Bij de Regionale Scholengemeenschap (RSG) in Ter Apel is dinsdag een plaquette onthuld die herinnert aan twee Joodse leerlingen. Voor Jaap Spanninga (94) was dat een heel bijzonder moment.

Jaap Spanninga heeft dinsdag op 94-jarige leeftijd een mijlpaal bereikt. Hij onthulde bij de Regionale Scholengemeenschap (RSG) in zijn woonplaats Ter Apel een plaquette die herinnert aan twee Joodse tieners.

Spanninga sloot zo een periode van vele decennia af waarin hij op allerlei manieren in zijn dorp en wijde omgeving de herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog en slachtoffers levend trachtte te houden.

Bij de twee Joodse tieners ging het om Heiman Leezer en Saartje Mathilda Jacobson. ,,Ik zat bij ze op de Mulo in Ter Apel die er nu niet meer is’’, zegt Spanninga. ,,Saartje zat in een andere klas, Heiman was een klasgenoot. Een stille jongen die gebukt ging onder de bezetting, onder het feit dat hij op een bepaald moment geen les meer kreeg.’’

Westerbork

Spanninga herinnert zich nog de lege plek die Heiman achterliet in de klas, herinnert zich ook de ochtend waarop zijn twee schoolgenoten en de andere Joden van Ter Apel werden weggevoerd. ,,Ze gingen naar Westerbork, dat wisten we. Verder wisten we niks.’’

Spanninga ging als tiener door de oorlogsjaren en lag op zijn 18de verjaardag de hele dag buiten op een beschutte plek. ,,Dat was 11 april 1945, de dag waarop Ter Apel en het buurdorp Barnflair, waar ik toen woonde, werden bevrijd door de Polen.’’

Hij pakte na de bevrijding de draad van het gewone leven op, kwam te weten wat er met de Joden was gebeurd, werd ambtenaar, woonde en werkte lang elders in het land en keerde tientallen jaren geleden terug in Ter Apel. De herinneringen aan de oorlogsjaren hadden hem nooit losgelaten en ook daarom begon hij lezingen te geven over het Kamp Beetse bij Sellingen, waarin onder anderen Joden gevangen werden gehouden. Hij vertelde erover aan volwassenen en kinderen en zette zich in voor de restauratie van de enige overgebleven barak in het kamp.

Openbare school

Spanninga was ook een drijvende kracht achter de realisatie van het Joods monument in Ter Apel en andere gedenktekens die iets vertellen over gebeurtenissen in die duistere jaren. Voor al die inspanningen werd hij enkele jaren geleden benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje Nassau. Maar een grote wens resteerde nog: een gedenkteken bij de openbare school De Vlinder en de RSG voor weggevoerde Joodse kinderen. Zodat hun namen bij de kinderen van nu blijven leven.

Vorig jaar al onthulde hij een plaquette bij De Vlinder ter nagedachtenis aan vijf leerlingen. ,,Vervolgens ging ik naar de leiding van de RSG en daar werd ook positief op mijn voorstel gereageerd.’’

Zodat dinsdag Spanninga met burgemeester Jaap Velema de plaquette onthulde, in het bijzijn van enkele leerlingen, docenten, rector Jan de Wit en een voormalige buurvrouw van de familie Heiman. Oud-leerling Paul de Vries vertelde iets over Felix Polak, een Joodse leraar die de oorlog ook niet overleefde.

Spanninga toonde zich na afloop een tevreden mens, blij ook met de medewerking van de RSG. ,,Zonder die medewerking was het niet gelukt, zoals ik bij vorige gelegenheden niet zonder medewerking van anderen kon. Ik was de aangever, niet meer dan dat.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Groningen