Reddingsactie voor karakteristieke bomen Oude Groninger Kerken: 'We waren in shock'

De goudessen bij de eeuwenoude kerk van Oosterwijtwerd hebben plaats gemaakt voor een iep, zomereik en zilverlindes. Foto: Archief DvhN Jan Zeeman

De Stichting Oude Groninger Kerken (SOGK) kreeg een ‘verbijsterende verrassing’. Beeldbepalende, karakteristieke bomen die gezond werden geacht, zijn er zo slecht aan toe dat er een kostbare reddingsoperatie komt om ze te behouden.

De SOGK beheert zeker 90 kerken, pastorieën, torens en synagogen en 58 kerkhoven en begraafplaatsen. Die hebben vaak niet alleen een historische maar ook landschappelijke en ecologische waarde.

In schok

In Kiel-Windeweer sloeg bij de boominspecteur van de SOGK de schrik om het hart. De uitkomst van een inspectie in de slingertuin rond de Amshoff (die in de oude pastorie zit) was verbijsterend. Tien bomen, verspreid over de tuin, verkeren in zo’n slechte toestand dat in eerste instantie werd geopperd om ze te kappen.

,,We waren in shock. Hoe kan dat?’’, zegt Miriam van der Waart van de SOGK. ,,Een paar jaar geleden volstond het snoeien van de bomen nog en nu dit?’’

Samen met de gemeente Midden-Groningen wordt actie ondernomen om in elk geval de meest beeldbepalende en karakteristieke bomen te behouden. ,,Die willen we zien te redden door het plaatsen van zo veel mogelijk boomankers. De gemeente is bereid mee te betalen.’’

Te hete zomers, te natte winter

Dat de conditie van de bomen in een paar jaar tijd zo snel is achteruitgegaan is volgens Van der Waart te wijten aan de twee lange, hete zomers die we hebben gehad gevolgd door de afgelopen natte winter. Uitgedroogde bomen kunnen het water niet meer opnemen.

De situatie in Kiel-Windeweer is aanleiding ook op ander plekken boomonderzoek te doen. ,,Het noopt ons tot nadenken. Hoe gaan we met groenonderhoud om. Wat kunnen we laten staan, wat planten we terug. Je moet rekening houden met de omgeving, de historische context van begraafplaatsen en tuinen die we in beheer hebben, en steeds meer met het veranderende klimaat’’, zegt Van der Waart. ,,Nieuwe bomen moeten niet alleen in en bij het Groninger landschap passen. Ze moeten vooral ook bestand zijn tegen hitte, droogte, storm en nattigheid.’’

De slechte conditie van de bomen werd eigenlijk bij toeval ontdekt. ,,In februari waaide een van de bomen nagenoeg om. Die bleef overeind dankzij een boomanker die eerder is geplaatst om te voorkomen dat de boom doormidden zou splijten. Het was wel aanleiding de bomen opnieuw te inspecteren."

Oosterwijtwerd

Het groenonderhoud kost de stichting jaarlijks klauwen met geld. De conditie van bomen holt achteruit door schimmels, virussen, essentaksterfte en kastanjebloedingsziekte. Bij de eeuwenoude kerk in Oosterwijtwerd werden door de essentaksterfte aangetaste goudessen gekapt. Ze zijn vorige week vervangen door bomen die tegen een stootje kunnen zoals een tegen de iepziekte resistente iep, zilverlindes en een zomereik.

Vorig jaar werd het zogeheten Gouden Bomenfonds opgericht waaruit een deel van het groenonderhoud kan worden betaald. Want voor het onderhoud van de gebouwen ontvangt de SOGK subsidie. Voor het groenonderhoud van begraafplaatsen en kerkhoven krijgt de stichting, die sinds 2017 een zorgplicht voor bomen heeft, niets.

menu