Demonstratie van de Occupy-beweging op de Grote Markt in Groningen.

RUG-promovendus: ‘Grondrechten gelden ook voor aanhangers van IS ’

Demonstratie van de Occupy-beweging op de Grote Markt in Groningen.

De Nederlandse demonstratiewet is niet meer van deze tijd. Dat stelt RUG-promovendus Berend Roorda in zijn proefschrift.

Nieuwe ontwikkelingen

Demonstreren in een tentenkamp. Een jaar of vijf geleden trok de Occupy-beweging er overal in de wereld veel publiciteit mee, ook op de Grote Markt in Groningen. Asielzoekers in Ter Apel grepen destijds eveneens naar dit middel om tegen hun uitwijzing te protesteren.

Aan een tentenkamp als demonstratievorm heeft de wetgever nooit gedacht, zegt promovendus Berend Roorda (29). De Wet openbare manifestaties (Wom) die in 1988 is ingevoerd, als uitwerking van het demonstratierecht, is niet toegesneden op deze en andere nieuwe ontwikkelingen in het demonstreren.

Ingrijpen

Bij demonstraties kunnen burgemeesters om drie redenen ingrijpen: om gezondheidsredenen, om verkeersredenen en ter voorkoming en bestrijding van wanordelijkheden. ,,Deze middelen bieden onvoldoende grond om in te grijpen bij tentenkampen, terwijl die voor veel overlast kunnen zorgen voor omwonenden en ondernemers. Daarom stel ik voor dat in de wet wordt verankerd dat tentenkampen ’s nachts worden verboden.’’

Roorda heeft in zijn proefschrift het demonstratierecht onder de loep genomen, dat pas in 1983 in de Grondwet is verankerd. Het aantal demonstraties is deze eeuw explosief gestegen. Niet alleen wereldwijd, maar ook in Nederland. Zo nam het aantal in ‘demonstratiehoofdstad’ Den Haag toe van 350 in 2002 tot 1500 vorig jaar. ,,Die groei komt niet alleen door een toename van het aantal conflicten, maar ook door de opkomst van sociale media.’’

Ruim baan

De Groninger promovendus wil niet alleen paal en perk stellen aan tentenkampen als demonstratievorm. Hij pleit op andere punten juist voor het bieden van ruim baan aan demonstranten. ,,De overheid moet zich verre houden van de inhoud van demonstraties. Dat mag ook geen reden zijn deze te verbieden.’’

Zelfs als een rechts-extremistische politieke beweging aankondigt met hakenkruizen te gaan zwaaien, dan mag een burgemeester daar volgens hem geen stokje voor steken. ,,Het tonen van hakenkruizen kan alleen tijdens of na zo’n bijeenkomst worden bestraft. Het is een principieel punt: Geen censuur. Je mag de vrijheid van meningsuiting niet in de kiem smoren.’’

Vergeleken met de ons omringende landen komt dat ook weinig voor, blijkt uit de studie van Roorda. ,,Maar er is een toenemende druk om dat wel te doen. Minister Ard van der Steur (VVD) van Justitie en Veiligheid zint er bijvoorbeeld op salafistische demonstraties vergaand te beperken. Dat gaat regelrecht in tegen het demonstratierecht.’’

Voltaire

Hij haalt de Franse filosoof Voltaire erbij om zijn standpunt te verdedigen. ,,Hij zei ooit: ‘Ik verafschuw wat u zegt, maar ik zal uw recht om het te zeggen met mijn leven verdedigen.’ Ik maak me er zorgen over dat bedreigingen van het democratisch rechtssysteem ertoe leiden dat beleidsmakers het recht van minderheden om te demonstreren beperken. De grondrechten gelden voor iedereen, ook voor IS-aanhangers en anderen die een bedreiging vormen voor de samenleving.’’

menu