Klaas T. Noordhuis. Foto Rink Hof

Tuinarchitect uit Leens heeft genoten van het leven

Klaas T. Noordhuis. Foto Rink Hof

Klaas T. Noordhuis, tuinontwerper en ex-landgoedbewoner in Leens, resideert tegenwoordig in Amsterdam. Hij trekt een mooi flesje wit open en vult de kristallen glazen. We toasten. Ja, waarop eigenlijk? Laten we drinken op het leven. Want binnenkort is hij dood.

De telefoon gaat. Het is Klaas Noordhuis, de tuinarchitect die jaren in het imposante landhuis Oosterhouw in Leens woonde met zijn echtgenoot, wijlen de dichter C.O. Jellema, en later met de ex-monnik en theatervormgever Christiaan Klasema. Noordhuis, de man die honderden tuinen in heel Nederland heeft ontworpen volgens de strakke principes van een rasechte fundamentalist. Geboren en getogen Groninger, nuchter en recht voor zijn raap. Ook nu.

Naderende dood

,,Ik val maar meteen met de deur in huis. Ik heb kanker en ben over een paar weken dood. Dus als je me nog wilt spreken dan moet dat nú. En maak je geen zorgen. Het is hier geen bak ellende. Ik heb een mooi leven gehad en heb vrede met de naderende dood.”

Het is niet zijn keuze. Toch gaat hij ‘opgewekt de dood tegemoet’. Sterven kan een positieve ervaring zijn, angst, spijt en eenzaamheid zijn niet de overheersende emoties bij mensen die weten dat ze weldra zullen sterven. Noordhuis, 67 jaar, las deze resultaten van een studie onlangs in de Volkskrant en ervaart het zelf net zo.

,,Ik voel rust. Als je in je leven alle mogelijkheden en geestelijke bagage hebt benut, kun je tevreden terugkijken. Ik heb een mooi leven gehad. Ik heb ervan genoten, dag en nacht. Maar het is raar. Ik knip mijn nagels en denk dat het misschien de laatste keer is. Zonder er treurig over te zijn. Voltooid leven, toch wel.”

,,Wat mij wel triest stemt is dat met mijn overlijden ook de waarde en de verhalen achter mijn mooie erfgoed verdwijnen. Zoals de sofa, de fotolijstjes, het kabinet en de lampen. Wie weet straks nog dat die bijzondere theelepeltjes van mijn oma zijn geweest?’’

Het is nog maar een paar maanden geleden dat Noordhuis zijn neoclassicistische landgoed in Leens definitief verruilde voor een etage met balkon in hartje Amsterdam. De overgang kon niet groter zijn. Maar hij is er gelukkig. Hij had er graag oud willen worden.

Tekeningen

Als straks de kanker hem volledig in zijn greep krijgt en hem dwingt zijn laatste adem uit te blazen, dan laat hij als tuinarchitect honderden tekeningen na. Tuinontwerpen die zo bijzonder zijn, dat ze worden aangeboden aan de Groninger Archieven, zodat ze bewaard blijven voor het nageslacht. ,,Het ontwerp blijft, de tuin niet.’’

Het kenmerkende van die tuinontwerpen is dat Klaas Noordhuis als een van de weinigen in Nederland uitgaat van de historie. Volgens zijn tuinfilosofie verdient een huis een tuin die past bij zijn architectuur en de tijd waarin het is is gebouwd. ,,Je moet je goed verdiepen in de historie, dan pas kun je aan toekomst denken.’’ Wie zich niet kan vinden in deze visie, zoekt maar een ander.

,,Ik keek minder naar de wensen van de opdrachtgevers, meer naar een bepaald pand waar een bepaalde tuin bij hoort. Mensen wonen gemiddeld maar zeven jaar in een woning, maar een tuin bestaat veel langer. Die is in zo'n periode net volgroeid. Ik ben heel principieel. Sommigen noemen me zelfs een fundamentalist.’’

,,Een voorbeeld: ooit heb ik advieswerk gedaan voor de tuin van Buitenplaats Hofwijck bij Voorburg, waarbij ik helder historisch heb gedacht. Zelfs de koningin moest bij de opening door kniehoog gras lopen, want in mijn visie moet het gras op zo'n plek niet worden gemaaid. Ze hadden vroeger immers geen grasmaaimachines.’’

