Rene Paas. Foto: Novum

René Paas ziet in bevingsgebied murw gebeukte inwoners: 'Geen nachtmerrie maar werkelijkheid'

Rene Paas. Foto: Novum

Commissaris van de Koning René Paas ziet in het bevingsgebied vooral murw gebeukte inwoners. ,,Iedereen in Groningen is zat van praten en niks doen’’, is zijn boodschap voor de minister bij het bestuurlijk overleg aanstaande woensdag.

Nieuw is dat velen het ineens over een crisis hebben, maar die is er al sinds 2012 na de zware beving bij Huizinge. De NAM heeft met een soort ingenieursoptimisme de bevingsschade aangepakt. Ze heeft zich daar totaal aan vertild. Iedereen zou tevreden worden gesteld. Maar de zaak is alleen maar verergerd. Na de recente aardschok bij Westerwijtwerd kwam die diepe frustratie eruit.

Alle instituten slagen er niet in de schade zodanig te verhelpen dat een gedupeerde content is met de afhandeling en veilig kan wonen. Naast de geïnterviewden in de serie: ‘Ik wacht’ van Dagblad van het Noorden , zijn er eindeloos veel mensen die wachten, murw gebeukt en ziek zijn. De schadeafhandeling en de versterking zijn slecht gemanaged.

Onwil

Dat heeft ook met onwil te maken. Eigenlijk is het een mengvorm van onwil en onmacht. Onwil omdat je niet op tijd wil inzien dat iets groter is dan je denkt en je het niet royaler en groter wil maken. Dat begint bij minister Henk Kamp die zei: de NAM is aansprakelijk. Ga daar de schadevergoeding maar halen. De NAM die diepe zakken heeft, bracht dure advocaten in stelling. Voor gewone mensen valt daar niet tegenop te boksen.

De overheid zegt nu: wij regelen de schade, maar het beeld dat er vaart wordt gemaakt met de afhandeling is verpest. Dat komt door dat gemillimeter. De overheid heeft de neiging tot precisie en dat kost tijd. Je kunt een goed plan willen maken, maar als dat niet klaar is op het moment dat het nodig is, is het geen goed plan meer. De Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade (TCMG) is er niet in geslaagd mensen op tijd uitsluitsel te geven. De zware klap bij Westerwijtwerd met 3.4 op schaal van Richter heeft dat inzichtelijk gemaakt.

Na de beving bij Westerwijtwerd is het stuwmeer van schades bij TCMG groter geworden. Het is een onafhankelijke club die sneller moet werken. Maar zelfs als dat lukt en TCMG veel meer schadevergoedingen toekent, is het dweilen met de kraan open. Vooral omdat er ieder moment weer een zware beving kan komen. Het gaat om twee dingen: geld en aannemers. De gaswinning moet veel sneller worden teruggebracht. Het advies van het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) is een steun in de rug. Het SodM dringt aan op 12 miljard kuub in 2020. Volgens het SodM kan het niet zo zijn dat de leveringszekerheid bepaalt hoeveel veiligheid er is in Groningen.

Gesprekken als onderhandeling

Ik beleef de gesprekken met de minister en zijn topambtenaren als een onderhandeling. Aan de andere kant is stevig weerwerk. Er wordt gezegd dat wat wij willen, niet zomaar gaat. Er worden stellingen betrokken. Dat heeft ook met geld te maken. Namelijk met de vraag of belastinggeld terecht wordt uitgegeven. Tegen de minister zeg ik: je kunt een gesprek ook te veel voeren met de handrem erop.

Rond het nou eens af en geef Groningen het voordeel van de twijfel. Je zou kunnen zeggen: als u schade claimt, komt er geld. Kijk of u daar genoeg aan heeft en trek aan de bel als dat niet zo is. Als je het zo aanpakt heb je acht van de tien zaken opgelost. Bij de versterking van onveilige huizen en gebouwen gaan we eindeloos in de slag over de ingenieurs- en bouwcapaciteit.Er moeten veel stappen worden genomen. De rijksoverheid noemt dat een treintje.

