Tientallen miljoenen euro’s aan jeugdzorg verdwijnen in 'zwart gat'

De gemeenten geven tientallen miljoenen euro’s te veel uit aan jeugdzorg. Waar dit geld blijft, is een raadsel.

Het algemene beeld is dat de kosten voor de jeugdzorg de pan uitrijzen. Maar de grote instellingen die in Groningen en Drenthe de jeugdzorg uitvoeren, zien hun kosten helemaal niet stijgen. Sterker nog: hun kosten dalen.

Zorgbedrijfjes

De gemeenten willen weten waar het geld precies aan wordt besteed. Het lukt ze maar niet de financiën van de jeugdzorg scherp in beeld te krijgen, het lijkt wel of ze in een zwart gat verdwijnen. In ieder geval een deel van het geld gaat naar extra ambtenaren bij de gemeenten, naar sociale wijkteams en via aanneem-constructies naar kleine jeugdzorgbedrijfjes.

Elker-Het Poortje is de grootste jeugdzorginstelling in Groningen. Zij begrijpt er niets van dat de gemeenten de kosten zo enorm zien stijgen. Elker-Het Poortje vroeg het na bij collega-instellingen Lentis, Ambiq en Accare. ,,Die merken hetzelfde als wij. Wij zien geen duidelijke groei van de jeugdhulp. Geen van deze aanbieders heeft dit jaar meer budget gekregen’’, zegt bestuurder Astrid Veldhuizen.

In Drenthe is Yorneo de grootste jeugdzorginstelling. Yorneo merkt precies hetzelfde, net als Accare, Ambiq, Cosis en de GGZ Drenthe. ,,Gezamenlijk zijn wij goed voor 55 procent van de kosten in de jeugdzorg. En ons deel stijgt niet’’, zegt bestuurder Annemieke Smit van Yorneo.

Met minder geld, betere jeugdzorg

De bestuurders van de grote jeugdzorginstellingen kijken reikhalzend uit naar analyse van de gemeentes. ,,We willen graag inzicht willen hebben in hun cijfers, zodat we daar de komende tijd over in gesprek kunnen gaan en elkaar daarbij kunnen helpen’’, zegt Veldhuizen. ,,Wellicht zit de groei in de WIJ-teams of in de onderaannemers? Wij kunnen het in ieder geval als gezamenlijke zorgaanbieders in onze cijfers niet terug zien.’’

Smit, over de Drentse situatie: ,,We willen met de gemeenten komen tot een bestuurlijk akkoord, met als doel betere jeugdzorg met minder geld. Daar willen we graag samen over nadenken.’’

De gemeenten vrezen dat ze op andere posten moeten bezuinigen als de kosten voor jeugdzorg blijven stijgen. Ze zeggen dat ze anders met de jeugdzorg om willen gaan. Dat het verlenen van ‘zware’ jeugdzorg niet meer een automatisme zou moeten zijn. Dat ouders problemen vaker zelf moeten oplossen.

Ingewikkelde inkoopprocedures

,,We werken er hard aan de stijging van de kosten inzichtelijk te krijgen’’, laat wethouder Johan Hamster van Stadskanaal weten. Hamster is namens alle Groningse gemeenten portefeuillehouder van de Regionale Inkooporganisatie Groninger Gemeenten, afgekort de RIGG. Die koopt namens de gemeenten de jeugdzorg in, en becijfert de laatste jaren en maanden telkens oplopende tekorten. Dit jaar krijgen de gemeenten van het Rijk 158,5 miljoen euro voor de jeugdzorg, maar ze geven er ruim 39 miljoen meer aan uit. In Drenthe is de overschrijding vergelijkbaar.

Hamster vindt het inderdaad aannemelijk dat de grote jeugdzorginstellingen geen stijging zien, maar stelt dat sommige kleinere aanbieders wel groeien. ,,Het volume en de kosten per cliënt stijgen wel. Het jeugdhulpstelsel is complex’’, zegt hij.

Een deel van de kosten zit in het organiseren van de jeugdzorg zelf via ingewikkelde inkoopprocedures. Minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid, Welzijn en Sport liet in juli weten dat hij in Brussel wil proberen de regels voor het Europees aanbesteden van de jeugdzorg te versoepelen. Volgens het ministerie is het verplicht met deze offertes en aanbestedingen te werken, en zou versoepeling ervan de uitvoering van de jeugdzorg doorzichtiger maken.

Bij de huisarts neerleggen

Gemeenten proberen ook meer ‘zware’ jeugdzorg te voorkomen door ouders en kinderen met eenvoudiger opvoedvragen bij de huisarts zelf te behandelen. Er is geld uitgetrokken om zogeheten praktijkondersteuners-jeugdzorg bij huisartsen te stationeren. Maar of dat geld daadwerkelijk die zwaardere zorg voorkomt, of dat het gewoon extra zorg is die dus extra geld kost, dat is niet duidelijk. ,,Uit pilots blijkt dat er dan minder wordt doorverwezen maar er is een langere periode nodig om te zien of dat geld inderdaad zware zorg voorkomt’’, zegt Hamster.

Het is bovendien niet uitgesloten, bevestigt Hamster desgevraagd, dat er ook extra geld uit wordt gegeven bij de gemeenten zelf. Sinds die in 2015 verantwoordelijk zijn geworden voor de jeugdwet hebben ze er allerlei ambtenaren voor in dienst genomen, en welzijns- en jeugdwerkers in sociale wijkteams. ,,We hebben moeten investeren in wijkteams en kennis bij ambtenaren’’, zegt Hamster daarover.

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.