschieters naar 30 jaar’’, zegt de RUG-onderzoeker.


menu