De rechtbank in Groningen. Foto: Rob Zijlstra / DVHN

Rechtbank Noord-Nederland: Onafhankelijk onderzoek moet de oorzaken van de onrust blootleggen

De rechtbank in Groningen. Foto: Rob Zijlstra / DVHN

Een onafhankelijk onderzoek en een ervaren bestuurder van buiten (hij/zij wordt gezocht) moeten de rust in de Rechtbank Noord-Nederland terugbrengen.

De vakbonden en de ondernemingsraad kijken mee en worden van alle stappen op de hoogte gehouden. Dat is deze week tussen het bestuur en alle rechtbankmedewerkers afgesproken.

Ruim twee weken na het plotselinge vertrek van rechtbankpresident Maria van de Schepop is er nog altijd veel onduidelijk. De rechtbank doet er ook weinig aan om voor de buitenwereld helderheid te verschaffen. De ivoren toren lijkt terug van weggeweest.

Hoe dat onafhankelijke onderzoek naar de oorzaken van de onrust eruit komt te zien, is nog niet bekend. Besluitvorming over vorm en inhoud van het onderzoek moet nog volgen, heet het.

Een dikke onvoldoende, dat klopt wel

Donderdag lekten via NRC Handelsblad resultaten uit van een medewerkerswaarderingsonderzoek (mwo). Niet best, maar ook niet verrassend: medewerkers van de rechtbank Noord-Nederland hebben geen vertrouwen in het gerechtsbestuur. De rechtbank laat weten (dat dan weer wel) dat het bijbehorende cijfer 2,8 niet een rapportcijfer is op de schaal van tien. Maar dat het een dikke onvoldoende is, dat klopt wel.

Een verzoek om het waarderingsonderzoek vrij te geven, is afgewezen. Waarom? Omdat het een intern stuk betreft. De rechtbank heeft iets te verbergen.

Eind oktober berichtte het juridisch vakblad Mr. dat er binnen de rechtbanken van Groningen, Assen en Leeuwarden sprake is van een angstcultuur. Medewerkers - zowel rechters als niet-rechters - zouden het werkklimaat als onveilig ervaren.

Ontbreken van vertrouwen

Naar alle waarschijnlijkheid wist rechtbankpresident Van de Schepop twee weken geleden al dat het waarderingsonderzoek uiterst negatief voor haar (en haar twee medebestuurders) zou uitpakken. Het ontbreken van vertrouwen was de reden voor haar om vroegtijdig de biezen te pakken. Dat zij zo snel opstapte, zes dagen na een kritische publicatie, heeft vriend en vijand binnen de rechtbank wel verrast.

De vraag is of enkel het vertrek van de president voldoende is om het vertrouwen terug te laten keren. Van de Schepop wordt een autoritaire stijl van leidinggeven verweten. Het is moeilijk voor te stellen dat de stijl van leidinggeven van een bestuurder de enige oorzaak is van onrust binnen een organisatie waar bijna 700 goed- tot hoogopgeleide mensen werken.

Geen angstcultuur, wel veel onvrede

Rechters die om een reactie zijn gevraagd zijn terughoudend. De rechtbank is niet gebaat bij nog meer commotie, zegt de een. Een ander: een persoonlijke mening is zelden relevant. Een derde rechter: ,,Ik zie geen angstcultuur. Die is er niet. Er is wel veel onvrede.’’ Er klinkt ook gemor. Over ‘hen’ die anoniem de vuile was buiten hangen. Zij schaden daarmee niet alleen de rechtbank, maar ook de rechtspraak.

Onvrede binnen de rechtspraak is er al veel langer. Specifiek in Noord-Nederland: de fusie van de gerechten in Groningen, Assen en Leeuwarden - in 2013 - heeft weinig goeds gebracht. Nut en noodzaak van deze ingrijpende reorganisatie zijn nooit begrepen. Maar het moest van ‘Den Haag’, want groter zou efficiënter (goedkoper) zijn.

Rechtbank als koekjesfabriek

En hier schuilt ook de andere bron van onvrede: ’Den Haag’ beschouwt de rechtspraak meer en meer als een overheidsdienst, aangestuurd door managers waarbij rechtzoekenden worden beschouwd als (betalende) klanten. Hoe meer uitspraken een rechter doet, hoe meer geld de rechtbank krijgt. Deze perverse manier van financiering maakt dat een rechtbank op een koekjesfabriek gaat lijken. Dat de rechtspraak de derde staatsmacht vormt, verdwijnt ondertussen naar de achtergrond.

Deze onvrede gaat gepaard met toenemende zorg. Niet alleen in Groningen, Assen en Leeuwarden, maar binnen de hele rechtspraak.

menu