Johan Amerika heeft er al tien uren wachten in de file voor de milieustraat opzitten.

Rondkijken bij een afvalbrengstation in Groningen: uren in de file en een stortvloed aan oude zooi

Johan Amerika heeft er al tien uren wachten in de file voor de milieustraat opzitten. Foto: Geert Job Sevink

De gemoederen raken regelmatig verhit bij de afvalbrengstations nu het er drukker is dan ooit. Wat bezielt klussers om uren in de file te staan voor ‘de stort’? En waar gaat al dat spul eigenlijk heen?

‘Vanaf dit punt nog een uur wachttijd’. Jan-Willem Sakko en zijn zoon Floris (10) uit Haren zijn het bord pas net met een slakkengangetje gepasseerd. En ze hebben er al een dik uur wachten in de file voor afvalbrengstation Woldjerspoor in Groningen opzitten. Dat het druk zou worden wisten ze – Floris heeft de iPad meegenomen om ondertussen Fortnite te kunnen spelen – maar dat het zó lang zou duren voordat de poort van de milieustraat zich voor hen zou openen, is voor de Sakko’s even slikken.

Twee, drie uur wachten

Twee, soms wel drie uur wachten is deze weken niks bijzonders bij de vuilstort aan de Duinkerkenstraat, in het meest zuidoostelijke puntje van de stad. Op piekmomenten staan de bestelbusjes en personenauto’s met aanhangwagens tot over de brug over het Winschoterdiep: gevaarlijk dicht bij de provinciale weg. Aan de andere kant van de stad, bij de stort in Vinkhuizen-Zuid, zijn de files minstens zo lang.

loading

Het geldt voor alle afvalbrengstations in Noord-Nederland. Ongekende drukte, ondanks oproepen van gemeenten om het afval tijdelijk op te slaan en het binnenkort nog maar eens te proberen. ,,Veel mensen komen toch”, zegt Frits van de Werff, teamleider afvalbrengstations van de gemeente Groningen. In de twintig jaar dat hij dit werk doet, heeft hij zoiets nooit eerder gezien. ,,Het is wel eens vaker heel druk. Maar dat is dan op één mooie zaterdag. Nu is het elke dag raak. Gewoon bizar.”

Meer tijd voor klussen

Het voorjaar is sowieso al de drukste periode op ‘de stort’. Nu het leeuwendeel van de bevolking thuis zit, is er meer tijd voor klussen in en om het huis. Het afval dat dit oplevert is vaak te grof voor de grijze en groene container, dus op naar de milieustraat. Maar om burgers en werknemers zo goed mogelijk te beschermen tegen besmetting met corona worden daar veel minder auto’s dan normaal toegelaten. Op Woldjerspoor mogen maar vijf auto’s (en soms zes) tegelijk bij de stortbakken, wat de drukte voor de poort nog groter maakt.

De spanningen tussen wachtende inwoners lopen daardoor regelmatig op, zegt Van der Werff. Hij heeft verkeersregelaars ingezet om voordringen en gevaarlijke situaties te verhelpen. En ruim voor sluitingstijd komen buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s) naar de Duinkerkenstraat om afvalbrengers in de staart van de file aan te moedigen naar huis te gaan, omdat ze toch niet op tijd naar binnen kunnen.

,,De een is heel begripvol, de ander reageert gepikeerd”, zegt Van der Werff. ,,Het is ook niet leuk natuurlijk, als je al een uur in de rij staat. Ben blij dat de boa’s dit voor ons doen, want naar zo’n uniform luisteren de mensen toch wat beter.”

loading

Schoonmoeder achterin

Hoe druk het op straat is, zo rustig is het door de maatregelen op de milieustraat zelf. ,,Wat komt u brengen?”, vraagt Gert Flokstra – fel hesje om de schouders – aan een vijftiger in een bestelbusje. ,,Grofvuil? Ja, dat doen we hier allemaal, meneer. Maar wat voor spul is het precies? Dan kan ik u vertellen welke bak u moet hebben”. Zijn collega Gerrie Norder – druk met het bestellen van de lunch – hoort het lachend aan. ,,Dat horen we hier de hele dag door. Dat mensen grofvuil komen brengen. En dat ze hun schoonmoeder achterin hebben liggen, dat is ook een klassieker.”

,,Wat bezielt de mensen, denk ik elke dag weer”, zegt Flokstra, als hij de klant heeft doorverwezen naar de metaalbak. ,,’Hashtag blijft thuis’, daar houdt echt niet iedereen zich aan. Aan de andere kant snap ik ook wel weer dat je je nuttig wil maken als je thuis moet blijven. Lachend: ,,Volgens mij zit er ook een flink deel tussen dat lekker aan het klussen is geslagen in de baas zijn tijd.”

Een prachtig wereldje op zich

Het afvalbrengstation is een prachtig wereldje op zich, zegt teamleider Van der Werff. Het is de plek waar inwoners en overheid misschien wel het beste samenwerken, denkt hij. ,,We proberen hier goede dingen te doen met afval. Heel veel burgers vinden dat ook leuk. Hier heerst heel erg het gevoel dat we het met zijn allen ergens voor doen”, zegt Van der Werff.

Wat werken op de milieustraat daarnaast interessant maakt, zegt de teamleider, is de mix van overheidsdienst en commercie. Hier komt geld binnen voor de gemeenten, met name met de doorverkoop van oud ijzer. Daar staan hoge kosten voor het verwerken van gevaarlijke stoffen tegenover. Tel daar de samenwerking met de kringloopwinkels en andere afval-afnemers bij op en je hebt volgens Van der Werff ,,een extreem dynamische werkplek”.

