Informatie uit de door de politie gehackte communicatiedienst EncroChat zette de recherche op het spoor van Nils M. (58) die vastzit voor de roof van werken van Vincent van Gogh en Frans Hals. Politie en justitie hoopten dat hij hen zou leiden naar de werken, maar dat bleek ijdele hoop.

Dat melden opsporingsbronnen van De Telegraaf. Politie en Openbaar Ministerie Midden-Nederland mogen er officieel niets over zeggen, omdat de begin april opgepakte M. nog steeds in beperking vastzit. Het is een raadsel waar de twee werken zijn. Volgens kunstdetective Arthur Brand zijn ze door de onderwereld aangekocht met het doel strafvermindering te krijgen in ruil voor teruggave.

Nils M.

Nils M. wordt verdacht van de roof van de Lentetuin, de pastorietuin te Nuenen in het voorjaar van Van Gogh uit het museum Singer in Laren. Dat schilderij was in bruikleen van het Groninger Museum.

M. wordt ook verdacht van de diefstal van De lachende jongens van Frans Hals uit museum Het Hofje van Mevrouw van Aerden in Leerdam in maart en augustus 2020. De werken vertegenwoordigen een waarde van zo’n 17 miljoen euro. De Van Gogh werd geroofd op de geboortedag van de Hollandse meester, de Frans Hals op de sterfdag van deze schilder.

M. werd weliswaar begin deze maand opgepakt, maar het ’roofteam’ van de politie had de oud-kunstrover en plofkraker al veel langer in het vizier. Het ging de politie niet om een arrestatie en veroordeling voor de dubbele inbraak en roof, maar om het terugvinden van de bijzondere werken. En dus, zo zeggen de bronnen, was het geoorloofd om M. vrij rond te laten lopen nadat hij in het vizier kwam van de recherche. Maar maandenlange observaties leidden de politie niet naar de werken.

EncroChat

De man die in juli 1962 in Parijs werd geboren kwam eind vorig jaar al in beeld op basis van gegevens uit het onderzoek 26Lemont naar de Franse telefoonprovider EncroChat. Die leverde telefoons waarmee versleutelde berichten kunnen worden verstuurd. Ze werden, net als andere encryptietelefoons, veelal door criminelen gebruikt. De politie kon door een hack maandenlang communicatie tussen criminelen live meelezen, maar analyseert ook tot op de dag van vandaag data uit de miljoenen onderschepte berichten.

Besloten werd door politie en OM om Nils M. te laten lopen in de hoop dat hij de politie fysiek of via afgeluisterde communicatie naar de geheime locatie van de schilderijen zou brengen of informatie zou verschaffen over de heler of nieuwe eigenaren. Dat eerste lukte niet, het tweede wel.

Door EncroChat-berichten kreeg de politie in het voorjaar van 2020 een groepering in het vizier die betrokken zou zijn geweest bij de grootschalige smokkel van cocaïne. De veertien verdachten worden verdacht van de export van 240 kilo coke, maar volgens het OM is dat slechts een deel van de daadwerkelijk vervoerde hoeveelheid.

Cokezaak Peter K.

Hoofdverdachte in de cokezaak is de Amersfoortse transportondernemer Peter K. (38). En deze K. bemiddelde volgens justitie bij de teruggave van de Van Gogh, zo onthulde De Telegraaf eerder dit jaar al. De inzet zou strafvermindering zijn geweest. Niet alleen in de huidige cokezaak wacht K. namelijk een forse celstraf, er liep ook nog een hoger beroep in een oudere drugszaak na een veroordeling in 2017. De behandeling van de zaak mocht hij in vrijheid afwachten.

Maar waar zijn nu de werken van Van Gogh en Frans Hals? Het laatste werk werd in augustus gestolen, dus na de arrestatie van Peter K. Nils M. wordt van beide kunstroven verdacht. Kunstdetective Arthur Brand onderhandelde tevergeefs over de teruggave van de Van Gogh met een personen uit de omgeving van Peter K. Die wordt verdacht van heling van de Van Gogh.

„Ik denk dat de Van Gogh op eigen initiatief is geroofd en de Frans Hals in opdracht”, zegt Brand. Na de grote politiehack van EncroChat brak er complete paniek uit in de onderwereld. „Criminelen die vreesden te worden opgepakt op basis van de gehackte telefoonberichten, wilden gestolen kunst hebben als onderpand om strafvermindering te krijgen. De Van Gogh was al verkocht, dus was er behoefte aan een nieuw werk.”

Brand vraagt zich sterk af of Peter K. en Nils M. nog enig idee hebben waar de schilderijen zich bevinden. „Ze hebben er geen controle meer op denk ik. Ik heb ook geen idee waar de werken zijn en denk dat alle betrokken zich nu gedeisd houden. Wel ga ik er vanuit dat de schilderijen terugkeren. De rovers of helers zijn slim genoeg en realiseren zich dat ze een ontnemingsvordering aan de broek kunnen krijgen. Dat gaat dan om heel veel geld.”

Singer Museum

Nils M. verschijnt in juli voor het eerst voor de rechter. Directeur Evert van Os van het museum Singer in Laren hoopt van harte dat de Van Gogh terugkeert. Hij kan zich nog steeds woest maken over de roof. „Het is een prachtig werk dat door iedereen moet kunnen worden bekeken. En het ligt nu ergens waar dat niet kan. Het werk moet terug.”

De advocaat van Nils M. wil voorafgaand aan de eerste zitting nergens op reageren.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Groningen