Onze dubbelganger toen hij nog nauwelijks een miljard jaar jong was.

'Ring of fire' is oudste dubbelganger van onze Melkweg

Onze dubbelganger toen hij nog nauwelijks een miljard jaar jong was.

Hij zou niet misstaan op de cover van de hit Ring of Fire van Johnny Cash: de foto van de oudste en verste dubbelganger van ‘onze’ Melkweg. Geelrode vlammen rondom een duistere cirkel. Astronoom Filippo Fraternali van de Rijksuniversiteit Groningen is een van de ontdekkers en loopt zich na de publicatie in Nature nu warm voor het vervolgonderzoek: nog meer van deze dubbelgangers ontdekken.

Het licht van ons tweelingbroertje, dat heel prozaïsch SPT0418-47 wordt genoemd, deed er een luttele twaalf miljard jaar over om ons te bereiken. Fraternali: ,,We zien dat stelsel dus zoals het 1,4 miljard jaar na de geboorte van het heelal was. Wat deze ontdekking zo speciaal maakt, is dat die aantoont dat dit stelsel al op zo’n jonge leeftijd helemaal geordend was. We hadden verwacht dat het net zoals bij vergelijkbare andere jonge sterrenstelsels nog instabiel en turbulent was. Maar dat zagen we niet. Het zag er allemaal heel geordend uit, net als bij ons.’’

Ronddraaiende gas- en stofschijf

Fraternali is met collega John McKean (RUG/Astron) en onderzoeksleider Francesca Rizzo, promovendus van het Max-Planck-Institut für Astrophysik in Duitsland, coauteur van het artikel over de ontdekking dat onlangs in het gerenommeerde wetenschapstijdschrift Nature werd gepubliceerd.

SPT0418-47 beschikt – net als onze Melkweg – over een ronddraaiende gas- en stofschijf (de kraamkamer voor sterren en planeten) met een verdikking, een zogeheten ‘bulge’, in het midden. Deze bulge bestaat uit een groep sterren in het centrum van het stelsel.

Onderzoekers gebruikten het ene sterrenstelsel als ‘lens’ om dubbelganger te ontdekken

De ALMA-radiotelescoop in Chili, met 66 radioschotels die onvermoeibaar het heelal afspeuren het grootste astronomische project ter wereld, legde het ronddraaiende gas vast. Maar deze ontdekking was nooit mogelijk geweest als zij geen ander sterrenstelsel als ‘lens’ had gebruikt, een nieuwe methode die Rizzo, een oud-student van Fraternali, gebruikte. Fraternali: ,,Dat was alleen maar mogelijk omdat beide stelsels op één lijn stonden. Dat komt niet veel voor.’’

Vervolgens ontstaat een zogeheten zwaartekrachtlenseffect, zoals ook in de algemene relativiteitstheorie van Einstein wordt beschreven. Het licht van het ene sterrenstelsel dat een ander stelsel passeert wordt vervormd. Fraternali: ,,Het gevolg is dat je een perfecte cirkel ziet: de Ring of Fire.’’

ALMA wordt in de nabije toekomst volgens dezelfde ‘lensmethode’ op vijf andere sterrenstelsels gericht. ,,Wie weet wat we nog allemaal kunnen leren over het verleden van het heelal.’’

menu