Het terrein is van de ARCG: Afvalverwijdering Regio Centraal Groningen, een gemeenschappelijke regeling van de gemeenten Groningen, het Hogeland en Westerkwartier. Het is onderdeel van een stukje stad waar alles afval ademt. Pal naast de milieustraat staat de fabriek van Attero, waar in de torenhoge silo’s een deel van de inhoud van grijze afvalcontainers van Groninger huishoudens wordt omgezet in biogas. Aan de andere kant van het Winschoterdiep ligt de stortplaats van Stainkoeln, een reusachtige met gras en bloemen begroeide afvalbult.

Afvalscheiding is het toverwoord

Op Woldjerspoor is afvalscheiding het toverwoord. Er zijn 24 verschillende afvalstromen. Aan de vijf medewerkers van de stort de taak om 'met zachte dwang' de burgers hun afval in de juiste bak te laten gooien, zegt Van der Werff.

,,Dat is nu wat pittiger”, aldus de teamleider. ,,Omdat de mensen al uren hebben gewacht, willen sommigen snel weg en willen ze alles in de eerste de beste bak kieperen.” Maar ondanks sommige heethoofden hebben ze de boel aardig onder controle, bevestigen medewerkers Flokstra en Norder. Ook omdat ze meer overzicht hebben omdat er minder wagens worden toegelaten.

Matrassen blijven maar komen

Steeds meer inwoners weten de milieustraat te vinden. In 2019 stortten burgers 116.117 keer hun afval op de milieustraten Woldjerspoor en Vinkhuizen-Zuid. In 2012 was dit nog 80.606 keer. De gemeenten hebben het aan huis ophalen van grofvuil de afgelopen jaren afgebouwd en zijn het zelf naar de milieustraat brengen gaan stimuleren. Inwoners brachten vorig jaar 20.589 ton afval, gemiddeld iets minder dan 180 kilo per keer. Het leverde 5710 volle vrachtwagencontainers aan materiaal op.

De grootste afvalstromen op de stort vormen hout (ruim 30 procent), grof huishoudelijk afval (20 procent) en bouw- en sloopafval (11,5 procent). Naast hout zijn ijzer, papier, glas en matrassen het belangrijkste recyclebare afval. ,,Matrassen, ja”, zegt Van der Werff. ,,Waar die dingen allemaal vandaan komen, geen idee. Maar ze blijven maar komen. Een bak is zomaar vol.” Andere hardlopers zijn de elektronische apparatuur en het groenafval. Dan is er nog het gevaarlijke spul: verfresten, accu’s en oplosmiddelen. De medewerkers worden bijgeschoold om hier veilig mee om te gaan.

Het is de bedoeling van de ARCG om het ingebrachte afval, in de woorden van Van der Werff, ,,zo regionaal mogelijk weg te zetten”. Het oud ijzer – dat ongeveer 10 cent per kilo oplevert – gaat sinds jaar en dag naar de buurman, Bos Recycling. Die verwerkt het ijzer tot pakketjes en brengt ze naar de smelterij, waar er weer bruikbaar ijzer van wordt gemaakt. Het groen gaat naar een andere buur, Stainkoeln, waar het stamhout wordt versnipperd. De houtsnippers worden verstookt in de biomassacentrale op sportcentrum Kardinge.

De containers vol matrassen vertrekken naar Europe in Utrecht. Afvalhout wordt deels bij Suez in de stad en deels in Duitsland verwerkt. Het gaat in de shredder en wordt ingezet als biomassa. ,,We willen daar eigenlijk wat circulairders mee doen”, zegt Van der Werff. ,,Je vernietigt zo toch afvalstoffen. We zoeken naar start-ups die goede ideeën hebben voor een duurzamere verwerking van dit houtafval.”

Plannen voor een derde afvalbrengstation

Omdat de bestaande milieustraten tegen hun grenzen aanlopen, zijn er vergevorderde plannen voor een derde afvalbrengstation in de stad. ,,Dit moet een circulariteitshub worden”, zegt Van der Werff. Nog meer dan de andere twee milieustraten komt alles daar in het teken te staan van hergebruik.

De bedoeling is dat de milieustraat ergens aan de noordoostkant van de stad komt te staan, bij de wijken waar de gemeente het vaakst grofvuil op straat aantreft. In deze buurten heeft een groot deel van de inwoners geen auto, waardoor een rit naar de stort een stuk moeilijker wordt. De gemeente wil de toegang tot de nieuwe milieustraat makkelijker maken door buurtbusjes te laten rijden en gratis bakfietsen uit te lenen. ,,Dit soort initiatieven zijn er nu ook al”, zegt Van der Werff. ,,We moet dit echt samen met de burgers doen, dus moet je ook iedereen zo goed mogelijk faciliteren om hier te kunnen komen.”

loading

Vierde keer in een week

Wie de weg naar de milieustraat zeker weet te vinden, is Johan Amerika (62). Met al zijn kracht trekt de bebaarde Stadjer de vanochtend door hem uit de grond gehaalde struiken uit zijn aanhangwagen en smijt ze in de afvalbak. Het is al de vierde keer in ruim een week dat hij de route naar de Duinkerkenstraat heeft afgelegd. Hij heeft in totaal een uur of tien in de rij gestaan.

,,Ik moet wel”, zegt Amerika. ,,Ik werk normaal gesproken met mensen met een vlekje. Dat gaat nu even niet, ik moet thuis blijven, maar ik kan niet stilzitten. Ik ben gewoon geen bankhanger”, zegt de man in het T-shirt met ‘Super Chiller’ als opdruk. En dus rijdt hij langs bij zijn vier kinderen, om alle klussen op te pakken die er maar te doen zijn. Amerika: ,,Ik ben hier wel heel veel tijd aan kwijt, ja. Maar ik denk maar zo: straks is alles klaar en dan zien ze me hier het hele jaar niet weer.”

menu