Prorail-directeur Eringa: Met 140 door de mist

Pier Eringa is sinds april 2015 president-directeur van Prorail. Hij heeft een hekel aan wisselstoringen. Maar houdt wel van een beetje opschudding. ,,Soms heb je dat nodig om de zaak in beweging te krijgen.’’

Door een misverstand is in de zaterdagbijlage van het Dagblad van het Noorden de verkeerde versie geplaatst van het interview met Prorail-topman Pier Eringa met daarin Friestalige citaten. De redactie biedt de lezers hiervoor haar oprechte excuses aan. Hier vindt u de vertaalde versie.

Als we teruglopen naar het station in Utrecht (,,Hier! Spoor elf, even tempo’’) vertelt Pier Eringa over de bedrijfsborrels. Die waren bij Prorail nogal saai. Er gold een alcoholverbod. Als er iets te vieren viel, weken de mensen uit naar buiten. Dat vond hij maar onzin. Van de week hield Prorail weer een echte bedrijfsborrel. Mét alcohol. Eringa heeft het over ‘taakvolwassenheid’ van de medewerkers. Hij vergt ze erop. ,,Daar moet je van op aankunnen.’’ Die verkeersleider die nog moet werken - ,,Die moet de drank laten staan’’. ,,En de rest kan gewoon met de trein.’’

Getormenteerde mammoettanker

Eringa (54) is sinds april vorig jaar de hoogste baas van Prorail, de beheerder van het spoorwegnet in Nederland. President-directeur van een bedrijf met een jaaromzet van 1,2 miljard euro en 3900 werknemers. Staatssecretaris Sharon Dijksma noemde Prorail ‘een getormenteerde mammoettanker’. Op financieel gebied was het een janboel. Stationsverbouwingen mondden bijna steevast uit in grote kostenoverschrijdingen. Storingen op het spoor bleven bestaan of hadden een grote impact op het reizigersvervoer.

De relatie tussen Prorail, de NS en Den Haag was zacht gezegd voor verbetering vatbaar. Eringa werd gevraagd omdat er een cultuuromslag moest komen. Zulke klussen, daar houdt hij wel van. ,,Als een club in het rechterrijtje staat, heb ik de ambitie om in het linkerrijtje te komen. Het liefst bovenaan.’’

De topman kenschetst de spoorbeheerder als ,,een bedrijf van grind, ijzer, beton en koperdraad’’. Op zijn werkkamer in het hoofdkantoor - bijgenaamd De Inktpot - hangt de gele jas pontificaal aan de kapstok. Op de grond staan de werkschoenen. ,,Kijk maar. Met de klei eraan.’’ Hij tovert trots een paar werkhandschoenen uit de jaszak. Dat de werkmannen op het spoor niet denken als hij ergens komt: onze baas heeft geeneens handschoenen.

Zeker wekelijks is hij op of naast het spoor te vinden. Hij rijdt graag even mee met de machinist op de bok. ,,Prachtig. Met 140 kilometer door de mist. Treinen kunnen dat.’’ Rails, seinen en storingen beheersen tegenwoordig zijn leven.

Dat blijkt al bij binnenkomst.

,,Hoe was de reis?’’ Eringa laat op zijn mobieltje zien hoe hij alle storingen direct in beeld krijgt. Het moet, vindt hij. ,,Ik wil alles weten.’’ De vorige dag had hij een nabespreking over een recente wisselstoring bij Gouda. Het is een prachtvoorbeeld. ,,Donderdagmiddag, vlak voor de spits. Dan weet je: dit is spannend. En dan denk ik: bliksem, als ze nu maar met groot materiaal uitrukken.’’

Het gebeurde niet. Eerst kwam werkbusje één. Dat duurde een halfuur. Toen moest busje twee komen. Weer een halfuur. Die kon het ook niet oplossen. ,,En weer een half uur later kwam busje drie. En die had het in vijf minuten opgelost. Maar ondertussen liep wel de hele avondspits in de soep!’’

Protocolfetisjisme

Waar Eringa ook baas is: het gezond verstand moet zegevieren. Aan protocolfetisjisme heeft hij een broertje dood. Hij heeft er schik in om dat van hoog tot laag tussen de oren te krijgen. ,,Het gaat om je houding en gedrag. In dit geval had iemand moeten denken: we sturen direct drie busjes. Net als bij de politie: opschalen!’’

