Dat armoede je bijna letterlijk verlamt, weten Conny Eldering en Martin Rezelman uit ervaring. Maar ook dat je met een beetje hulp weer vooruit kunt. Ze willen hun buurtgenoten uit De Hoogte verlossen van deurwaarders en schulden.

Het kan zo’n onontwarbare knoop lijken, een schuld. Zo’n onneembare horde, die je bij alles belemmert en waar geen enkele weg omheen lijkt te zijn. Toch kan de oplossing zo simpel zijn als één enkel telefoontje.

,,Ja, serieus’’, glundert Conny Eldering. ,,Er kwam iemand bij ons met een schuld bij het Noordelijk Belastingkantoor en daar was met één telefoontje een streep door.’’

Vaak lopen deurwaarders er door de straten

Zo doen ze dat bij Burgerperspectief (‘samen schuldenvrij’), de vrijwilligersclub die Rezelman (57) en Eldering (61) de afgelopen maanden met z’n tweeën op touw zetten voor de wijk De Hoogte waar ze allebei wonen. Een wijk waar veel mensen de eindjes uiterst moeizaam aan elkaar knopen en vaak deurwaarders door de straten lopen.

Burgerperspectief wil daar een eind aan maken. Uiterlijk over tien jaar moet De Hoogte schuldenvrij zijn. Daarvoor werken de mannen samen met buurtgenoten, vrijwilligers, maar ook met ambtenaren en de Groninger Kredietbank (GKB). Wie bij Burgerperspectief aanklopt, krijgt eerst een intakegesprek. ,,Dan vragen we: wat is nou het probleem? En wat heb je nodig om het op te lossen?’’ zegt Rezelman.

Ervaringsdeskundigen

Is dat eenmaal duidelijk, dan schakelen de twee de juiste hulp in uit hun Burgerperspectief-netwerk; een buurman of -vrouw, een vrijwilligersorganisatie, iemand van de gemeente. Ze koppelen hun ‘klant’ ook aan een buddy, die hem of haar een jaar lang begeleidt en oplet hoe het gaat.

Eldering en Rezelman kennen elkaar niet alleen als buren. ,,We hebben ook allebei als ervaringsdeskundige bijgedragen aan Toekomst met Perspectief, het armoedebeleid van de gemeente.’’ De twee weten waarover ze het hebben, als ze praten over het moeras, de neerwaartse spiraal, het totale gebrek aan perspectief dat armoede veroorzaakt.

Bij Eldering kwam het door de financiële crisis van 2008. Hij had verschillende bedrijfjes waarin hij startende ondernemers begeleidde en mensen coachte in hun zoektocht naar werk. ,,Toen trokken ineens al mijn opdrachtgevers de stekker eruit’’, herinnert hij zich. ,,Ik kwam in een heel circus terecht.’’

‘Echt pijnlijke dingen’

Banken. Werknemers die nog geld tegoed hadden. Eldering betaalde ze soms uit privémiddelen, om ze dan tenminste maar te betalen. Bijstand. Koortsachtig naar werk op zoek. En als dat ten langen leste lukt, een boete van de gemeente omdat hij teveel verdient. ,,Je komt echt pijnlijke dingen tegen.’’

Rezelmans verhaal is ‘héél anders’, kondigt hij aan, voor hij het in hoog tempo uit de doeken doet. ,,Tot m’n 42e het huisje-boompje-beestje geprobeerd. Helemaal vast komen te zitten, burnout. Ik dronk toen ook al. Belandde met een alcoholverslaving in een kliniek, waar ik ook de diagnose ADHD en depressie kreeg. Alles viel op het plekje. Afgekeurd. Tijdje thuisloos geweest.’’

Na vijf, zes jaar afbetalen was Rezelman van al zijn schulden af. ,,Nu sta ik voor de rest van m’n leven onder vrijwillig beschermingsbewind’’, vertelt hij. ,,Want ik ken mezelf: anders heb ik binnen de kortste keren weer financiële problemen. Ik moet van weinig rondkomen, maar ik vind het heerlijk dat iemand me met m’n geld helpt. Als je zelf twee linkerhanden hebt, huur je toch een klusjesman in? Waarom doen we daar bij geld zo moeilijk over?’’

Schaamte

Het is een retorische vraag, want ook dit weet Rezelman als geen ander: een schuld brengt schaamte met zich mee. Je geeft liever niet toe dat het je boven het hoofd groeit. Hoeveel Groningers er precies in betalingsproblemen zitten, weet daardoor eigenlijk niemand. Het enige dat wel bekend is: 3188 mensen hebben een schuld bij de gemeente, bijvoorbeeld vanwege teveel ontvangen bijstand.

Dat is maar het topje van de ijsberg, denkt wethouder Inkomen en Schulden Isabelle Diks (GroenLinks). ,,Schuld is echt een verborgen probleem, dat net zo goed in Haren speelt als in achterstandswijken. Er zijn werkende armen, er zijn mensen die door corona ineens hun bedrijf zien omvallen.’’ Juist die laatste groep trekt nauwelijks aan de bel, weet Diks. ,,Een ondernemer zal altijd zeggen dat het goed gaat.’’

Diks presenteert deze week haar strijdplan tegen schulden aan de gemeenteraad. Ze wil minder bureaucratie, meer maatwerk; meer samenwerking ook, tussen vrijwilligersorganisaties, de GKB, beleidsafdelingen en WIJ-teams. De gemeentelijke hulpregelingen moeten veel bekender worden - ,,we zien nog steeds dat mensen die niet gebruiken omdat ze er niet van weten’’ - en mensen moeten bereikt worden vóór hun geldnood tot een soort drijfzand wordt waar ze zich amper meer uit los kunnen trekken.

‘Je kan wel een schuld hebben, maar dat maakt je niet schuldig’

,,Het is gruwelijk, wat schulden met je doen’’, zegt Diks. ,,Ongeveer 40 procent van de mensen die met fysieke klachten bij de huisarts aanklopt, heeft die opgelopen door stress over geld.’’ Die wordt zo allesomvattend dat er letterlijk geen ruimte in je hoofd overblijft voor toekomstdromen, werk zoeken of contact leggen met mensen die zouden kunnen helpen.

,,We hebben meer vindplaatsen nodig’’, zegt Diks, ,,waar de gemeenschap mensen tegenkomt die op weg zijn naar een problematische schuld.’’ Met het initiatief van Eldering en Rezelman is de wethouder in dat kader bijzonder blij. ,,Ik ben er ook echt van onder de indruk’’, zegt ze. ,,Hoe jullie het samen aanpakken. Als een collectief in plaats van een individueel probleem.’’

Want dat ís schuld niet, benadrukken de mannen. De manier waarop Nederland mensen in de financiële penarie vaak afdoet als dom, lui, of allebei: belachelijk. ,,Je hoeft je baan maar kwijt te raken, je partner of je huis, en dan kan het al misgaan’’, zegt Rezelman. Eldering: ,,Je kan wel een schuld hebben, maar dat maakt je niet schuldig. Dat vind ik zo frappant van corona: nu er een duidelijke crisis is, van buitenaf, kunnen we ineens best allemaal solidair zijn met elkaar. Laten we schulden nou óók zo solidair aanpakken.’’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Groningen