RUG-poolbioloog Maarten Loonen verzet zich tegen het nieuwe 'jaarnormaal': NOS past het weerbericht aan

RUG-ecoloog Maarten Loonen op Spitsbergen in 2018. Foto: Marcel van Kammen / Archief DVHN

Klimaatverandering wordt verstopt als weermannen- en vrouwen het nieuwe ‘jaarnormaal’ van het KNMI gebruiken in hun journaals. Dat stelt RUG-ecoloog Maarten Loonen. De NOS is al overtuigd en neemt het woord ‘normaal’ niet meer in de mond.

Sinds 1 januari geldt een nieuw ‘normaal’ voor het klimaat. Dit is de standaard voor het gemiddelde weer, zoals de temperatuur en neerslag, over de afgelopen dertig jaar. Elke tien jaar update het Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut (KNMI) de cijfers.

‘Normaal’ is ‘volksverlakkerij’

In weerberichten maken presentatoren van het weer vaak een vergelijking: ‘Het is vandaag 3 graden warmer dan normaal’, of ‘er is de afgelopen maand veel minder neerslag gevallen dan gebruikelijk.’ Met de nieuwe KNMI-standaard is dat problematisch, vindt RUG-poolbioloog en klimaatdeskundige Maarten Loonen. Doordat het rekenmodel nu opschuift van het gemiddelde van de periode 1981-2010 naar dat van 1991-2020, lijkt de klimaatverandering in zo’n vergelijking veel minder groot dan hij werkelijk is.

,,Terwijl het vooral de laatste tien jaar juist heel hard gaat’’, zegt Loonen. ,,We kunnen niet meer spreken van een ‘normaal’, het huidige weer is niet normaal. Door dit toch te gebruiken, is het - ruig gezegd - volksverlakkerij. Het verstopt de klimaatverandering, die door de mens veroorzaakt wordt, en daarmee de urgentie om er wat aan te doen. Eigenlijk zou je moeten kijken naar de trend over de afgelopen tien jaar.’

In gesprek met de NOS

De wetenschapper ging in gesprek met de NOS over het gebruik van het jaarnormaal in de berichtgeving. Met gedeeltelijk succes. Weerman Peter Kuipers Munneke, afkomstig uit Groningen, liet via Twitter weten het woord ‘normaal’ niet meer te gaan gebruiken. In plaats daarvan spreekt de nationale omroep in het vervolg van ‘gemiddelde’.

Een goede ontwikkeling, stelt Loonen: ,,Hoewel ze voor die gemiddelden nog wel het KNMI-model blijven gebruiken. Dat rekenmodel was een hele goede methode toen het klimaat niet veranderde.’’ Er werd destijds bewust gekozen voor dertig jaar, zodat jaren die door toeval heel heet of koud zijn geen grote gevolgen hebben op het gemiddelde: ,,Maar er is geen enkele reden om te verwachten dat de opwarming nu minder snel zal gaan dan de afgelopen tien jaar. Dan is het gek om het weer te vergelijken met een gemiddelde van dertig jaar.’’

Bewust van klimaatverandering

Het belangrijkste vindt de poolwetenschapper dat Nederlanders bewust worden van de klimaatverandering en de gevolgen: ,,Enkele decennia terug ging het nog om zeespiegelstijging in het jaar 2100. Maar nu al zien we veel onverwachte dingen gebeuren. Neem de toenemende droogte in de zomer, die grote consequenties heeft voor Nederlandse boeren en hun zaden. Of aardverschuivingen zoals afgelopen week in Noorwegen doordat het niet meer sneeuwt, maar regent. Datzelfde gebeurt in Spitsbergen op de Noordpool, waar ik vaak verblijf.’’

Er liggen nog meer onvoorziene, door klimaatverandering veroorzaakte gebeurtenissen op de loer, wil Loonen maar zeggen. ,,We weten wat we moeten doen, maar steken nog teveel de kop in het zand. Als overheid, maar ook persoonlijk, met bijvoorbeeld minder vlees eten of het goed isoleren van onze huizen. De transitie gaat niet snel genoeg.’’


menu