In dat treintje wordt eerst een huis opgenomen, dan beoordeeld en berekend. Dan volgt een versterkingsadvies en wordt het werk voor de aannemer. We zien in het eerste deel van het treintje een groot tekort aan personeel, aan capaciteit. Daar zoeken we naar. Het is voor ons de vraag of al dat ingenieurswerk wel echt nodig is.

Het kan ook anders

Het kan namelijk ook anders. Waar je aan moet denken is dat bij schadeafhandeling en versterking een aannemer wordt ingeschakeld die door iedereen vertrouwd wordt. Hij onderzoekt welke versterking een huis nodig heeft. Begin bij de huizen waarvan aannemers al lang weten wat er nodig is. Dat hoeft niet ten koste te gaan van de aanpak in dorpen en wijken, of de meer complexere panden, omdat je op deze manier capaciteit vrij speelt. Laat aannemers met een getrainde blik kijken. Er hangt dan misschien geen zegeltje ‘aardbevingsbestendig’ op de woning, maar de versterking gaat wel eindeloos veel sneller.

De NAM mag niet bij dat proces worden betrokken. De Nationaal Coördinator Groningen (NCG) geeft momenteel werkorders, maar wat we zien is dat het werk door het Centrum Veilig Wonen (CVW) niet wordt uitgevoerd. Ons geduld met het CVW is schoon op. Wat mij betreft zijn de dagen van het CVW geteld. Ontmantel die winkel heel snel. De NCG moet voldoende mandaat hebben om aan de slag te gaan.

En schaf het aanbestedingscircus af. Als in 1953 de dijken in Zeeland zo waren gerepareerd, zaten de gaten er nog in. Iedereen in Groningen is zat van praten en niks doen. Ik snap het volkomen als mensen zeggen: na ieder bestuurlijk overleg komen de bestuurders met de minister naar buiten en zijn er veel woorden, maar wat wij willen zijn daden.

We moeten de mensen iets concreets bieden wat ze direct merken. We willen dat de waardeverminderingsregeling nog dit jaar van kracht wordt. Als je nu gaat millimeteren over postcodegebieden zijn we honderd jaar bezig met het uithameren van een regeling. We kunnen ook zeggen: als iemand zich volgende week aanmeldt, moet er geld op de rekening worden gestort. De overheid moet beginnen met betalen.

Gegijzeld in je eigen huis

Geld dat dan op de rekening wordt gezet, kan op de bank blijven staan of gebruikt worden voor aflossing. Op die manier zijn mensen niet meer gegijzeld in hun huis. Waar je ook aan kunt denken: mensen willen bij de versterking van hun huis de rekening van de aannemer kunnen betalen. Het instellen van een bouwdepot waaruit wordt geput, kan goed werken.

Als inwoner begin je cynisch te worden als de overheid teksten uitspreekt over schadeafhandeling en versterking. Vooral als na beloften weer een terugtrekkende beweging wordt gemaakt. Daarom zou de overheid moeten zeggen: als we gemaakte afspraken niet nakomen en toegezegde termijnen niet halen, betalen we een boete. Dit in het diepe besef dat alleen woorden niet zullen bijdragen aan het herstel van vertrouwen.

Als we woensdag na het bestuurlijk overleg met de minister het vergaderhok uitlopen, moeten er afspraken liggen waar Groningers op kunnen bouwen. Het aanbestedingscircus van het CVW moet worden ontmanteld. Dit is de grootste kwestie in Nederland. Het is een groot onrecht dat een paar honderdduizend mensen de dupe zijn van een ongekende welvaart in de rest van het land. Rutte noemt de situatie in Groningen een nachtmerrie. Als je wakker wordt, zeg je meestal: gelukkig was het maar een droom. Wat we hier meemaken is geen droom maar werkelijkheid.’’

menu