Het gedoe rondom de Schipholtunnel, een drukke flessenhals in het spoorwegennet, is ook zo’n voorbeeld. Het regende vorig jaar loze brandmeldingen die de hele treinenloop in de war schopten. Dan rapporteerden de verklikkers rook, zonder dat er vuur was. Bij Eringa’s aantreden kregen de storingen rond de luchthaven topprioriteit. Hij mopperde dat zelfs zijn eigen vrouw liever de auto pakte als ze tegenwoordig naar Schiphol moest.

Bij ieder brandgerucht werd alle treinverkeer direct omgeleid. Helemaal over Hilversum, uit angst dat er treinopstoppingen voor de tunnel zouden ontstaan. En die kwamen nooit. Want de meldingen waren altijd loos.

Het gebeurde achttien keer in een jaar. ,,En iedere keer raakt dat 48.000 reizigers. Dat zijn meer dan 900.000 per jaar. Dan zeg ik: ‘Beste mensen, dit is te gek’. Ik heb gezegd: ‘We laten de treinen gewoon rijden. Dat doen we gewoon. Dan lopen we maar het risico dat het een keer vastloopt, als er echt iets aan de hand is’.’’ Het lijkt simpel en eigenlijk is het dat ook, grinnikt hij. Eringa vindt het leuk om te zien hoe anderen soms met de oren klapperen als hij een steen in een vijver gooit. ,,Je moet het wel aandurven.’’

De Prorail-baas was net op zijn post toen er tijdens de eerste ervaringen met de Schipholtunnel nergens parkeerplek bleek te zijn voor de busjes van de monteurs. Ze verspeelden kostbare minuten door het gezeul met gereedschap van hun busjes naar het spoor en andersom. ,,Als het moet bel ik met de baas van Schiphol. En dan is het geregeld.’’ De monteurs hebben nu een eigen plekje.

Straaljagerpiloot

Pier Eringa werd in 1961 geboren in Burgwerd. Heit was boer. Wie kon leren moest leren. ,,Ik wilde gymleraar worden of straaljagerpiloot.’’ Het werd de Politieacademie in Apeldoorn.

Hij werd in 1984 inspecteur van de gemeentepolitie in Leeuwarden, een broekie nog. De stad leerde hem direct kennen als iemand met een duidelijke mening. Wat volgde was een snelle carrière; districtsmanager Spoorwegpolitie, districtschef politie, resortchef Rijksrecherche, directeur NS Reizigers, korpschef van de politie Flevoland, gemeentesecretaris in Nijmegen, directeur van het Albert Schweitzer Ziekenhuis in Dordrecht.

Eringa roept graag discussie op, intern en extern. ,,Soms is dat even nodig om de boel los te krijgen.’’ Hij zegt ronduit dat er meer gelachen moet worden op kantoor. Leiderschap in het publieke domein is zijn ding. ,,Ik ben graag op een plek die in het nieuws is.’’ Gemeentesecretaris in Nijmegen leek een saaie uitspatting, tussen al die andere banen. Maar niks ervan. Hij schiet overeind.

Guusje ter Horst was er burgemeester in de linksgeoriënteerde stad, die ook wel Havana aan de Waal werd genoemd. Het ambtenarenkorps bestond vooral uit academici die in Nijmegen hadden gestudeerd en alles beter meenden te weten. Het college van burgemeester en wethouders wist nooit of haar voorstellen de ambtelijke toets der kritiek konden verdragen ,,De relatie tussen de ambtenaren en het college was niet goed. Guusje zocht iemand met implementatiekracht. Geen mooie verhalen, maar iets voor elkaar krijgen.’’

Bal in de Kamer

Bij Prorail zat Eringa (die op de Veluwe woont) er amper, en het was bal. De Tweede Kamer was het gedoe zat met kostenoverschrijdingen en vertragingen bij projecten. Bij een debat met staatssecretaris Wilma Mansveld in september posteerde Eringa zich pontificaal op de publieke tribune. Na afloop liep hij naar voren om Mansveld een hand te geven. Ze weigerde en beet hem tot twee keer toe: ,,U mag hier niet komen.’’

Mansveld ruimde het veld. Sharon Dijksma is nu zijn politieke baas. Zij geeft Prorail jaarlijks 1,2 miljard euro en moet erop toezien dat het geld goed wordt besteed. ,,We kunnen het heel goed met elkaar vinden.’’

