Overschild vindt zichzelf opnieuw uit

Overschild wil weer een dorp van de toekomst worden. De blauwdruk voor het in meerdere opzichten versterken van het dorp werd dinsdag gepresenteerd.

Het was misschien wel een historische bijeenkomst, dinsdagmorgen in dorpshuis De Pompel in Overschild. Bewoners, gemeentebestuur en architect Winy Maas presenteerden daar de Structuurvisie Overschild 2018-2028. Klinkt niet sexy, maar de verbeelding is aan de macht in Overschild.

Neem een dorp in het hart van het gaswinningsgebied, de huizen beschadigd door aardbevingen, het gevolg van diezelfde gaswinning. Langzamerhand worden de huizen onbewoonbaar.

Tijd voor versterking, waarbij bewoners hun dorp opnieuw vormgeven. Niet in steen, maar bijvoorbeeld in hout. Dat kan meer beweging in de ondergrond hebben.

Afwisseling

Niet alle huizen met de gevel in één lijn langs de straat, maar sommige achteruit geplaatst, waardoor ruimte ontstaat voor een brink. Niet allemaal met dezelfde dakgoothoogte, maar afwisselend in hoogte, tot maximaal tien meter, uitziend over het land en het Schildmeer.

Geconfronteerd met drie keuzes (versterken, slopen of nieuwbouw) kiezen bewoners gaandeweg voor nieuwbouw, heeft Maas geconstateerd. "De meeste mensen willen in Overschild blijven wonen. De Schildjers gaan voor verduurzaming, ze willen van dat vermaledijde gas af en met een collectieve zonnepark energie opwekken.’’

Recreatie, toerisme, natuurontwikkeling worden belangrijk gevonden. Maas: ,,Daarmee geeft het dorp aan dat ze meer wil doen dan versterken, maar een leefgemeenschap met toekomst wil worden.’’

Versterkingsoperatie

Als één van de uitgangspunten voor een succesvolle versterkingsoperatie noemt Maas dat huiseigenaren moeten kunnen doen wat ze willen. ,,Misschien moet je, als de fundering slecht blijkt, je huis op een nieuwe, hogere fundering kunnen laten tillen. Ook leuk voor het uitzicht, waarvan inwoners zeggen dat ze dat erg op prijs stellen.’’

Zeventien huishoudens in Overschild hebben aangegeven ergens anders in het dorp te willen wonen. Bijvoorbeeld in de nabijheid van het Schildmeer.

Aanleiding voor Maas om een tijdelijk woondorp aan het meer te plannen, dat in de loop van de tijd ook weer moeiteloos uitgegumd kan worden. Een belangrijk principe wordt het benutten van de kwaliteiten van het landschap in de bebouwing.

Plannenmakerij

Maar hoe realistisch is het dat een heel dorp zichzelf aan de haren uit het gasmoeras trekt? ,,Als Den Haag zich aan de afspraak houdt, als jullie met een plan komen, trekken wij de portemonnee, kan de plannenmakerij werkelijkheid worden.’’

,,Belangrijk is’’, zegt Maas, ,,dat de gemeente het bestemmingsplan verandert. Dat moet het mogelijk maken dat huizen op dezelfde kavel 30 meter achteruit herbouwd worden, waardoor het straatbeeld verandert. Belangrijk is ook dat huiseigenaren hun specifieke woonwensen, architectonisch of bijvoorbeeld vader en moeder in een aanpalend huis op dezelfde kavel laten wonen, kunnen realiseren.’’

,,Er is wel wat voor nodig om Groningers in een stand te krijgen waardoor ze het oude en vertrouwde loslaten’’, signaleerde wethouder van Midden-Groningen Anja Woortman. Om te constateren dat dat in Overschild goeddeels is gelukt in een ‘heel mooi, spannend traject’.

Innemend

Maas noemt het een innemend traject. De Rotterdamse architect heeft geleerd dat Groningers ‘een eigen zin en karakter hebben en voor zichzelf kunnen opkomen zonder anderen te beschadigen’.

,,De Structuurvisie Overschild is in één jaar tijd gemaakt, een actieplan dat feitelijk ook los kan worden gezien van de hele versterkingsoperatie. Ook zonder de ellende van de gaswinning zou op deze manier een dorp nieuw leven kunnen worden ingeblazen.’’

Na het aanpassen van het bestemmingsplan moet de zogeheten bouwcatalogus worden vastgesteld. Mensen van wie het huis moet worden gesloopt, omdat het te slecht is om versterkt te worden, kunnen daaruit kiezen voor nieuwbouw.

Prijzen variëren van twee- tot driehonderdduizend euro. Afhankelijk van de waarde die de taxateur heeft toegekend aan de te herbouwen woning. Eerdaags wordt de vacature voor dorpsbouwmeester opengesteld.

Nieuwe toekomst

Gert de Vries, sinds 30 jaar inwoner van Overschild en een van de auteurs van het Witboek, noemt het fantastisch dat de gemeente dit voor het dorp doet. ,,Er lijkt meer mogelijk dan je in eerste instantie zou denken. De koppeling van de kans op een versterkte woningen aan extra mogelijkheden, een nieuwe toekomst voor het dorp, is uniek.’’

De Vries noemt het wel wrang dat het buitengebied van Overschild bij de versterking vooralsnog buiten de boot valt. ,,Het is een weeffout in het systeem, dat schades daar wel worden hersteld, maar dat niet naar de sterkte van de gebouwen wordt gekeken.’’

Dus misschien was de presentatie van de Structuurvisie Overschild 2018-2028 wel een historisch moment. Als straks andere dorpen in het gaswinningsgebied besluiten een ‘Overschildje’ te doen. Zichzelf opnieuw uitvinden, bouwen voor een vitale gemeenschap en huizen verwarmen met aardgas nog maar een slechte droom lijkt.

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.