RUG-alumnus Floris van Dijk ontwikkelde een thuistest voor lood in het water (en het komt allemaal door z'n schoonmoeder)

Lood in drinkwater is vooral slecht voor kleine kinderen en zwangere vrouwen. Foto Shutterstock

Waarom is het zo’n gedoe om te controleren of er thuis lood in je drinkwater zit, vroeg Floris van Dijk zich af toen hij voor het eerst vader werd. Hij besloot er zelf iets aan te doen, en riep Water-Lab in het leven.

Ze was nog niet eens echt oma, maar toch kwam de schoonmoeder van Floris van Dijk al met ongevraagd advies op de proppen: laten jullie wel even uitzoeken of je loden waterleidingen hebt?

„Ja hoor, dachten we”, vertelt Van Dijk, die bedrijfskunde studeerde in Groningen en inmiddels in Amsterdam woont. Het was ergens vorig jaar, zijn eerste kindje was op komst, alarmerende nieuwsberichten over de gevaren van lood las je nog nauwelijks.

Daar bracht een rapport van de Gezondheidsraad in november verandering in. We blijken de gezondheidseffecten van lood jarenlang te hebben onderschat. Te hoge concentraties in het drinkwater kunnen leiden tot nierproblemen en een te hoge bloeddruk; bij kleine en ongeboren kinderen kan het zware metaal zelfs hersenschade veroorzaken.

Groen is veilig, rood is fout - maar wat is koper?

Het RIVM schat dat er in 100.000 tot 200.000 Nederlandse woningen te veel lood uit de kraan komt - dat is meer dan 10 microgram per liter. In Utrecht bleken zes basisscholen te hoge loodconcentraties in het drinkwater te hebben. Het Groningse kinderdagverblijf SKSG Kastanjeplein meldde afgelopen vrijdag ook te hoge loodwaarden. Gemeentes onderzoeken de situatie in hun eigen gebouwen.

Toen Van Dijk datzelfde probeerde te doen voor zijn huis in Amsterdam, bleek dat niet eenvoudig. „Ik kon niet bij de waterleidingen komen, die zitten in de muur.” Van Dijk kocht voor een paar tientjes een zogenaamde zelfindicatiestrip. „Een soort scheikundig testje, dat een kleurenuitslag geeft: felgroen is veilig, felrood is foute boel.”

Zijn stripje kreeg een kleur die hij samenvat als ‘koperachtig’. „Een beetje groengelig, donkergeel, maar tegelijk haast lichtrood.” Wat moet een mens met zo’n kleur? Van Dijk zocht verder, naar iets of iemand die hem gewoon een waarde kon geven uitgedrukt in microgram per liter. Uiteindelijk belandde hij in de wondere wereld van de waterlaboratoria.

Zelf thuis een flesje vullen, testen in een laboratorium

„Die labs konden eventueel wel helpen, maar het zou meer dan honderd euro kosten, weken duren, en er moest speciaal een expert naar m’n huis komen om het water af te nemen”, zegt Van Dijk. „Terwijl ik zelf toch wel een flesje kan vullen?”

Zo ontstond het idee voor Water-Lab. Je kunt er speciale flesjes bestellen die je zelf thuis met water vult. Het commerciële laboratorium Eurofins analyseert het water en geeft een resultaat in microgrammen per liter. „Ik ben een soort tussenpersoon tussen de particulier en het lab, ik regel alle logistiek, vul de benodigde formulieren in”, legt Van Dijk uit.

‘Kleurenstrip is niet te vergelijken met echte analyse’

„Ik had nog niet van dit bedrijf gehoord, maar het ziet er best goed uit”, reageert laboratoriummanager Jan van der Kooi van Water Lab Noord (WLN). Het laboratorium in Glimmen onderzoekt de waterkwaliteit voor de drinkwaterbedrijven in Groningen en Drenthe.

Van der Kooi bevestigt dat je niet echt kunt varen op de goedkope kleurentests. „De resultaten daarvan zijn niet te vergelijken met een echte analyse.” Eurofins onderwerpt de tests van Water-Lab aan zo’n echte, scheikundige analyse, volgens een methode die met een lange afkorting NEN-EN-ISO 17294 heet.

„Dat is een goeie, geaccrediteerde methode”, weet Van der Kooi. „En Eurofins wordt, net als alle andere laboratoria, gecontroleerd door de Raad van Accreditatie.” Thuistesters moeten er wel rekening mee houden dat die accreditatie niet geldt voor het aftappen van het water en het vullen van het flesje.

Je kunt er niet mee naar de rechtbank

„Als je dat zelf doet, kun je niet bewijzen of je het wel op de juiste manier gedaan hebt”, verklaart Van der Kooi. „Dus kun je er geen rechten aan ontlenen.” Anders gezegd: gebaseerd op een thuistest van Water-Lab kun je geen rechtszaak aanspannen tegen de aannemer die jouw waterleiding heeft aangelegd. „Maar ik zie dat hij dat ook eerlijk op z’n site vermeldt.”

Floris van Dijk erkent: „Als je met de hele buurt bij de rechtbank wil afdwingen dat je waterleidingen worden vervangen, dan moet je inderdaad het flesje laten vullen door een geaccrediteerde deskundige.” Zijn test is simpelweg bedoeld voor mensen die, net als hijzelf voor de geboorte van zijn zoon, duidelijkheid willen. „Ik wilde een accurate test aanbieden waarmee iedereen uit de voeten kan.”

menu