Nertsen op een bedrijf in Ederveen,

Nertsenfarms in Kornhorn, Aduard en Smilde. Ook in Nederland muteert coronavirus via de nerts, waardoor vaccin mogelijk niet werkt

Nertsen op een bedrijf in Ederveen, Foto: RICK NEDERSTIGT

Het eind van de nertsensector in Nederland is in zicht. Belangrijk voor de volksgezondheid, want het coronavirus blijkt zich in de pelsdieren te muteren.

Op 1 april van dit jaar telde Nederland 110 actieve nertsenbedrijven. Sindsdien zijn dieren op 69 van deze bedrijven besmet geraakt met Covid-19, waarna de naar schatting 2,8 miljoen nertsen (moederdieren en pups bij elkaar opgeteld) op deze locaties zijn gedood. De drie fokkerijen in Groningen en Drenthe? Die ontsprongen vooralsnog de dans en zijn virusvrij gebleven.

Kan corona daar, op farms in Kornhorn, Aduard en Smilde, alsnog uitbreken? Het risico daarop is niet heel groot, zo laat onderzoeker Reina Sikkema van Erasmus MC weten. De uit Harkema afkomstige Sikkema schuift zo nu en dan aan bij het OMT-Z (de Z staat voor zoönosen: ziekten die kunnen overspringen van dier op mens), de club van deskundigen die het kabinet adviseert bij de aanpak van de pandemie.

Pelsen begonnen

Zo goed als alle uitbraken vonden plaats op nertsenbedrijven in Noord-Limburg, Oost-Brabant en Gelderland, daar waar de meeste fokkerijen zitten. ,,Hoewel we nog niet weten hoe het virus zich tussen bedrijven verspreidt, lijken bedrijven buiten dit risicogebied minder risico te hebben op een introductie van het virus in het bedrijf”, aldus Sikkema. ,,Bovendien is het pelsen begonnen in de nertsenhouderijen, waarbij er weinig tot geen levende dieren in het bedrijf zullen overblijven.”

De nertsenindustrie in Nederland is bezig aan haar laatste maanden. In augustus besloot het kabinet de sector vanwege de talrijke uitbraken op 1 maart komend jaar te beëindigen, in plaats van in 2024, zoals eerder met de industrie was afgesproken. De oppositie in de Tweede Kamer wil dat er per direct een eind wordt gemaakt aan de sector. De SP noemt de nertsenindustrie ‘een tikkende tijdbom’.

Virus muteert in Denemarken

Aanleiding voor de alarmerende woorden is de situatie in Denemarken (de grootste nertsenproducent ter wereld), waar een gemuteerde variant van het virus bij de dieren is aangetroffen. De mutaties hebben als mogelijk gevolg dat de vaccins voor Covid-19 waar wetenschappers met man en macht aan werken, mogelijk niet werken bij mensen die een - in nertsen - veranderde variant van het virus oplopen.

Waarom maakt landbouwminister Carola Schouten dan niet direct een eind aan deze sector in ons land? Daarvoor is volgens haar geen juridische basis. Ze heeft van het OMT-Z begrepen dat de gemuteerde variant die in Denemarken is aangetroffen, niet op Nederlandse farms is gevonden. Bovendien wordt besmetting vanuit de boerderijen op de omgeving ingeschat als ‘verwaarloosbaar’.

Ook in Nederlandse farms mutaties

Toch gebeurt ook in Nederlandse nertsenfokkerijen van alles met het virus, ziet onderzoeker Sikkema. ,,We zien in Nederland ook een aantal mutaties optreden in nertsen. In sommige gevallen verdwijnen deze ook weer”, zegt Sikkema. ,,Het is nog niet bekend in hoeverre deze mutaties een effect hebben op hoe het virus zich gedraagt of de invloed op de immuniteit in mensen tegen deze virussen. Het is echter wel mogelijk dat ze een effect hebben”, aldus de onderzoeker van het Erasmus MC. ,,Om verdergaande evolutie van het virus in nertsenstallen te voorkomen, is in Nederland besloten om de besmette nertsenbedrijven te ruimen.”

Al met al is het, in de woorden van de onderzoeker ‘onwenselijk om een dergelijk mogelijk reservoir van SARS-CoV-2 te laten bestaan’. Het slinkende nertsenreservoir mag nog even bestaan. In elk geval zolang er geen ontdekkingen worden gedaan die sterk lijken op de situatie in Denemarken.

menu