Proef met 3D-printing plafondschildering kerk Middelstum

Afbeelding van een 3D-print van een deel (100 bij 80 cm) van de plafondschildering in de Sint-Hyppolytuskerk in Middelstum.

Het plafond van de middeleeuwse Sint-Hippolytuskerk in Middelstum stond woensdag centraal op een symposium over 3D-printing in Den Haag.

Wat zou het mooi zijn als er van het interieur van de Notre Dame in Parijs een goeie 3D-scan bestaat. Met zo’n scan kun je een 3D-print maken, die een haarscherp beeld geeft van de binnenzijde van de kathedraal. Dat zou het herstel van het door brand verwoeste monument een stuk makkelijker maken.

Carola Hein, hoogleraar architectuur- en stedenbouwgeschiedenis aan TU Delft, weet niet zeker of het hele interieur van de Notre Dame is gescand. ,,Er zijn 3D-scans gemaakt, maar het is mij niet bekend hoe nauwkeurig die zijn. Ik weet niet of de hele kerk met een handscan is afgetast, wat belangrijk is om alle oppervlaktedetails te tonen.’’

Symposium

Toevallig vond gisteren in het Mauritshuis in Den Haag een symposium over 3D-printing plaats. Carola Hein was er ook bij, samen met andere specialisten op het gebied van 3D-printing van erfgoed, waarin onderzoekers van TU Delft volgens haar ‘wereldwijd voorop lopen’.

Op deze prints van schilderijen is ook het reliëf zichtbaar

Vertrekpunt voor het onderzoek van Hein zijn de 3D-prints die haar collega-hoogleraar Joris Dik vervaardigde van schilderijen van Rembrandt. Hein: ,,Op deze prints van schilderijen is ook het reliëf zichtbaar. Het gaat dus niet om reproducties op het platte vlak, maar om driedimensionale weergaven van de doeken waarop ook de verflagen zijn te zien.’’

Gewelven

Hein probeerde dat uit te breiden naar schilderingen op plafonds van kerken. Die zijn extra moeilijk in kaart te brengen, omdat de gewelven gekromd zijn. Dat is ook bij de vijftiende-eeuwse Hippolytuskerk in Middelstum het geval. ,,We zochten een kerk waar al 3D-scans van bestaan. Zo kwamen we in Middelstum terecht, waar de gewelfschilderingen naar voorbeeld van Albrecht Dürer zijn gescand door ‘3D visualizer’ Valentin Vanhecke.’’

Vanhecke deed dat volgens Hein voor zijn plezier. ,,Zijn 3D-scan is ongeschikt om te gebruiken voor restauratie. De resolutie is niet hoog genoeg. Dat komt omdat hij het 12 meter hoge plafond heeft gescand vanaf de grond. Wij hebben een stellage in de kerk opgebouwd om zo dicht mogelijk bij de schildering te komen. Op een afstand van 1,5 meter hebben we het plafond met een 3D-camera gescand.’’

Nog niet volmaakt

De eerste resultaten zijn gisteren op het symposium getoond. De uitsnede van 100 bij 80 cm van de plafondschildering waarop een engel is te zien, is een opstapje naar vervolgonderzoek. ,,De techniek is nog niet volmaakt. Er zijn verschillende soorten materialen beschikbaar voor 3D-printing, zoals gips en nylon. Probleem is dat het materiaal van invloed is op kleur en glans.’’

3D-printing kan niet alleen een hulpmiddel zijn bij restauratie van gebouwen, maar ook worden gebruikt in het onderwijs. ,,Nu nog staat het in de kinderschoenen. De toekomst is veelbelovend.’’

menu