Omid Daqiq uit Leeuwarden is slachtoffer van Nederlandse bureaucratie.

Omid Daqiq is een arts zonder verblijfsvergunning. Werken mag hij niet. Tot zijn frustratie zit hij in Leeuwarden thuis op de bank

Omid Daqiq uit Leeuwarden is slachtoffer van Nederlandse bureaucratie. Foto: Fotobureau Hoge Noorden / Jacob van Essen

Hij beschikt over zo ongeveer de beste papieren die je maar kunt bedenken om een mooi en zinvol leven in Nederland te kunnen leiden. Eerst rondde hij een studie werktuigbouwkunde af en vorig jaar voltooide hij aan de universiteit van Amsterdam de studie geneeskunde. Omid Daqiq wordt deze week 30 jaar en zit thuis - in Leeuwarden - op de bank niets te doen. Hij is arts, maar heeft geen status en mag niks.

Oud-burgemeester Pieter van Veen van de (opgeheven) gemeente Haren spreekt van een schrijnende zaak. Hij zegt: ,,Dit is inhumaan. Wij kunnen deze jongeman in Nederland hard gebruiken, we hebben hem nodig. Maar niemand in de BV Nederland doet iets.’’

Pieter van Veen leerde Omid Daqiq kennen toen die nog in Haren woonde. Van Veen was tot de herindeling in 2019 burgemeester van Haren. Hij zette zich persoonlijk in voor Omid, maar zonder resultaat. Nu maakt Van Veen, gepensioneerd, deel uit van de ondersteuningsgroep rond Omid Daqiq.

Het probleem: hij heeft geen verblijfsvergunning en alle pogingen in de afgelopen jaren om er eentje te krijgen, zijn mislukt.
De reden: Omid Daqiq heeft geen papieren en kan niet aantonen wie hij zegt te zijn. Wat hij zegt, wordt niet geloofd.
De oplossing: vooralsnog geen.

Lot in handen van ambtenarij

Ambtenaren van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) hebben zijn lot in handen en de ambtenarij is niet van plan een einde te maken aan wat de oud-burgemeester van Haren inhumaan noemt.

Zelf zegt hij: ,,Alles in mijn leven staat stil, er is geen doel. Dat is zo frustrerend. Als de Nederlandse overheid mij een kans geeft, kan ik veel bereiken. Niet alleen voor mezelf, maar ook voor anderen.’’

Het levensverhaal van Omid Daqiq is een akelig verhaal, het is ook een verhaal dat niet volledig valt te reconstrueren. Zijn Russische moeder overleed bij zijn geboorte, met zijn Afghaanse vader belandde hij in Iran waar hij een geïsoleerd leven leidde. Toen hij 12 jaar was, werd in zijn bijzijn zijn vader vermoord. Hij belandde op een politiebureau waar hij werd misbruikt en gemarteld.

Gestrand op het centraal station

,,Mijn vader was een lieve man, maar hij was ook autoritair. Ik mocht aan hem geen vragen stellen.’’ Omid kan zich niet alles herinneren. Via een kennis van zijn vader weet hij Iran te ontvluchten. Hij belandt via Turkije in Griekenland waar hij in contact komt met een kerkelijke organisatie. Met een vals paspoort reist hij naar Italië, naar Frankrijk met Noorwegen als doel: daar woont die kennis. Omid strandt op het centraal station in Amsterdam. Het geld is op.

Hij is dan 13, 14 jaar oud. Hij wordt overgebracht naar Ter Apel, woont een tijdje in Zuidlaren in een woning met andere minderjarige asielzoekers, verhuist naar Assen en uiteindelijk komt hij bij een pleeggezin in Haren.

