De kolencentrale van RWE in de Eemshaven.

Onderzoek: biomassa zorgt voor hogere uitstoot dan kolen

De kolencentrale van RWE in de Eemshaven. Foto: Jan Zeeman

De zogenaamde duurzame brandstof biomassa produceert meer uitstoot dan steenkool. Dat blijkt uit nieuw onderzoek in opdracht van het kabinet.

Een centrale die stroom opwekt met biomassa (lees: houtpellets) produceert 20 procent meer stikstof, fijnstof en CO2 dan een kolencentrale.

De verschillen met aardgas zijn nog groter. Een biomassaketel voor stadsverwarming stoot bijna twee keer meerl stikstof uit dan een gasgestookte ketel. Dat becijferde adviesbureau DNV GL in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.

Omdat de zorgen toenemen over de effecten van biomassa op de luchtkwaliteit, de volksgezondheid en de natuur, pleitten het RIVM en de GGD eerder al voor meer onderzoek.

Eemshaven

De kolencentrales in Geertruidenberg en Eemshaven branden sinds kort deels op houtpellets. Uiteindelijk moeten ze voor 100 procent op biomassa gaan draaien. Daarnaast krijgt Nederland er de komende jaren meer dan 600 kleinere biomassacentrales en -installaties bij.

Het kabinet beschouwt biomassa als een belangrijke duurzame energiebron die nodig is om de klimaatdoelen te halen en de gaskraan in Groningen dicht te draaien. Daarvoor is liefst 11,4 miljard euro subsidie gereserveerd. 

Stikstof

De stikstofcommissie van Johan Remkes adviseert het kabinet te stoppen met de subsidies voor het bijstoken van biomassa. Energiebedrijf RWE (dat 2,6 miljard euro subsidie ontvangt om biomassa te verbranden in zijn kolencentrales) noemde dat advies bizar en onjuist.

Volgens RWE zorgt biomassa niet voor meer stikstof, want filters in de centrales halen de stikstof deels uit de rookgassen. Daar valt echter wel wat op af te dingen, blijkt uit het nieuwe onderzoek. Het rendement van de centrales daalt omdat hout geen efficiënte brandstof is. De centrales moeten dus meer brandstof gebruiken om dezelfde hoeveelheid stroom op te wekken. Dat leidt volgens de onderzoekers tot meer uitstoot.

In totaal stoten de grote kolencentrales in Nederland jaarlijks enkele miljoenen kilo's stikstof (stikstofoxiden en ammoniak) en ander fijnstof uit. De uitstoot van de honderden gespecialiseerde biomassacentrales en installaties die gepland zijn, komt daar nog bovenop. Voor die kleinere centrales gelden bovendien veel minder strenge uitstootnormen.

Fors hoger

,,Dit gaat leiden tot een fors hogere stikstofuitstoot'', zegt zegt Johan Vollenbroek van Mobilisation for the Environment. Dat is een van de milieuorganisaties die de bouw wil tegenhouden van een grote biomassacentrale in Diemen.

,,De stikstofuitspraak van de Raad van State maakt duidelijk dat we al aan het plafond zitten van wat de natuur in Nederland kan hebben. Elke kilo extra stikstof uit biomassa zal dus door boeren, de bouw, het verkeer of de industrie moeten worden gecompenseerd.’’

Biomassa geldt als duurzaam, omdat de CO2 die vrijkomt bij verbranding weer wordt opgenomen door nieuwe bomen die worden aangeplant. Daarom kunnen de kolencentrales beter op biomassa gaan draaien, volgens het kabinet. 

De Europese koepel van wetenschappers (EASAC) benadrukt echter dat biomassa niet duurzaam is. Nieuwe aangeplante bomen hebben veel tijd nodig om CO2 op te vangen. Als de energiecentrales te veel CO2 ineens produceren kunnen die nieuwe bomen dat niet aan. De hoeveelheid CO2 in de atmosfeer neemt dan enorm toe. Er ontstaat een CO2-bom vrij, waarschuwt EASAC. 

Gezondheid

Ook de Nederlandse GGD's maken zich zorgen over de effecten van biomassacentrales op de luchtkwaliteit. ,,Nu blijkt dat biomassa tot meer uitstoot leidt, moet het kabinet zich achter de oren krabben. In het belang van de volksgezondheid moet die uitstoot worden beperkt’’, zegt woordvoerder Arthur van Iersel van de overkoepelende GGD. 

Het ministerie blijft erbij dat biomassa belangrijk is voor het realiseren van de klimaatopgave. Wel zijn er twee voorwaarden: het moet gaan om duurzame biomassa én op termijn moet biomassa zo weinig mogelijk worden gebruikt.

menu