Skelet vinvis Doortje verlaat het Noorden

Vinvisskelet Doortje van het Universiteitsmuseum zocht jarenlang een mooi plekje in het Noorden. Belangstelling was er genoeg, maar het skelet was óf te groot óf te duur. Woensdag vertrok Doortje naar Leiden.

De kop ligt al in de verhuiswagen, de wervels staan klaar in kisten. Alleen de baleinen liggen nog op karretjes in het depot van het Universiteitsmuseum op campus Zernike. Walvisskelet Doortje is bijna klaar voor vertrek. Bestemming: Naturalis in Leiden.

Conservator academisch erfgoed Rolf ter Sluis kijkt toe hoe de ervaren preperateurs van Naturalis de wervels routineus inladen. Doortje is in goede handen, dat weet Ter Sluis. Maar eigenlijk was dit niet de bedoeling. Hij had het vinvisskelet een mooi plekje in het Noorden gegund, voor het publiek om te bewonderen. Vier jaar zocht hij, maar uiteindelijk ontbrak het aan geld.


Verhuizing vinvisskelet van Doortje. Doortje gaat na een lange zoektocht naar een plekje toch naar naturalis in Leiden foto: Siese Veenstra.

,,Het is wat men ervoor over heeft. Objecten zijn niet meer gewild. Het gaat tegenwoordig om beleving, verhalen, digitale presentaties.’’

Red Doortje

Doortje werd beroemd toen de universiteitskrant UK in 2012 een actie opzette: Red Doortje. De vinvis lag in de kelder van het Biologisch Centrum in Haren. Afgedankt als studieobject, naamloos en verpakt in bubbeltjesplastic. Toen de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) het Biologisch Centrum in 2012 verkocht, leken haar dagen geteld.

Tot iemand de UK influisterde. Een mediahype volgde. Doortje kreeg een Facebookpagina en van over de hele wereld meldden mensen zich voor het enorme skelet. Ook instellingen in het Noorden: DoeZoo in Leens en Muzeeaquarium Delfzijl hadden belangstelling. En Naturalis klopte meteen al aan.

Nee, vond Ter Sluis toen, dit skelet moest in het Noorden blijven. ,,En noem het alsjeblieft geen Doortje’’, zei hij, geschrokken van de hype en de lollige naam die de UK-redactie op de vinvis plakte. ,,Ik weet niet eens of het een mannetje of een vrouwtje is.’’


Doortje de vinvis, het skelet, wordt via de liften naar een opslagruimtegebracht in de Linnaeusborg op Zernike.

Doortje blijkt een mannetje. Dat is te zien aan het bekken: in vergelijking met de twee ton aan schedel, kaken en wervels een klein stuk bot dat apart in een doosje wordt vervoerd. Dat het bekken bewaard is gebleven, is een van de dingen die Doortje bijzonder maken. Ook interessant is dat de geschiedenis van de in 1910 in Zeeland aan wal gesleepte vinvis zeer nauwkeurig is gedocumenteerd.

Een grote verhuiswagen en een flinke bus; meer heeft Naturalis nu niet nodig om de ooit 19 meter lange walvis (het grootste vinvisskelet in Nederland) te vervoeren. Voor Jan Hakhof en Kees van der Blom van de afdeling ‘ontsmetting en logistiek’ is dit dagelijkse kost. Voor de verhuizing van Naturalis zelf verslepen ze 25 walvisskeletten.

Zeldzaam in het Noorden

Juist daarom had Doortje in het Noorden moeten blijven: hier is zo’n skelet zeldzaam. Ondanks alle aandacht lukte het niet. De actiegroep die Doortje een plek wilde geven in de Linnaeusborg op universiteitscampus Zernike kreeg niet genoeg geld bij elkaar. Daarna zou de vinvis naar het Natuurmuseum in Leeuwarden gaan. Daarvoor bleek het skelet te groot.


Half Nederland hengelde naar 'Doortje'. Alsof de heren de vinvis eigenhandig op het droge hebben getrokken. Triomfantelijk poseren ze op de vinvis die in 1910 strandde bij burghsluis op Schouwen-Duivenland.

Volgende plan: natuureducatiecentrum Wad & Zoo in Delfzijl. Die wilde graag – ‘Doortje past perfect in onze verhaallijn’, zegt directeur Hendré Sijbring – maar de gevraagde subsidie van het Waddenfonds kwam maar niet binnen. Na twee jaar wachten in het depot van het Universiteitsmuseum is de knoop doorgehakt: dan toch maar naar Naturalis. Daar weten ze wel raad met biologische en geologische objecten, ze hebben er 37 miljoen in de collectie.

Toch jammer. Ter Sluis is blij dat hij weer ruimte in zijn depot heeft, maar voelt ook de melancholie. Het skelet is al helemaal geprepareerd om te worden opgehangen, omdat het ooit – ver voor de hype – een plek zou krijgen in het Groningse Natuurmuseum. Maar dat werd in 2007 gesloten. ,,Wat is er nog over op natuurhistorisch gebied in Groningen?’’, vraagt Ter Sluis retorisch.

Doortje is al bijna weg als Ter Sluis een stukje van een balein op de stoep vindt. Misschien een mooi aandenken, suggereren de mannen van Naturalis. Ter Sluis schudt zijn hoofd.

Het is klaar.

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.