Oplossing voor pinda-allergie in de maak

De oorzaak van pinda-allergie wordt steeds duidelijker. Het voorkomen ervan en een mogelijk genezende behandeling lijken binnen bereik.

Het UMC Groningen doet als enige ziekenhuis in Nederland mee aan een internationaal onderzoek naar een genezende behandeling van pinda-allergie. In de zogeheten Palisade-studie wordt in acht Europese landen het effect getest van het voorzichtig toedienen van minieme hoeveelheden pinda en het langzaam opvoeren van de dosis. Deze methode van provocatie of desensibilisatie wordt bij andere vormen van allergie zoals hooikoorts al vaker toegepast maar werd bij voedselallergie te lastig en misschien gevaarlijk gevonden.

Een op de vier

Steeds meer mensen in de westerse wereld zijn allergisch. Bij een op de vier Nederlanders is dit het geval. Allergie voor pinda’s en noten is een van de meest heftige vormen. Een aanval kan in extreme gevallen dodelijk zijn. De allergie duurt vaak levenslang. Het is bijzonder lastig in het dagelijks leven elk contact met pinda’s te vermijden.

Het aantal mensen met pinda-allergie is de afgelopen tien jaar verdubbeld. In de Angelsaksische landen hebben bijna twee op de honderd mensen er last van. In de rest van Europa liggen de percentages wat lager. Nederland zit boven de 1 procent.

Ingewikkeld samenspel

Waar die onrustbarende stijging van allergieën vandaan komt en wat er tegen te doen is, is onderwerp van diverse studies. Het is waarschijnlijk een ingewikkeld samenspel van meerdere ontwikkelingen zoals de toegenomen hygiëne, voedsel met minder bacteriën en een tekort aan vitamine D doordat we te weinig buiten komen. ,,Het ontstaan van pinda-allergie lijkt ook te komen door blootstelling van jonge kinderen aan pinda via de huid’’, zegt Hanneke Oude Elberink, hoogleraar allergologie aan het UMCG.

Kleine kinderen met eczeem zijn vaker allergisch voor pinda. Door eczeem is de huid meer doorlaatbaar dan normaal. Stoffen in de lucht, zoals sporen van pinda, kunnen via de huid het menselijk lichaam binnendringen. Normaal gesproken komt pinda via de mond binnen en wordt dan herkend als ongevaarlijke stof. Maar pinda-deeltjes die via de huid binnenkomen, worden gezien als indringers en dan komt er een afweerreactie op gang.

In de internationale LEAP-studie (Learning Early About Peanut-allergy) is onderzocht of je baby’s met eczeem juist veel eerder pinda moet laten eten. Baby’s met eczeem die al op jonge leeftijd juist veel pinda te eten kregen werden minder vaak allergisch. ,,Het blijkt dus mogelijk om pinda-allergie te voorkomen’’, zegt Oude Elberink optimistisch.

Ook kinder-allergologe Aline Sprikkelman is enthousiast over deze uitkomsten van de LEAP-studie. Maar beide artsen waarschuwen dat het te vroeg is voor concrete adviezen aan ouders. ,,Kinderartsen zijn het er wereldwijd nog niet over eens hoe we deze kennis moeten vertalen naar een nieuwe richtlijn voor voeding voor baby’s’’, reageert Sprikkelman. ,,Moet je baby’s bij vier maanden al beetjes pinda geven? Ouders moeten er niet zelf mee gaan experimenteren.’’

Voor de groep die al allergisch is wordt in de Palisade-studie gewerkt aan een behandeling. Het gaat dan om de groep die al vanaf jeugdige leeftijd allergisch is voor pinda-eiwit. Er is ook een tweede vorm van allergie die samenhangt met hooikoorts door een zogeheten kruisallergie. Zoals mensen met hooikoorts soms ook allergisch kunnen zijn voor sommige soorten fruit, zo is er ook een combinatie tussen pollen-allergie, vooral van de berk, en pinda. Deze vorm kan op latere leeftijd ontstaan en is vaak minder ernstig.

Voor de Palisade-studie zoekt het UMCG nog deelnemers die al vanaf hun jeugd flink allergisch zijn voor pinda. Ze krijgen in het ziekenhuis capsules met pinda-stof toegediend. De hoeveelheid wordt langzaam opgevoerd zolang hun lichaam er niet al te sterk op reageert. Uiteindelijk moet de patiënt ongevoelig worden voor pinda.

Voor het onderzoek worden de deelnemers in vier groepen ingedeeld. Drie krijgen de echte capsules, de vierde krijgt een placebo, om uiteindelijk betrouwbaar te kunnen zeggen of deze methode werkt. Het wordt tegelijk in Denemarken, Zweden, Duitsland, Groot-Brittannië, Ierland, Italië en Spanje gedaan.

Kickbokser gevloerd door pinda

Kickbokser Dirk van den Berg laat zich niet snel kisten. Maar tegen pinda is hij niet opgewassen.

loading  

Het is een vriendelijke branieschopper, hij werkt als vrachtwagenchauffeur en traint zes keer per week in de hoop professioneel kickbokser te worden. Maar in de behandelstoel in het UMCG valt de 25-jarige Dirk van den Berg uit IJsselmuiden ineens zomaar stil. ,,Normaal praat ik heel gemakkelijk. Maar nu gaat het even niet’’, zegt hij verontschuldigend. ,,Ik voel me niet helemaal lekker nu.’’