In december verkondigde Eringa dat machinisten meer bevoegdheden moeten krijgen om kleine wisselstoringen op te lossen. Als er een steen of een wc-rolletje klem zit in een wissel, moet nu eerst de aannemer gebeld en staat de trein lang stil. Terwijl de machinist zo’n wc-rolletje ook best zelf zou kunnen weghalen.

Reizigersvereniging Rover zamelde spontaan geld in voor een bloemetje. Triomfantelijk, over het oplossen van die kleine wisselstoringen: ,,Nog een paar maanden en de machinisten stappen zelf uit om tegen een defecte wissel te schoppen.’’ En: ,,Mensen mopperen soms wel. Maar dan zeg ik: ‘Teveel vasthouden aan patronen kan je ook in de weg zitten’.’’

Doorslaan

Het leven bestaat niet alleen uit braafheid, netheid en gehoorzaamheid, vindt hij. En je kunt ook doorslaan in veiligheidsdenken. ,,Soms werken we heel veilig, maar er rijdt geen trein.’’ Hij is trots op zijn bedrijf en wil dat zijn mensen dat uitstralen. ,,Dat ze in de supermarkt durven te zeggen: ‘Ik werk bij Prorail’.’’

De wedloop met de Zwitsers is een erekwestie. Het Zwitserse spoor wint weliswaar qua punctionaliteit, maar qua veiligheid wint Nederland. ,,De Zwitsers komen binnenkort bij ons kijken hoe we dat doen. Dat vind ik mooi.’’

Prorail heeft zevenduizend wissels. ,,er kan veel kapot gaan. Alle dagen gebeurt er wel wat.’’ Het is de truc om bij fouten de vervolgschade zo snel mogelijk te beperken. Want: ,,De beste trein is een rijdende trein’’.

De ijzelperiode in het Noorden eind vorig jaar, hij zat er bovenop. De wegen waren onbegaanbaar (,,Sneu voor de automobilisten natuurlijk’’) maar de treinen reden. ,,Dan zit ik te genieten. Dat is wat ik leuk vind. Want het beeld is: een nachtje vorst en de wissels zitten vast. Dat-is-te-klung-e-lig!’’ Nog zoiets. De herfst. ,,Een interessant verschijnsel.’’ Het spoor wordt glad door vallende blaadjes en een vettige aanslag. ,,Elk jaar hetzelfde. En tegelijk is het dan het allerdrukst in de treinen.’’ De studenten reizen nog in groten getale op en neer. En nét in de herfst heeft Prorail de meeste werkzaamheden gepland. Waarom? ,,Geen idee! Dat is historisch zo gegroeid.’’ Eringa stuurt er nu op om de jaarplanning van onderhoudsklusjes wat handiger te organiseren.

Gasgestookte wissels

Prorail verstookt jaarlijks 1 miljoen euro aan gas om alle gasgestookte wissels warm te houden. Een thermostaat zit er niet op. Dat is te kostbaar. Soms is er een wissel die vaak kapot gaat. En dan willen de techneuten hem niet vervangen omdat de afschrijvingstermijn nog niet is verstreken. Aan dat soort argumenten heeft hij lak. ,,Weg met dat ding.’’

Het liefst zou hij in heel Nederland eersteklas elektrisch verwarmde wissels hebben die nooit stuk kunnen, maar daar hangt een prijskaartje aan. Het huidige Prorail-budget is er ontoereikend voor.

Eringa bereidt zich al voor op de komende verkiezingen. Goed contact met de politiek is noodzaak. Op korte termijn is het rijksbudget voor Prorail voldoende maar op de middellangere termijn niet meer. ,,Dan gaat het knellen.’’ Als Den Haag een eersteklas spoor wil, dan moet ze de beurs trekken. ,,Dat is helder.’’

Hij wil de spanning op de bovenleiding van het spoor verhogen van 1,5 naar 3 KV, een spanningsniveau dat in het buitenland heel gebruikelijk is. Treinen kunnen dan sneller wegrijden. De capaciteit op het spoor groeit er aanmerkelijk door. Het vergt een investering van ruim 700 miljoen euro. Staatssecretaris Dijksma vindt het een ,,interessant idee’’, weet hij. ,,‘Gaan we bekijken’, zei ze.’’

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.