Om een fatsoenlijke boterham te verdienen doet de helft van de boeren er iets bij: 'Een zonnepark geeft een vaste inkomensbron voor ons bedrijf'

Boer Jan Schouten uit Kantens op zijn boerderij met melkkoeien. Foto: Kees van de Veen

Dagblad van het Noorden vertelt de komende weken verhalen vanaf het boerenerf in Groningen en Drenthe. Vandaag over het bezit van boeren.

De landbouw is de sector met de meeste miljonairs. Eén op de vijf werkende miljonairs is boer, vooral door bezit van grond en stallen, kopten kranten drie jaar geleden op gezag van het Centraal Bureau voor de Statistiek.

Boeren kunnen weinig met dit soort statistiek, blijkt in Kantens bij melkveehouder Jan Schouten (47), die 300 koeien melkt en 140 hectare grond heeft.

Zijn grootste bezit is zijn gezin, zegt hij. ,,Op economisch gebied is mijn voornaamste bezit mijn grond. Maar als melkveehouder is mijn vee natuurlijk heel belangrijk. Daar leg ik mijn passie in. En de passie van je bedrijf zit niet in het geld verdienen, maar in wat je doet. Zonder passie kom je niet ver in de landbouw.’’

Veestapel

Schouten, die studeerde aan de Wageningen Universiteit, praat graag over zijn veestapel. ,,Ik ken de koeien, zij kennen mij. Ik herken ze ook niet aan hun nummer, maar aan de tekening. Ik kijk naar de dieren, hoe ze erbij lopen en hoe ze eruitzien. Als ik zelf melk, behandel ik elke koe individueel. Wanneer een koe 25 liter melk geeft, kan ik daar echt van genieten.’’

In tegenstelling tot veel collega’s gebruikt hij geen melkrobot. ,,Een robot is een systeemkeuze. Mijn systeemkeus is meer weidegang. Mijn koeien lopen veel buiten, van begin april tot en met eind oktober, gemiddeld 18 uur per dag. Je komt dan al gauw op 3000 uren weidegang. Ik wil met mijn bedrijf ook zo dicht mogelijk bij de natuur staan.’’

De Groninger is op zoek naar koeien die oud kunnen worden. Dat is een tamelijk moeilijke zoektocht. Een gemiddelde melkkoe in ons land wordt maar een jaar of zes. ,,Oude koeien vind ik mooi, daar krijg je een band mee. Mijn oudste koe die wegging was 17 jaar. Dat is bijzonder. De leeftijd van mijn koeien gaat elk jaar iets omhoog.’’

loading

Gedoe over voedsel

Hoewel het aantal boeren gestaag afneemt, is er in Nederland zeker perspectief voor de landbouw, denkt Schouten. ,,Nederlandse boeren hebben de meest betrouwbare data en kennis in huis. Er is goede grond en een uniek klimaat. Tegenwoordig is er veel gedoe over voedsel. Boeren kunnen daar op inspelen. De vraag voor de toekomst is: ga ik naar de dokter of naar de boer?’’

Om een fatsoenlijke boterham te verdienen doet de helft van de boeren er iets bij, constateert de Wageningen Universiteit (WUR). In de jaren negentig was dat nog een kwart. Boeren storten zich op natuurbeheer, beginnen een zorgboerderij of verkopen producten aan huis. De omzet van de multifunctionele landbouw verdubbelde in enkele jaren naar 887 miljoen euro.

Pure noodzaak

Die groei komt niet uit de lucht vallen, zegt hoogleraar rurale sociologie Han Wiskerke van de WUR. Het is pure noodzaak. ,,Als je niet kunt uitbreiden omdat er geen ruimte is of omdat je er geen geld voor hebt, moet je iets anders verzinnen.’’

Wiskerke zegt dat de boerin hierbij vaak een rol speelt. ,,Het is ook een teken van emancipatie. Ze willen niet alleen de vrouw van de boer zijn, ze eisen hun plek op het bedrijf op. Velen van hen hebben bovendien ook een opleiding gevolgd waar ze iets mee willen doen.’’

Niet alles kan overal. ,,Voor de verkoop aan huis of een kinderopvang op de boerderij heb je wel een minimaal aantal klanten nodig. Aan de dijk in Groningen heeft het weinig zin.’’

loading

Flinke vergoeding

Een groeiende tweede tak is de energieproductie. Boeren laten windturbines of zonneparken op hun percelen plaatsen, in ruil voor een vergoeding. Een flinke windmolen levert dik 35.000 euro per jaar op.

Hoeveel agrariërs hieraan meedoen en welke bedragen er in de energieproductie in de landbouw omgaan is onbekend. Een van die energieboeren is akkerbouwer Kor Werkman (41) uit Bellingwolde. Hij nam drie jaar geleden samen met zonneparkbouwer Solarfields het initiatief voor een park bij de Duitse grens. De 140.000 zonnepanelen die er straks staan, kunnen bijna 20.000 huishoudens van energie voorzien.

Op 50 hectare komen zonnepanelen, terwijl 7,5 hectare wordt gebruikt om het park in te passen in de omgeving. Met een fruitboomgaard, een uitkijktoren en een weide voor vleeskoeien. Werkman stapte al in een vroeg stadium naar de omwonenden om hen te informeren over het plan. Met als resultaat dat er geen enkele zienswijze werd ingediend door de buurt.

Hoopvol

Het zonnepark komt er overigens pas definitief als ook de Landkreis Emsland over de grens in Duitsland akkoord gaat. De gemeente en de provincie overleggen daarover met de Duitse autoriteiten en zijn hoopvol gestemd.

,,Het is best moeilijk om van de akkerbouw over te stappen naar de productie van energie. Als boer zie je het liefst een bloeiend aardappelgewas of wuivend graan op je velden. Een zonnepark is natuurlijk heel wat anders.’’

Maar, zegt Werkman: een boer is ook ondernemer. ,,We kijken gewoon naar de mogelijkheden die er voor onze grond zijn. En de opbrengsten in de akkerbouw staan onder druk, terwijl de kosten hoog zijn. Ook de klimaatverandering speelt een rol, na drie droge jaren op een rij. Een zonnepark geeft een vaste inkomensbron voor ons bedrijf.’’

Liefst windmolens

Het liefst had hij grote windmolens gehad. ,,Samen met andere boeren zijn we daar al enkele jaren mee bezig. Maar de gemeente staat dat tot op heden niet toe. Voordeel van windmolens is dat je op een groot deel van de grond nog gewassen kunt telen.’’

Werkman verhuurt zijn grond voor dertig jaar aan Solarfields. Op de andere helft van zijn areaal blijft hij bieten en aardappels telen.

Wat vindt hij nou leuker: suikerbieten of zonnepanelen? ,,Heel eerlijk? Als ik het had kunnen doen met aardappelen of suikerbieten had ik dat gedaan. Je wilt als boer het liefst bezig zijn met de grond. Maar de tijden veranderen en met deze ontwikkeling dragen wij op een positieve manier bij aan de klimaatverandering.’’

menu