Coretta Van Leer.

UMCG-viroloog Coretta Van Leer bepleit gebruik mondkapjes: 'Anderhalve meter afstand is binnen niet genoeg'

Coretta Van Leer. Foto: Corné Sparidaens

Anderhalve meter afstand houden is niet genoeg als je lang met meerdere mensen in een afgesloten ruimte bent. Dus moeten we misschien toch vaker mondkapjes dragen, denkt viroloog Coretta Van Leer van het UMCG.

Er wordt langzaam maar zeker steeds meer bekend over het nieuwe coronavirus SARS CoV2. Zoals dat het besmettelijker is dan eerst gedacht.

Arts-microbioloog Coretta Van Leer is een van de naaste collega’s van hoogleraar Alex Friedrich die veel in de publiciteit is omdat het UMCG in de beginfase afweek van het landelijke coronabeleid, door meer te testen en het reizen van medewerkers buiten de noordelijke regio te beperken. Ook Van Leer vindt dat er veel te terughoudend getest wordt in Nederland. 

Maar ze delen meer: een behoorlijke groep collega’s van de afdeling microbiologie van het UMCG heeft zelf het coronavirus al onder de leden gehad, ook Van Leer.

Handen schudden

,,We hebben echt goed opgelet allemaal en zeker Alex, die wilde altijd al liever geen handen schudden. We hebben dus hier als collega’s ook al die tijd al anderhalve meter afstand gehouden, al ver voordat dat voorgeschreven werd. Toch hebben we misschien elkaar besmet doordat we dezelfde lucht inademden toen we een tijd lang samen in eenzelfde ruimte waren.’’

Hun eigen ervaring wordt ondersteund door wetenschappelijk onderzoek. ,,We leren wereldwijd natuurlijk steeds meer over dit virus. Het lijkt erop dat het binnenshuis makkelijker wordt overgebracht, in ruimtes waar meerdere mensen langdurig bij elkaar zijn.’’

Dat betekent nogal wat. Dat anderhalve meter afstand houden dus niet genoeg is, als je bijvoorbeeld in een treincoupé zit, of op werk of school in een afgesloten ruimte.

Mondkapjes

,,Die anderhalve meter is ook maar een keuze’’, vervolgt Van Leer. ,,Er zijn landen die één armlengte zeggen, er zijn er ook die twee meter zeggen. Waar het om gaat is dat je de kans op verspreiding veel kleiner maakt als je iemand tegenkomt en dan afstand bewaart. Maar je zou er bij moeten zeggen dat mensen niet langer dan een kwartier in een zelfde ruimte moeten zitten.’’

Mondkapjes zijn daarom uiteindelijk misschien de enige manier om het leven in Nederland weer enigszins normaal te krijgen, meent ze. ,,Ik snak ernaar om weer een beetje meer vrijheid te krijgen. Net als iedereen, denk ik.’’

loading  

Gewone maskers of chirurgische mondkapjes , niet die heel dure FFP2-maskers die in de zorg worden gebruikt. ,,Aan die gewone chirurgische mondkapjes is geen tekort, je kan ze overal in pakjes van tien kopen. We zien nu dat ze in de landen om ons heen gebruikt worden. Er zal overal onderzoek gedaan worden naar de effecten. Daar kunnen wij in Nederland van profiteren.’’

Ze zegt er meteen bij dat het RIVM over de adviezen gaat. ,,Het hangt natuurlijk ook van de resultaten van die andere landen af. Maar het lijkt mij duidelijk dat alleen lichamelijk afstand houden niet genoeg is. Denk aan restaurants, er zijn aanwijzingen dat het zich daar ook via de airco verspreidt. Het virus komt verder dan je denkt, hebben we de afgelopen tijd geleerd. Los van dat die anderhalve meter op veel plekken niet uitvoerbaar is. We hopen allemaal dat er weer wat meer open kan, een deel van de horeca bijvoorbeeld. Als de prijs daarvoor is dat je een mondkapje op moet, dan moet dat misschien maar.’’