Verbluffende resultaten

Hij gaat naar school en zegt wat hij wil worden: chirurg. Omid: ,,Mijn mentoren lachten me uit. Ik mocht niet naar het vwo. Ik moest naar de havo.’’ Al snel wordt duidelijk dat Omid een uitstekende leerling is. Hoewel zijn toekomst zeer onzeker is, stort hij zich in de studieboeken, met steun van mensen die op zijn pad komen en met verbluffende resultaten. En nu is hij arts.

De bekende Amsterdamse psychiater Jan Swinkels rapporteert over Omid, ter ondersteuning van het proces om een verblijfsvergunning te krijgen. Bij het eerste verhoor door de IND, vijftien jaar geleden, zou Omid niet de volledige waarheid hebben gesproken. Het is iets wat hem nu nog steeds opbreekt. Swinkels rapporteert dat de traumatische ervaringen die Omid als kind heeft opgedaan, een logische verklaring is voor het feit dat hij destijds niet een consistent verhaal heeft verteld. Met liegen heeft dat niets te maken, concludeert Swinkels.

Ambassades geven niet thuis

Advocaat Frits van Dijk staat Omid Daqiq al jaren bij. ,,We hebben alles, maar dan ook werkelijk alles gedaan om de benodigde gegevens te krijgen die nodig zijn om in aanmerking te komen voor een verblijfsvergunning. Maar ambassades geven niet thuis, die werken zoals algemeen bekend is, niet mee. Op geen enkele wijze is zijn nationaliteit vast te stellen. De IND blijft erbij dat het verhaal ongeloofwaardig is en stelt dat Omid onvoldoende meewerkt.

Van Dijk: ,,De IND benadert de zaak met een bureaucratische afstandelijkheid. Voor ambtenaren die de bevoegdheid hebben te beslissen, is het een ‘ver-van-hun-bedshow’. Zij zien niet de mens, zij zien geen gezicht; ze moeten oordelen over een dossier.’’

Oud-burgemeester Pieter van Veen: ,,Ik ben in tien gemeenten burgemeester geweest, veel gezien en meegemaakt, maar zo schrijnend zag ik het nog niet. Daarom blijf ik mij ook voor Omid inzetten.’’

Doordringen tot de ambtelijke top

De ondersteuningsgroep rond Omid heeft lang gehoopt om via de stille diplomatie een oplossing te bewerkstelligen. Maar nu dat geen resultaat heeft, willen de leden de stilte doorbreken. Afgelopen dagen zijn leden van de Tweede Kamer geïnformeerd. Advocaat Van Dijk: ,,De Tweede Kamer moet doordringen tot de ambtelijke top.’’

Omid Daqiq deed tijdens zijn studie onderzoek (biochemische engineering) in het UMCG, in het MCL in Leeuwarden en in het AMC in Amsterdam. Hij zou bij de ziekenhuizen een vaste baan kunnen krijgen. Maar zolang hij geen verblijfsvergunning heeft, mag dat niet. En als iets niet mag, dan kan het niet.

Geloven in een toekomst

Hij woont nu vijftien jaar zonder status in Nederland. Hij probeert het optimisme te bewaren. Omid: ,,Ik wil geloven in een toekomst, ik ben iemand met doorzettingsvermogen. Ik heb zo hard gewerkt om zo ver te komen. Stilzitten kan ik niet.’’

Hij heeft zich als arts vrijwilliger bij veel ziekenhuizen aangeboden om te helpen in de coronacrisis. Ook dat blijkt vanwege zijn status - hij is niks - niet mogelijk. ,,Ik ben arts, maar ik word gezien als een dossiertje.’’

***

In januari van dit jaar berichtte deze krant over de 34-jarige Chun Sheng Yan uit Groningen, over de man die niet bestaat. Zijn zaak is grotendeels vergelijkbaar met die van Omid Daqiq. In de Tweede Kamer werden vragen aan de verantwoordelijke staatssecretaris gesteld. Ook hier heeft de IND de sleutel tot de oplossing in handen. De zaak zit nog steeds muurvast. Meer: dossier Chun .

menu