Reconstructie: Eerste wedstrijd Cruijff in Oosterpark

Meer dan een halve eeuw geleden debuteerde Johan Cruijff in de eredivisie; uit tegen GVAV in het Oosterparkstadion van Groningen. ,,Ik nam de corners omdat ik het dichtst bij de hoekvlag stond", is één van Cruijffs vage herinneringen. En verder haalt hij er zijn schouders over op. Wat voor een dag was het eigenlijk? Een reconstructie van een wedstrijd waar nauwelijks foto's van zijn, laat staan filmbeelden.

Zeventien jaar

Het was op 15 november 1964 een zwaar bewolkte dag toen Johan Cruijff, zeventien jaar oud, door een kennis ’s ochtends werd afgezet bij het Centraal Station in Amsterdam. De wind woei hard. De trainer, Vic Buckingham, was er al. Net als Bennie Muller, Sjaak Swart, Wim Suurbier. Geen een trainingspak was hetzelfde. Hun tassen ook al niet, de inhoud ervan wel; schoenen, scheenbeschermers, een handdoek en een schone onderbroek.

Volgroeid

Het leek een dag om nauwelijks opgemerkt in de geschiedenis weg te zinken. De start van een weergaloze carrière had ook zomaar een jaar later kunnen vallen. Dan was hij iets meer volgroeid geweest. Het zou ook nog lang duren eer Cruijff een echte basisspeler werd.

Hij was nog zo dun en zo licht. Hij was duidelijk de jongste. Zijn aanwezigheid was echter van volwassen allure.

Had hij later gedebuteerd, dan was het drama van Reinier ‘Beer’ Kreijermaat daags erna het grootste sportnieuws geweest. De Feyenoorder brak in de thuiswedstrijd tegen Sittardia zowel zijn kuit als zijn scheenbeen. Het zou de laatste wedstrijd zijn van Beertje in Feyenoord 1.

Cruijff liep gauw het stationsgebouw in. Hij wist al dat hij zou debuteren in Groningen. Op het Oosterpark, bij GVAV, de voormalige club van zijn elftalgenoot Klaas Nuninga. Drie weken eerder had hij voor het eerst mee mogen doen, in een vriendschappelijke wedstrijd bij Helmondia‘55. Cruijff scoorde niet, maar maakte wel indruk. Niet zozeer aan de bal, daar was hij nog veel te fragiel voor, maar door zijn inzicht en zijn leiderschap.

'Uitzonderlijk talent'

Naar Groningen moesten ze met de trein. In de restauratiewagen van Wagon-Lits werd biefstuk uitgeserveerd, met melk en thee. Cruijff wilde zijn biefstuk altijd doorbakken hebben. Het eten nam nooit zo veel tijd in beslag, er moest namelijk gekaart worden.

Zijn moeder, vader was vier jaar eerder overleden, had zich nog zorgen gemaakt. Ze vroeg zich af of Johan wel het gestel had om met die mannen mee te voetballen. Hij was nog zo dun en zo licht. Hij was duidelijk de jongste. Zijn aanwezigheid was echter van volwassen allure, nou niet bepaald bleu, meteen aan het woord. Er werd gepokerd en geklaverjast.

De tijd vloog om, rond half een arriveerde de trein op het station van Groningen, waar het steenkoud was, een graad of vijf, hooguit. Er stond een bus klaar om naar het Oosterpark te rijden. Ruim zestienduizend mensen trokken op naar het stadion. Niet om Johan Cruijff te zien, slechts weinigen kenden hem toen. Verdediger Dick van Vlierden zag hem al wel een paar keer in jeugdwedstrijden. Een ‘uitzonderlijk talent’ had hij gezien. Zittend in de kleedkamer luisterde Van Vlierden vooraf naar trainer Tinus van der Pijl. Die maakte weinig woorden vuil aan Cruijff. Zijn naam viel alleen toen Piet Fransen, een aanvallende middenvelder, hoorde dat hij linksbinnen Cruijff in de gaten moest houden.


Johan Cruijff (nummer 8) schiet op het doel. Foto: Nationaal Archief

Een hinde op een steppe

De wedstrijd ontaardde in een keiharde confrontatie. Bij GVAV zeiden ze na afloop dat dat door Ajax kwam, met name door de backs Suurbier en Ruiter. Bij Ajax hadden ze omgekeerde gevoelens. De thuisploeg was beter, ontdekte Cruijff al vlot, die in deze wedstrijd ook opviel met frêle sprongen waarmee hij tackles bijna artistiek ontweek. Een hinde op een steppe.

Binnen vier minuten kreeg GVAV drie hoekschoppen mee. Later haakte Ajax aan en met name Nuninga sprak zijn eergevoel als Groninger aan. Hij wilde niet afgaan. Cruijff zocht de ruimte en werd aan de linkerkant gelanceerd door Nuninga. Vlak voor rust kreeg hij een kans op een pass van Nuninga, maar hij miste de kracht om het af te ronden. ,,Het was nog maar een spijker’’, zei Van Vlierden. ,,Bijzonder goed, maar wel een spijker.’’ Nog voor rust kreeg Cruijff nog een kans, maar topkeeper Tonny van Leeuwen pakte de bal met twee handen.


Pittige wedstrijd

De scheidsrechter stond over en weer veel overtredingen toe, het werd steeds pittiger. Na een serie kansen schoot Van Tilburg eindelijk raak, overigens vanuit buitenspelpositie, zo leek het. Bennie Muller probeerde als eerste iets terug te doen. Maar bij het doel sprong doelman Van Leeuwen met zijn schoenen in het kruis van Muller. Cruijff moet zich rot geschrokken zijn. Muller ging per brancard van het veld en riep jankend om zijn moeder, zou Van Leeuwen later zeggen.

Piet Fransen maakte na een schitterende solo langs vier tegenstanders met een hard schot 2-0. Abma maakte nog 3-0. In de 86ste minuut kwam het moment van Cruijff. Nuninga schoot op de licht geblesseerde Van Leeuwen, waarna Cruijff uit de rebound 3-1 maakte. Een tweede kans miste hij.

Het was nog maar een spijker. Bijzonder goed, maar wel een spijker

"Ga jij er maar uit!"

Na afloop strompelde doelman Van Leeuwen naar de kleedkamer van Ajax. ,,Ga jij er maar uit!’’, schreeuwde Muller. ,,Vind je het gek?’’, zei Sjaak Swart. ,,Zijn zak lag in tweeën.’’ Voorzitter Jaap van Praag was woedend. Onder de douche keek Muller tussen zijn benen naar zijn geslachtsdeel. ,,Zo zwart als roet’’, zag Muller.

Cruijff dacht er het zijne van. Zijn debuut zat erop. Verloren, tumult in de kleedkamer, steenkoud, blessures. Hij wist voorgoed waar hij aan toe was.


Foto: Nationaal Archief

Uitslag:
GVAV - Ajax: 3-1

GVAV: Van Leeuwen; Petterson en Van Vlierden; Koeman, Renders en Zoetendal; Menegrink, Alma, Van Tilburg, Fransen en Witkop.

Ajax: Hoogerman (Boomgaard); Suurbier en Ruiter; Den Boer, Schaaphok en Visser; Swart, Cruijff, Nuninga, Muller en Petersen.

Doelpunten: Van Tilburg 1-0, Piet Fransen 2-0, Alma 3-0. Cruijff 3-1.

Dit artikel is voor het eerst gepubliceerd in 2014.

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.