De komende zomermaanden lijkt het coronavirus zich in Nederland vrij rustig te houden, is de algemene verwachting. Maar in het najaar en de winter kan het wel eens twee keer zo heftig terugkomen. Afgelopen winter waren er namelijk maar een paar besmettingshaarden, vooral in Brabant. Komende winter zullen er veel meer kleine besmettingshaardjes zijn in het land, als we het virus de komende tijd tenminste niet helemaal weten uit te roeien.

Testen

Alex Friedrich en andere virologen waarschuwden daar ook al voor. De komende maanden hebben we in Nederland tijd om de capaciteit op de ic’s te verhogen, om meer zorgpersoneel op te leiden, en om mondkapjes en ander materiaal in te slaan. En om veel meer te gaan testen.

Wat dat testen betreft maken Friedrich en Van Leer zich zorgen. Er wordt nog steeds erg terughoudend getest . ‘Gewone’ coronapatiënten kunnen nog steeds niet getest worden. Het RIVM en de GGD’s vrezen tekorten, is het niet aan testkits, dan wel aan personeel om de testen af te nemen of aan stokjes. Al werken de GGD’s nu wel aan nieuwe richtlijnen, voegt Friedrich toe.

,,Testen is de enige manier om greep te krijgen op de verspreiding’’, vindt Van Leer. ,,Als we nu nog steeds patiënten niet testen, weten we ook niet waar het virus nog is. Dan wordt het komende winter ook veel moeilijker om het in te dammen.’’

,,Ik verbaas me al tijden over het tekort aan materieel, zoals stokjes. Iedereen zag dit virus toch aankomen? Wij hebben meteen overal bestellingen geplaatst. Ik ben zelf toen het nog mocht naar Duitsland gereden om mijn kofferbak vol te laden met stokjes, toen ze bijna nergens meer te krijgen waren. En dan hoor ik nu van collega’s dat ze ineens een tekort hebben. Tja… denk ik dan’’, vertelt Van Leer. ,,Onze over jaren opgebouwde samenwerking met collega’s over de grens heeft ons ook hier geholpen’’, reageert Friedrich.

Lichtpuntje in corona-duisternis

Er komt nu een volgend vraagstuk aan met de antistoffentest. Het ministerie heeft er een aardige voorraad van. In het UMCG is die serologische test ook al onderzocht. ,,Ze kunnen binnenkort gebruikt worden’’, vervolgt Van Leer. ,,Maar dan zal je zien dat er weer allerlei beperkende voorwaarden komen, dus dat niet iedereen die dat wil getest wordt. Dat zou ook wat sneller kunnen.’’

Want er is toch ook een lichtpuntje in deze corona-duisternis. Zo’n antistoffentest lijkt wel degelijk nut te hebben, want er zijn steeds meer aanwijzingen dat mensen wel degelijk immuniteit kunnen opbouwen tegen het virus. ,,Het is nog niet absoluut zeker. Daarom houden ik en mijn collega’s die het al hebben gehad ons nog goed aan de maatregelen.’’

Maar het lijkt er steeds meer op dat de ziekte Covid-19 in golfbewegingen komt. Dat iemand die eerst genezen lijkt, toch een nieuwe aanval van de ziekte krijgt. ,,Daarom leek het er eerst op dat een behoorlijke groep patiënten in Zuid-Korea die genezen was het weer opnieuw kreeg. We zien steeds beter dat de ziekte eerst een dag of 7, 8 duurt. Daar houdt het bij sommigen bij op, maar bij een deel van de patiënten wordt het dan juist weer ernstiger. En we zien ook dat mensen die op de ic liggen en op een gegeven moment lijken te herstellen, zelfs van de beademing af kunnen, het even later toch weer opnieuw krijgen.’’

Jarenlang immuun

Van Leer wijst erop dat ook bij SARS1, de voorloper van SARS CoV2, patiënten jarenlang immuun bleven. ,,Zelfs op een moment dat er al geen antistoffen in het bloed meer worden aangetoond. Dat kan doordat er ook een cellulaire afweer is’’

Maar naar die werking van de afweer en het opbouwen van immuniteit moet nog veel onderzoek worden gedaan. ,,We moeten voorzichtig zijn. We hebben ons al zó veel laten verrassen door dit virus.’’

menu