De extreme krapte op de woningmarkt vraagt om maatregelen, vindt planoloog Barend Wind.

Planoloog: 'Woonplicht gaat leraar en agent niet helpen' (maar deze maatregelen wél)

De extreme krapte op de woningmarkt vraagt om maatregelen, vindt planoloog Barend Wind. Foto Kees van de Veen

Woonwethouder Roeland van der Schaaf (PvdA) wil dat wie een huis koopt in de stad, daar minstens vijf jaar zelf gaat wonen. Prima idee, zo’n woonplicht, denkt planoloog Barend Wind. Maar er zijn meer maatregelen nodig om de woningmarkt uit de crisis te halen.

Van der Schaaf legde in het tv-programma EenVandaag afgelopen weekend uit wat zijn bedoeling is. Met de woonplicht hoopt hij het kopen van huizen als investering tegen te gaan.

Dat gebeurt veel in de stad, weet Barend Wind, planoloog bij de Rijksuniversiteit Groningen. Samen met zijn Amsterdamse collega Cody Hochstenbach onderzocht hij de Groningse huizenmarkt. „De laatste jaren zien we een toename in het kopen van huizen om ze te verhuren. Ook met nieuwbouwwoningen, die dus bedoeld zijn als koophuis, gebeurt dat opvallend veel.”

‘Woonplicht is een goed idee’

Woningzoekers met een middeninkomen, zoals een politieagent of een leerkracht, vallen tussen wal en schip. Ze verdienen te veel voor een sociale huurwoning en te weinig om met een rijke belegger te concurreren. Bovendien drijft de run op vastgoed als investeringsobject de huizenprijs steeds verder op.

„Met een woonplicht maak je dat massale opkopen voor de huurmarkt onmogelijk, en de prijsstijging zou waarschijnlijk niet meer zo hard gaan”, zegt Wind. „In die zin is het een goed idee. Maar ik vraag me af of de leraar en de agent ermee geholpen zijn.”

Daarvoor zou de huizenprijs moeten dalen; momenteel is een gemiddelde Groningse koopwoning te duur voor een middeninkomen. „En die daling zie ik niet direct gebeuren.”

‘Stel corporaties weer vrij van vennootschapsbelasting en verhuurdersheffing’

De beleggersvereniging Vastgoedbelang is helemaal niet enthousiast over het idee van een woonplicht. De enige echte oplossing voor de krapte op de woningmarkt, zegt directeur Laurens van Noort, is meer bijbouwen.

„Natuurlijk moet er bijgebouwd worden”, zegt Wind. „De vraag is: door wie en voor wie? Laat je particuliere ontwikkelaars hun gang gaan, dan bouwen ze alleen voor de bovenkant van de markt, want zo halen ze de hoogste winsten. Maar er is juist behoefte aan meer sociale huur en middenhuur. Daar zou de overheid ook op moeten sturen.”

Bijvoorbeeld door woningbouwcorporaties meer financiële ruimte te geven. „Ik vind het van de zotte dat corporaties vennootschapsbelasting moeten betalen. Vroeger waren ze daarvan vrijgesteld.”

Ondernemingen betalen vennootschapsbelasting over hun winst. Maar corporaties zijn niet zomaar gewone ondernemingen, vindt Wind: ze verzorgen goedkope huisvesting voor lage inkomens, en bewijzen daarmee de maatschappij een dienst. „Dus stel ze weer vrij van die belasting. Net als van de verhuurdersheffing, die geldt voor verhuurders met meer dan vijftig woningen in hun bezit.”

PvdA: verhoog grens geliberaliseerde huur

Het Groningse stadsbestuur wil misschien gaan werken met een doelgroepenverordening. Daarmee kan het afdwingen dat er woonruimte is voor hoge én lage inkomens in een bepaalde wijk. Onlangs deed gemeenteraadslid Maarten van der Laan (PvdA) nog een ander opmerkelijk voorstel voor de huurmarkt: de grens voor vrije huur verhogen van 720 naar 1500 euro per maand.

„Dat zou pas echt een goeie maatregel zijn voor de middeninkomens”, denkt Wind. „Nu gelden er boven de 720 euro helemaal geen regels, dan mag je zoveel huur vragen als je maar wilt.” Schuift die grens naar 1500 euro, dan vallen veel meer huizen en huurders onder de bescherming van het puntensysteem en de huurcommissie.

Zorgen over de vastgoedlobby

Wethouder Van der Schaaf kan niet zomaar alle maatregelen nemen die hij wil. Voor de woonplicht is landelijke wetgeving nodig. De belastingregels voor woningcorporaties en de grenzen van de vrije huursector worden ook door het Rijk bepaald. Of die ook meer wil gaan sturen op de woningmarkt, betwijfelt Wind.

„Dit kabinet kennende...” peinst hij. „Er is inmiddels wel vrij veel druk vanuit de Tweede Kamer, maar de VVD ziet het helemaal niet zitten. De wethouders in de steden roepen om regelgeving, want die zitten met de problemen. Maar in Den Haag lijkt de vastgoedlobby veel te sterk. Ik vind dat echt zorgelijk, als je ziet hoe groot de woningnood is.”

menu