Zorgen in gehandicaptenzorg in noorden: meer agressie

Cosis is de koepelorganisatie die hulp biedt aan verstandelijk gehandicapten in Groningen en Drenthe.

Van spugen en schelden tot knijpen en slaan. Personeel in de gehandicaptenzorg heeft de laatste jaren steeds meer last van vervelend en agressief gedrag onder cliënten.

De kwaliteits-jaarverslagen van grote instellingen in de gehandicaptenzorg in Noord-Nederland registreren over vorig jaar vele tienduizenden gevallen van ‘ongewenste gebeurtenissen’. Dat varieert dan van dreigende agressie, zelfverwondingen en vernielingen tot fysiek geweld waarbij medewerkers of andere cliënten letsel oplopen.

Explosie aan meldingen

De hoeveelheid meldingen is de laatste jaren geëxplodeerd. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd meldt deze week in een rapport ook dat de problemen onder gehandicapten en psychiatrisch patiënten toenemen.

Het kwaliteitsverslag van Trajectum, een grote koepel boven instellingen als Hoeve Boschoord, waar ernstig beperkte cliënten onder wie ook tbs’ers zijn opgenomen, meldt dat er in 2013 nog 310 meldingen waren van zwaardere incidenten. In 2018 ging het om 2.468 meldingen. In totaal waren er bij Trajectum dat 12.229 meldingen. ,,Maar het merendeel is dus schelden en treiteren'', stelt een woordvoerder van Trajectum.

Tienduizenden meldingen van ‘ongewenste gebeurtenissen’ in gehandicaptenzorg Noorden

Talant, een grote instelling voor alle soorten verstandelijk gehandicapten in Friesland, telde vorig jaar 14.570 van zulke meldingen. Dat waren er wel een fractie minder dan het jaar ervoor. ,,Maar het algemene beeld is wel dat ongewenste gebeurtenissen ernstiger van aard zijn’’, staat in het jaarverslag. ,,Dat komt door de toename van zwaardere en complexe zorg en tekort aan personeel, waardoor er meer beroep wordt gedaan op flexwerkers of invalkrachten’’, vervolgt het jaarverslag.

Cosis, een grote koepel in Groningen en Drenthe (voormalig NOVO en Promens Care) registreerde vorig jaar 8.961 meldingen. ,,Bij cliënten met verslavings- en gedragsproblematiek zijn vaker signalen van onveiligheid’’, staat in het Cosis-kwaliteitsverslag. De Zijlen, een kleinere instelling voor gehandicapten in Groningen, registreerde vorig jaar 10.811 ‘ongewenste gebeurtenissen’ waaronder 4.850 keer fysiek geweld en 1.702 maal ‘dreigend agressief gedrag’.

Geen harde cijfers

Niet alle instellingen melden de exacte cijfers in hun kwaliteitsverslag. Zo houdt het Vanboeijen uit Assen het bij percentages. Vanboeijen stelt dat het bij ruim de helft van de meldingen gaat om agressie.

Het Drentse De Trans vermeldt ook geen harde cijfers. Maar volgens het kwaliteitsverslag spelen er wel problemen met te weinig personeel en instabiele teams, een toegenomen zorgzwaarte en hoog ziekteverzuim. De Trans maakt zich met name zorgen over een groep van zeventig cliënten met verstandelijke beperking plus complexe gedragsproblemen en psychiatrische ziektebeelden. De teams ervaren volgens het verslag problemen bij het hanteren van de toegenomen complexiteit van die groep. (Tekst gaat verder onder het kader)

Externe onderzoeken

Blijkens de jaarverslagen hebben verschillende instellingen externe onderzoekers aan het werk gezet om de problemen in kaart te brengen. De besturen zeggen met de aanbevelingen aan de slag te zijn en zo veel mogelijk vast personeel aan te stellen om wisselingen te voorkomen.

Bestuurder Ria Stegehuis van Cosis zegt dat het beeld in de hele sector zichtbaar is: ,,Aan de ene kant een groep licht verstandelijk beperkten die meer psychiatrische problemen hebben. We hebben dat onlangs met ggz-instelling Lentis ook onderzocht en dan blijkt ook dat veel cliënten een makkelijke prooi zijn voor verslavingsproblemen. Doordat ze minder in instellingen wonen en meer in begeleid wonen, wordt het ook zichtbaarder in de samenleving. Aan de andere kant is er in de instellingen zelf een groep mensen met zeer moeilijk verstaanbaar gedrag die gewoon heel veel zorg nodig hebben. We doen daar alles aan met speciale methodieken.''

Goed melden

Volgens Stegehuis is het van belang incidenten goed te melden en te onderzoeken. ,,We hebben er oog voor en proberen er van te leren als er dingen mis gaan. ''

Een woordvoerder van het bestuur van Trajectum laat hetzelfde weten. ,,We willen leren van incidenten en stimuleren daarom het melden. Maar de zwaarte en complexiteit van de problemen onder onze cliënten neemt toe. De personele bezetting is tegelijk krap door tekorten op de arbeidsmarkt.''

Overvraagd

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd deed onderzoek bij vier instellingen waaronder een in Assen. ,,De maatschappij wordt steeds ingewikkelder en deze kwetsbare cliëntengroep wordt steeds meer overvraagd en raakt overlast'', schrijft de inspectie. ,,In sommige gevallen verstoren zij als gevolg van gedragsproblemen het afdelingsklimaat en is het personeel onvoldoende toegerust om deze cliënten goede zorg te bieden en passend te bejegenen'', stelt de inspectie

De vakbonden hebben de afgelopen jaren al diverse acties gevoerd om de problemen onder de aandacht te brengen, onder meer bij De Trans en Trajectum. In de onderhandelingen over de nieuwe CAO voor de gehandicaptenzorg komt agressie ook nadrukkelijk aan bod.

menu