Rijksuniversiteit Groningen: Roofkunst moet terug, maar 'mag niet in een schuur belanden'

Peniskoker uit Indonesië. Foto: Universiteitsmuseum

Het Groninger Universiteitsmuseum wil best meewerken aan het teruggeven van geroofde kunst aan het land van oorsprong. Maar ook weer niet zomaar.

Het museum van de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) telt in Nederland behoorlijk mee op het gebied van koloniale kunst. Niet dat de collectie het haalt bij die van het Nationaal Museum voor Wereldculturen (NMVW) en het Rijksmuseum, maar toch. ,,Dat zijn de reuzen. Daarna komen wij, als grootste van de dwergen op het gebied van etnologie”, zegt directeur Arjen Dijkstra.

Moet het niet terug?

In totaal heeft het Universiteitsmuseum meer dan 10.000 objecten in beheer met een koloniale achtergrond. Het werk komt uit Afrika, Zuid-Amerika en Azië. Dijkstra krijgt jaarlijks enkele tientallen keren vragen over de status van dit deel van de collectie. Moet dit niet allemaal gewoon terug naar de landen van oorsprong?

loading

Het museum stond al op het standpunt dat spullen terug worden gegeven, mocht een land of instelling uit het land van oorsprong zich er specifiek voor melden. ,,Dat is het afgelopen jaar nog niet gebeurd”, zegt Dijkstra. Het advies dat de commissie-Gonçalves eerder deze week gaf, gaat verder: ook objecten die niet geroofd zijn, moeten door landen geclaimd kunnen worden. En mogelijk moet het actief teruggegeven worden, zonder dat er een claim ligt. Het kabinet moet hier nog een standpunt over innemen.

‘Serieuze verantwoordelijkheid’

Het Groninger Universiteitsmuseum wil hier wel aan meewerken, zegt Dijkstra. ,,Als je zoveel spullen hebt, heb je een serieuze verantwoordelijkheid. Dat betekent ook dat we het niet zomaar gaan weggeven. Het moet in het land van oorsprong niet in een schuur belanden. Er moet goed voor gezorgd worden”, zegt de directeur.

Bovendien is van heel veel objecten nog helemaal niet helder hoe ze ooit in koloniale handen zijn beland. Dijkstra: ,,Daar moet eerst onderzoek naar gedaan worden. Het gaat om duizenden spullen van honderden jaren oud. Dan is een fout snel gemaakt. Het moet allemaal wel zorgvuldig gebeuren.” Het is zoveel werk, dat kunnen kleinere musea nooit alleen organiseren, zegt Dijkstra. Hij vindt dat het rijk dit soort onderzoek moet financieren.

Niet actief geroofd

Voor zover bekend heeft de Rijksuniversiteit Groningen nooit zelf actief kunst ‘geroofd’. Het exotische deel van de collectie is grotendeels afkomstig van hoogleraar en kunstenaar Theo van Baaren, die alles in 1968 aan de universiteit schonk. ,,Van Baaren heeft alles in Nederland op openbare veilingen gekocht”, zegt Dijkstra. Wat niet wil betekenen dat het niet ooit als roofkunst in Nederlands is beland. Dijkstra: ,,Dat moet goed onderzocht worden.”


loading

menu