Organist Stef Tuinstra speelt tijdens de kerkexcursie in de kerk van Krewerd.

Orgel produceert gezang van nachtegaal in kerk van Zeerijp

Organist Stef Tuinstra speelt tijdens de kerkexcursie in de kerk van Krewerd. Foto: Jan Zeeman

Orgelzomer Groningen bestaat een halve eeuw. Onderdeel van een tiendaags festival is een aantal busexcursies langs orgels in Groninger kerken. Dinsdag was de eerste excursie.

Beroepsorganist Stef Tuinstra (65) had dinsdagmiddag een verrassing in petto voor de 50 tot 60 deelnemers aan een excursie langs de kerkorgels van vier dorpen in de provincie Groningen. In de monumentale Jacobuskerk in Zeerijp speelde Tuinstra de vrolijke klanken die horen bij Psalm 84 uit de bijbel. Die psalm verhaalt over ‘zelfs de mus die een huis vindt en de zwaluw een nest’. Op de achtergrond haalde Tuinstra uit het orgel de zo toepasselijke klanken van een nachtegaal.

Zeldzaam

Vooraf legde Tuinstra uit hoe orgelbouwer Theodorus Faber het ooit mogelijk maakte dat zijn instrument in de kerk van Zeerijp deze vogelgeluiden kon produceren. Achter alle pijpen en registers bevindt zich een waterbakje dat voorzien is van een fluit. Bij een juiste toevoer van lucht bootst de fluit de klanken van de nachtegaal natuurgetrouw na. Dit technisch vernuft is zeldzaam in kerkorgelland.

Psalm 84

Tuinstra’s toehoorders waren verrukt. Toen hij aankondigde dat hij Psalm 84 ging spelen, drongen de excursiegangers in de kerk erop aan om minimaal één couplet mee te mogen zingen. Om deze samenzang mogelijk te maken, werden driftig exemplaren van het Liedboek van de Kerken uitgedeeld. Onder Tuinstra’s gehoor bevond zich Akke Conradi (74) die zelf actief is als voorzanger in de Lutherse kerk in Groningen. Zij zong uit volle borst mee, maar de meeste excursiegangers waagden zich hier niet aan.

‘Een stukje genade’

De excursie begon met een bezoek aan de historische kerk van Krewerd die uitgerust is met één van de oudsteorgels van ons land. Sommige pijpen die erin zijn verwerkt, dateren uit het oorspronkelijke bouwjaar 1440. ,,Ze klinken alsof ze gisteren in het instrument zijn geplaatst’’, aldus de enthousiaste organist Tuinstra, die met Sietze de Vries vaste organist is in de Groninger Martinikerk . Tuinstra vindt het naar eigen zeggen elke keer een eer om dit door velen zo luid bejubelde orgel te mogen bespelen: ,,Ik ervaar het iedere keer als een stukje genade.’’

Niet verknoeid

Tuinstra roemt de rijke orgelcultuur in de provincie Groningen. ,,De historische orgels zijn in deze provincie opvallend authentiek gebleven.’’ Hij schrijft dit toe aan de zuinigheid van de Groningers. ,,Ten opzichte van Friesland waren de kerkelijke gemeenten in Groningen in de voorbij eeuwen redelijk arm. Bij restauraties zijn veel orgels in Friesland verknoeid. Dat bleef Groningen bespaard.’’

Saai en depressief makend

Niet iedereen loopt anno 2019 warm voor kerkorgelmuziek. Tuinstra: ,,Als een orgel niet goed wordt bespeeld kan de muziek overkomen als saai en zelfs depressief makend. Toen ik zelf puber was, had ik een hartgrondige hekel aan het orgel. Daarom leerde ik pianospelen. Pas later stapte ik over op het kerkorgel.’’

.

menu