,,Terugkijkend, als boerenzoon, ben ik het meest trots op de ontwerpen voor de boerderijtuinen Pàbema in Zuidhorn en Oudelaan in Usquert. Hier kon ik veel historische elementen aanleggen. Ik ben blij dat de bewoners hier zo in meegingen en zo perfect onderhoud pleegden, want daar valt of staat een tuinplan mee.’’

Tuinen waren zijn leven. Maar nu praat hij liever over de dood. Maar wat moet je zeggen over de dood, vraagt Noordhuis zich af, terwijl we meer wijn drinken in de namiddagzon. Goede wijn, nu het nog kan. In elk geval wil hij niet begraven worden. Ook al is hij tuinarchitect, hij heeft geen binding met de aarde. Wel met de aardbol, want hij maakt zich zorgen over het milieu.

Hij kan de aarde loslaten, niet omdat hij in God en hemel gelooft. Dood is dood, er wacht hem het niks. ,,Ik heb geen godsdienst nodig als steun bij het sterven.’’ De armen van zijn Christiaan om zich heen, dat is genoeg.

Groningen

Terugkijkend op zijn leven kan Noordhuis niet om Groningen heen. Dat Groningen, waar hij geboren en getogen is, waar hij geleefd en gewerkt heeft. Dat Groningen, dat verkwanseld is aan de NAM, waar monumenten worden afgebroken en huizen uit 1880 worden gesloopt om plaats te maken voor de Aldi. ,,Dat doet mij zeer, heel erg zeer. Wij Groningers letten niet op onze cultuur.’’

,,Ook onze boerderijen gaan verloren. In verband met de asbestsanering breken de boeren hun schuren af. We kennen straks ons landschap niet meer. Denk ook aan de windmolens. We hebben al genoeg energie geleverd, moet Groningen nu nog een keer lijden? Bewaren van historie, is visie op de toekomst. Kijk naar een plant, daar moet je ook niet de wortels vanaf snijden.’’

En dan is er nog de jacht waar hij zich boos over kan maken. ,,Vroeger was de jacht iets voor de boer, ik was daar niet tegen. Maar tegenwoordig wordt de jacht verpacht en organiseren ze drijfjachten om de laatste haas te schieten.’’

,,Om dit alles voel ik me er als geboren en getogen Groninger niet meer thuis. Ik hoef er ook niet begraven te worden. En zeker niet in een kist: voor mij wordt geen boom gekapt. Kieper mijn as maar de Amstel in.’’

Noordhuis geniet van de laatste zonnestralen die nog net over de Amsterdamse huizen heen zijn balkon bereiken. Tegenover hem in de straat nemen moderne mannen met hun elektrische auto’s de nieuwe stekkerparkeerplaatsen in gebruik. Aan het eind van de straat ligt ‘zijn’ Onze Lieve Vrouwe Gasthuis, waar hij behandeld kon worden. Niks voor Noordhuis. Hij bedankt voor de chemo’s, hij geeft zich over. Hij voelt zich rustig over de dood die aanstaande is en neemt afscheid van het leven. Het lijkt wel alsof in hem de natuur nu zijn gang mag gaan.

loading  

Paspoort

Naam Klaas Tammo Noordhuis

Geboren 29 oktober 1949 om 15.00 uur, in Zuurdijk

Opleiding Tuinbouwschool in Frederiksoord

Carrière Na de tuinbouwschool in Frederiksoord begon hij een tuincentrum in Zuidhorn, en daarna in 1986 een ontwerpbureau in Groningen. De eerste tuin die hij ontwierp, een kleine stadstuin in renaissancestijl, kwam al snel in drie Engelse tuinboeken. Daarnaast schreef Klaas zelf tuinboeken: de Tuinplanten Encyclopedie (25ste druk; Tuinontwerpen, Snoeien, Bollen en Knollen ; Tuinieren het hele jaar door en Laat mij maar tuinieren, een moestuinboek voor kinderen.

Privé Klaas is eerst getrouwd geweest met Cor Jellema, na diens dood is hij hertrouwd met Christiaan Klasema.

menu