RUG-wetenschapper Casper van der Kooi in de botanische tuin in Utrecht

RUG-wetenschapper zoekt naar antwoord op Darwins 'afschuwelijke mysterie'

RUG-wetenschapper Casper van der Kooi in de botanische tuin in Utrecht Eigen foto.

Bioloog en onderzoeker Casper van der Kooi van de Rijksuniversiteit Groningen staat vandaag in het prestigieuze Science waarin hij over het ontstaan van bloemplanten schrijft. ,,Het is nog steeds een mysterie.’’

De natuur toont zich in al haar glorie. De meeste wandelaars en fietsers hebben er geen idee van dat die klaproos of orchidee, ook al behoren ze met een kwart miljoen andere soorten tot de meest dominante plantensoort op aarde, een groot vraagteken opleveren. ,,Wanneer zijn de eerste bloemplanten ontstaan en wanneer werden ze de dominante soort?’’ wil bioloog en onderzoeker Casper van der Kooi van de Rijksuniversiteit Groningen weten. Zijn bevindingen staan nu in het wetenschappelijke tijdschrift Science.

Boeket in de vaas op tafel is mooi maar ook een groot mysterie

De aarde telt 390.000 plantensoorten waarvan het bestaan vaststaat. Van der Kooi concentreert zich op de bloemplanten die zich via zaden in vruchten voortplanten. ,,Het oudste fossiel van een bloemplant is 135 miljoen jaar oud en stamt uit het Krijt. Dit weten we door de aardlaag waarin het fossiel werd gevonden. Maar dat wil niet zeggen dat ze er niet eerder waren. Dat fossiel in die aardlaag toont aan dat er destijds al veel planten waren. Het is dus niet het oudste plantje. De vraag is dan: hoe oud is de oudste?’’

Het antwoord ligt niet alleen bij fossielen. ,,Uit moleculaire analyse van levende soorten blijkt dat ze zeventig tot tachtig miljoen eerder zijn ontstaan.’’ Hierbij wordt gekeken naar hoe het DNA van nog levende planten door mutaties verandert en dit stelt onderzoekers in staat terug te rekenen.

Een miljoentje meer of minder maakt voor de evolutie niks uit

,,Dat is een fors verschil. Op de evolutionaire schaal maakt een miljoentje meer of minder niet zoveel uit, maar met 220 miljoen jaar geleden zit je niet meer in het Krijt maar in het Trias.’’

Wie geeft nu het juiste antwoord: het fossiel of de moleculaire analyse? Beide en ook weer niet. Van der Kooi: ,,Ik denk dat de fossiel-theorie te conservatief is, maar de analyse is ook niet het ei van Columbus want ook deze bevat foutmarges.’’

Het ‘afschuwelijke mysterie’ van Darwin

Maar hij wil ook weten hoe en wanneer de bloemen zich tot de meest dominante plantensoort ontwikkelden. ,,Het fascinerende aan deze soort is dat er in het Krijt in korte tijd een enorme rijkdom aan bloemplantsoorten is ontstaan. Hoe is dat gebeurd? Darwin werd hierdoor al gefascineerd. Hij sprak in een brief aan een collega-botanicus van een ‘abominable mystery’ (afschuwelijk mysterie). Zijn evolutietheorie voldeed niet. Een van de verklaringen voor het succes is de interactie met insecten die door de kleurenpracht van de bloemen werden aangetrokken. Van der Kooi: ,,Dat zorgt weer voor andere vragen: kregen planten bloemen om insecten te lokken of kregen insecten vanwege de komst van bloemen het vermogen om kleur te onderscheiden?’’

Kortom: vragen genoeg. Nu de antwoorden nog.


Het artikel in Science:

menu