Het beeld in de rest van Nederland dat in Groningen de gaswinning wordt afgebouwd en de veiligheid toeneemt, is beperkt en misplaatst, zegt voorzitter Jan Wigboldus van het Groninger Gasberaad.

Gasberaad maakt de balans van aardbevingen op in 'Boudel op Rieg', een trieste schets van het gesol met Groningers

Het beeld in de rest van Nederland dat in Groningen de gaswinning wordt afgebouwd en de veiligheid toeneemt, is beperkt en misplaatst, zegt voorzitter Jan Wigboldus van het Groninger Gasberaad. Foto: ANP

Wie Boudel op rieg van het Groninger Gasberaad leest, kan de moed in de schoenen zinken. Het gasdossier is nog steeds één bak ellende. Toch is niet alle hoop verdwenen. ,,Het moet en het kan anders.’’

De ‘barometer’ Boudel op rieg van 130 pagina’s schetst de huidige aanpak van de bevingsproblematiek. Het is een ontluisterende update die duidelijk maakt dat het absoluut niet is gelukt het gasdossier ook maar enigszins vlot te trekken. Tegelijkertijd worden tien stappen voorgesteld richting herstel van Groningen. De barometer werd vrijdag door het Groninger Gasberaad in Groningen aangeboden aan de ministers van Economische Zaken en Klimaat en Binnenlandse Zaken.

‘Ondoorzichtige, trage en bureaucratische uitvoeringspraktijk’

Acht jaar na de zware beving bij Huizinge hebben Groningers nog steeds geen regie over de aanpak van hun woning. Ze zijn afhankelijk van een overheid die hen stort in een oerwoud van regels. Volgens Gasberaad-voorzitter Jan Wigboldus zijn mensen bij de versterking, op een enkele uitzondering na, overgeleverd aan een volstrekt ondoorzichtige, trage en bureaucratische uitvoeringspraktijk.

Gevolg: wanhoop, gekmakend wachten, onbegrip, angst, woede, spanningen, vermoeidheid en ongeloof. Het Groninger Gasberaad vindt de prestaties van de Nationaal Coördinator Groningen (NCG) zo ver onder de maat dat de verantwoordelijke rijksoverheid zich diep zou moeten schamen.

Van de totale opgave (26.000 panden) is ongeveer 4 procent versterkt. In de eerste vier maanden van 2020 bedroeg het aantal 11. Van een inhaalslag lijkt voorlopig geen sprake.

‘Vele duizenden Groningers blijven achter met kwetsbare en beschadigde woningen’

,,Dat is fnuikend. Er is geen samenhang, geen coördinatie, geen transparantie en onduidelijke aansturing. Het beeld in de rest van Nederland dat in Groningen de gaswinning wordt afgebouwd en de veiligheid toeneemt, is beperkt en misplaatst’’, zegt Wigboldus. ,,In dit tempo blijven vele duizenden Groningers achter met kwetsbare en beschadigde woningen. Meer mensen zullen daaraan onderdoor gaan, zodat jarenlang herstel van de (psychische) gezondheid van de Groningers nodig is.’’

Bloeddrukpillen, ziekteverzuim, slaapmedicatie en psychotherapie zijn ook allemaal niet gratis, merkt het Groninger Gasberaad fijntjes op.

Waarom lukt het niet om de crisisachtige aanpak, waarvoor de Tweede Kamer al zo vaak heeft gepleit, uit te voeren? Uit de barometer blijkt dat het dossier totaal versnipperd is en iedereen zich achter iedereen kan verschuilen. Dan geldt: het probleem van velen, is een probleem van niemand.

‘Grote verschillen en rechtsongelijkheid’

,,Nog steeds is het een wirwar van organisaties en een hoog gehalte aan spaghettibestuur. Ze doen allemaal wel ergens hun plasje over, maar de samenhang en de focus bij het oplossen van de problemen in Groningen ontbreekt’’, stelt Gasberaad-secretaris Susan Top. „Dat leidt tot grote verschillen en rechtsongelijkheid in het gebied. Dat vinden we niet acceptabel.”

Het Groninger Gasberaad vervalt niet in cynisme en weigert ‘politieke onwil’ als verklarende oorzaak te geven voor het geploeter in Groningen. ,,Want als dat aan de orde is, is alles verder zinloos’’, benadrukt Top. ,,Er zijn genoeg mensen die hun stinkende best doen om mensen te helpen, maar ze vallen ten prooi aan ‘het systeem’. Ze doen hun best, maar een auto met vierkante wielen gaat ook niet harder rijden met een zwaardere motor. We zijn aan het versnellen op een doodlopende weg.’’

‘Enge definitie van veiligheid’

Belangrijkste constatering is dat bij het stutten en steunen van Groningen alles gericht is op de enge definitie van veiligheid, die wordt afgemeten aan steeds weer veranderende doorgerekende normen. Daar tegenover staat de gedroomde aanpak, een snelle combinatie van schadeherstel en versterking van het pand. ,,Die aanpak is gestoeld op de kennis en ervaring van de aannemer en de behoefte van de bewoner. Het zijn twee verschillende systemen die elkaar niet verdragen’’, stelt Top.

Volgens Wigboldus is er veel bestuurlijke discussie over beide systemen, uitmondend in een situatie van pappen en nathouden. ,,Neem het probleem van ondernemers en agrariërs met ingewikkelde schades. Ze voelen zich in de steek gelaten.’’ Volgens het Groninger Gasberaad gaat het met hen van kwaad tot erger. Uit angst en onzekerheid durven ze niet te investeren en leven ze tussen hoop en vrees.

Het schadeherstel komt redelijk goed op gang, maar het aardbevings- en toekomstbestendig maken van huizen juist niet. Daar wringt de schoen.

Bouwimpuls met praktische en versnelde aanpak

Het Groninger Gasberaad is voorstander van het proefproject BouwImpuls. Hier pakt een consortium van zes bouwbedrijven in opdracht van de overheid de versterking van 1100 woningen op. Alles gebeurt binnen afzienbare tijd en in nauw overleg met de bewoner. Samen maken ze een plan dat direct wordt uitgevoerd. Deze praktische versterkingsaanpak staat nog in de kinderschoenen en in schril contrast met het huidige systeem, dat zich kenmerkt door ellenlange procedures, adviezen, commissies, onderzoeken, rapporten van juristen en ingenieursbureaus.

Het Gasberaad zou willen dat het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG) naast de schadeafhandeling ook verantwoordelijk wordt voor de versterking. Deze organisatie is een zelfstandig bestuursorgaan dat zich kranig weert bij de toegenomen schademeldingen en -afhandeling.

Meer dan duizend meldingen per week in behandeling nemen is niet ongewoon. Tot 1 juli zijn 68.112 schades ingediend. Daarvan zijn 43.409 afgehandeld. Ten opzichte van de twee ministeries staat het IMG als onafhankelijk bestuursorgaan iets steviger in de schoenen.

‘Decennialang geprofiteerd van de gaswinning’

Is de overheid en daarmee de Nederlandse belastingbetaler bij een snellere en meer praktische aanpak van de woningen duurder uit? Top: ,,Dat valt nog te bezien. Moet je eens kijken wat je aan proceskosten kan besparen! En zelfs als het wél het geval zou zijn, is dat dan erg? Heel Nederland heeft decennialang geprofiteerd van de gaswinning in Groningen. Honderden miljarden zijn eraan verdiend. En dan nu beknibbelen op het fatsoenlijk en bevredigend oplossen van de ellende die het heeft veroorzaakt? Ook als een andere insteek wel meer geld blijkt te kosten, is dat echt niet te veel gevraagd.’’

menu