Opinie: Lang verblijf in azc dupeert vluchteling

Lange wachttijden en verveling zijn slecht voor de integratie van vluchtelingen, zo blijkt uit onderzoek. Toch mogen asielzoekers in de noodopvang vrijwel niets doen.

Verspilling van energie en talent, vindt Gerben Kroeser van Stichting Bevordering Maatschappelijke Participatie (BMP). Deze organisatie interviewde 298 vluchtelingen die al langer in Nederland verblijven over hun integratie. ,,Uit hun ervaringen blijkt dat asielzoekers vol energie aankomen in ons land. Ze willen beginnen met een nieuw leven, aan het werk, de taal leren. Als wij niets met die energie doen, krijgen ze het gevoel dat wij hen niet zien zitten.”

'Nederland snijdt zich in de vingers met de huidige aanpak'

Sociologe Linda Bakker deed voor haar promotie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam onderzoek naar groepen vluchtelingen die eerder in groten getale naar Nederland kwamen: Afghanen, Irakezen, Iraniërs en Somaliërs. Belangrijke conclusie: een lang verblijf in een opvangcentrum leidt tot mentale gezondheidsproblemen, zoals depressies en lethargie. Die leiden weer tot grote achterstanden in hun integratie.

,,Noodopvang en asielzoekerscentra zijn niet ingericht op integratie. Asielzoekers mogen niets doen, hebben weinig privacy en sommigen kampen met trauma’s. Dat is een risico.” Bakker pleit voor verandering: laat asielzoekers zo snel mogelijk Nederlands leren en erken de diploma’s die ze in hun moederland hebben gehaald. Dan gaat de integratie jaren sneller. ,,Nederland snijdt zich in de vingers met de huidige aanpak.”

Bakker krijgt steun van Jaco Dagevos, bijzonder hoogleraar Integratie en Migratie aan de Erasmus Universiteit. ,,Het is belangrijk dat de asielprocedure zo snel mogelijk verloopt en als dat niet lukt moeten asielzoekers de mogelijkheid krijgen deze tijd zo goed mogelijk te besteden.”

'Ik zou het graag anders zien'

Uit recent onderzoek van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid, waaraan Dagevos meewerkte, blijkt dat vorige groepen vluchtelingen grote achterstanden hebben opgelopen. Ze zijn vaker werkloos en hebben dus vaker een uitkering. Hun kinderen groeien op in armoede. Ze worden ook vaker verdacht van criminaliteit. Afghanen, Irakezen en Somaliërs vormen, zo blijkt uit de cijfers, een sociale onderklasse.

Groepen die eerder naar Nederland kwamen en buiten asielzoekerscentra bleven, integreerden veel sneller, zo blijkt uit het onderzoek van BMP. ,,Chilenen die vluchtten na de val van president Salvador Allende en de bootvluchtelingen uit Vietnam kwamen in gastgezinnen terecht. Asielzoekerscentra bestonden nog niet”, zegt BMP-directeur Saskia Moerbeek. ,,Zij draaiden dan ook snel mee in de samenleving.”

Ook Iraniërs springen er gunstiger uit. Zo’n 60 procent heeft een baan en daarmee doen ze het beter dan Turken en Marokkanen in Nederland. Dat heeft vooral te maken met hun opleidingsniveau, dat is hoger dan dat van bijvoorbeeld Somaliërs. De Syriërs, die de hoofdmoot vormen van de huidige vluchtelingenstroom, lijken net zo kansrijk als Iraniërs. Ze komen uit een ontwikkeld land, voor de oorlog althans, en zijn redelijk opgeleid. ,,Bovendien zijn ze over het algemeen jong en flexibel, dus dat biedt kansen voor goede integratie”, zegt Bakker. Desalniettemin houdt Nederland vast aan sobere opvang. ,,Ik zou het graag anders zien, maar kennelijk ligt het politiek gevoelig”, aldus Bakker.

'Mensensmokkelaars en hekken bepalen'

De soberheid is een politiek statement van het kabinet. Te veel taallessen en activiteiten zouden een aanzuigende werking hebben op nieuwe asielzoekers. Bovendien: het is lang niet zeker dat asielzoekers mogen blijven in Nederland, dus waarom investeren in mensen die weer terug moeten naar hun land?

Uit interviews met vluchtelingen blijkt dat ze vooral per toeval in Nederland aankwamen, onderweg naar andere landen als Amerika of Zweden. ,,Mensensmokkelaars en hekken aan de grenzen bepalen momenteel waar asielzoekers terechtkomen, niet de situatie in de opvang”, benadrukt Merbeek.

Bovendien lijken Syriërs veel kans te maken op een verblijfsvergunning, zegt Dagevos. ,,Laten we dus geen tijd verliezen en snel investeren in deze mensen. We doen de Nederlandse samenleving op dit moment enorm tekort.”

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.