Inchecken op Schiphol.

UMCG-epidemioloog bekritiseert vliegmaatschappijen die coronapaspoort willen invoeren: 'Een sneltest voordat je het vliegtuig instapt, lijkt me zinvoller'

Inchecken op Schiphol. Foto Archief/Marlies Wessels

De internationale organisatie van vliegmaatschappijen wil een coronapaspoort invoeren. Wie niet getest of gevaccineerd is wordt de toegang tot het vliegtuig ontzegd. Goed idee?

Alleen mensen met een geldig vaccinatiebewijs mogen straks nog het vliegtuig in. Dat wordt de nieuwe beleidslijn van de Australische luchtvaartmaatschappij Qantas. De aankondiging was dit weekend nog maar net gedaan of de internationale luchtvaartbrancheorganisatie IATA maakte de invoering bekend van het ‘coronapaspoort’. Een app waarmee reizigers snel kunnen aantonen of ze zijn gevaccineerd of negatief zijn getest op het coronavirus. Reden: IATA wil het internationale reizen vergemakkelijken.

De noodlijdende luchtvaartsector heeft haast. Elke dag missen de maatschappijen miljarden euro’s aan omzet. IATA maakt daarom werk van de invoering: bezitters van een iPhone kunnen in het eerste kwartaal van volgende jaar de app al gebruiken. Mensen met een Android-telefoon worden in het tweede kwartaal van 2021 bediend.

‘Vrijheid in het geding’

De aan de Rijksuniversiteit Groningen verbonden sociaal psycholoog Pontus Leander vindt het een ‘interessante ontwikkeling’. Tot nu toe draaide de discussie over coronawetgeving vooral om de relatie tussen de overheid en de burger. ,,Centrale vraag achter veel coronamaatregelen was in hoeverre die de vrijheid van het individu aantasten. Aan die individuele vrijheid zijn we gehecht in het Westen.’’

Nu komen particuliere bedrijven ineens met een beleid dat dit doorkruist. Het is allesbehalve nieuw dat instellingen hun cliënten gedragsregels opleggen. Vliegmaatschappijen hebben er volgens Leander belang bij dat ze de ruimte aan boord virusvrij houden. ,,Dat is economisch voordelig. Daarmee trekken ze klandizie. Aan de andere kant zullen ze ook potentiele klanten afschrikken. Het is de vraag hoe het uitpakt.’’

‘Behoorlijk ver’

Dat je straks zonder test- of vaccinatiebewijs niet meer een vliegtuig mag instappen, gaat volgens hem wel ‘behoorlijk ver’. ,,Tot nu toe had iedereen op de wereld het recht om te vliegen. Dat wordt ons ineens ontnomen en niet eens door de overheid.’’

De Groningse rechtswetenschapper Jan Brouwer ziet geen juridische bezwaren voor de invoering van zo’n coronapaspoort. ,,Iedereen is vrij om te bepalen wie hij in zijn huis toelaat. Mijn aangetrouwde neef die moslim is, mag zelfs eisen dat ik mijn schoenen uit doe.’’

Niet discrimineren

Dat recht hebben luchtvaartmaatschappijen of winkelcentra ook. ,,Met dien verstande dat de eisen van publieke instellingen wel redelijk moeten zijn. Dat geldt bijvoorbeeld voor de verplichting van het dragen van een mondkapje in coronatijd. Belangrijk is ook dat ze niet mogen discrimineren.’’

Je kunt opperen dat een vliegmaatschappij discrimineert tussen mensen die wel en niet zijn gevaccineerd, maar dat snijdt volgens Brouwer geen hout. ,,Je kunt er straks vanuit gaan dat iedereen de mogelijkheid heeft gehad om zich te laten vaccineren, dus dan is het toelaatbaar.’’

Festivals

Leander is benieuwd of het voorbeeld van de vliegmaatschappijen wordt gevolgd. ,,Je kunt je voorstellen dat ook festivals en andere evenementen en instellingen straks een vaccinatiebewijs zullen eisen.’’

Mocht dat op grootscheepse wijze gebeuren, dan zal een flink deel van de mensen die nu nog twijfelen over vaccinatie misschien uit eigenbelang over de streep worden getrokken. Woordvoerder Esther Metting van het UMCG werpt tegen dat er veel haken en hogen aan zitten. ,,We weten helemaal nog niet hoe effectief de verschillende vaccinaties zijn, hoe lang ze werken en of ze voor iedereen geschikt zijn. Dat moet eerst nog worden onderzocht. Ook kan het paspoort fraudegevoelig zijn.’’

Sneltest

Ze begrijpt dat de luchtvaartsector stappen wil maken, maar het paspoort lijkt haar op dit moment ‘geen goed idee’. ,,De invoering ervan is veel te vroeg. Het is ook de vraag of mensen die net zijn gevaccineerd nog besmettelijk zijn. Een sneltest voordat je het vliegtuig instapt, lijkt me zinvoller.’’

menu