Dirk van den Berg doet vandaag mee aan een voedselprovocatie-onderzoek in het ziekenhuis. Hij krijgt minieme hoeveelheden pinda te eten, verstopt in kleine bakjes met appelmoes. Vijf bakjes krijgt hij in de loop van enkele uren, telkens wat groter. En dan is het afwachten hoe hij reageert. Dirk heeft al een infuus in zijn arm, voor de zekerheid, zit onder continue bewaking in een behandelstoel met aan zijn andere arm een bloeddrukmeter.

Of er echt sporen van pinda’s in de appelmoes zitten is nog de vraag. Zowel de assistenten die hem het voedsel geven als de arts-assistent die het onderzoek uitvoert, weten niet of het dit keer echte pinda is of een placebo. Maar het lijkt er dit keer wel sterk op.

,,Afgelopen donderdag was ik hier voor hetzelfde onderzoek maar toen gebeurde er niets.’’ Nu voelt hij al snel na het tweede bakje dat zijn lip wat gaat opzetten. ,,En een branderig gevoel achter in mijn mond’’, zegt hij bezorgd. Na het derde bakje valt hij helemaal stil en wordt het onderzoek stopgezet.

Voor Dirk en zijn vader, Henk van den Berg, die naast hem op een stoeltje zit, is het al jaren duidelijk dat hij allergisch is voor pinda’s. ,,Als kind dook hij al onder tafel als er bami met satésaus op tafel kwam’’, herinnert vader Henk zich. ,,Kinderen voelen zoiets vaak heel goed aan.’’ Dirk en zijn ouders hielden er daarom altijd al rekening mee. ,,Het staat tegenwoordig gelukkig duidelijk op verpakkingen in de supermarkt.’’

Het ging alleen mis, vier, vijf jaar geleden, toen hij een Cornetto met nootjes at. ,,Blijkbaar zat daar pinda bij. Ik voelde me meteen al helemaal misselijk. Thuis heb ik gegeten maar ik moest ‘s avonds trainen. Later hoorde ik dat dat extra gevaarlijk is omdat je bloed dan sneller gaat stromen. Tijdens het trainen kreeg ik overal jeuk, mijn gezicht en keel zwollen helemaal op, mijn ogen werden rood en tranend. De sportschooleigenaar heeft de ambulance gebeld. Ik kreeg meteen een infuus en medicijnen. Later hoorde ik dat dat op het nippertje was.’’

Twee jaar geleden was het weer raak. ,,Er zat één pinda in een bakje met chips op een feestje. Ik proefde het direct. Meteen tanden gepoetst, mond gespoeld maar het was al te laat. Ik raakte helemaal in paniek. Daarom is de ambulance gebeld. Ze zeiden later dat het vooral de paniek voor de aanval was, dat ik eigenlijk nog niet zo’n sterke reactie had.’’

Daar wil hij heel graag van af, van die continue angst. ,,Daarom doet hij ook mee aan dit onderzoek van het UMCG’’, zegt zijn vader die het woord maar overneemt als zijn zoon stilvalt.

,,Misschien dat het niet helemaal voorbij gaat, maar een beetje minder zou al mooi zijn. Nu gaat het al mis als er een geur van pinda in de buurt is. Het onbegrip is ook vervelend. Bij ons thuis zijn we met zijn zevenen. Er zijn er die het lastig vinden steeds met Dirk rekening te houden. Die zouden ook blij zijn als er tenminste een enkele keer satésaus op tafel kan, al zou het maar aan de andere kant van de kamer zijn.’’

Pinda, pinda, lekka, lekka

De pindaplant is in de zestiende eeuw door de Portugezen van Zuid-Amerika naar Afrika gebracht waar het plantje het bijzonder goed bleek te doen. Van daar is de peulvrucht verder verspreid over de wereld. Niet overal wordt evenveel pinda gegeten. In Nederland zijn pinda’s sinds de jaren dertig populair. De pinda werd door Chinezen die in Indonesië woonden in Nederland geïntroduceerd. Het verhaal gaat dat die Chinezen zakjes pinda’s verkochten in voetbalstadions met de kreet: ‘Pinda, pinda, lekka, lekka.’ Later werd de pinda en met name satésaus veel in Chinese restaurants gebruikt. En welke Nederlander is niet groot geworden met pindakaas op brood?

In landen als de Verenigde Staten, Engeland, Australië en Canada wordt ook al generaties lang peanutbutter gegeten. Maar in Frankrijk en Duitsland is pinda veel minder populair. Waarschijnlijk hebben daar aanzienlijk minder mensen last van pinda-allergie. In Aziatische landen kwam pinda-allergie vrij weinig voor. De laatste jaren neemt het wel toe doordat die landen steeds meer de westerse leefstijl.

Het UMCG houdt op 31 oktober om 18.00 uur een informatieavond over het onderzoek. Aanmelding vooraf op pinda@umcg.nl

menu