Unieke boerderij-opgraving in Helpman

In de Groninger wijk Helpman is een archeologische toplocatie uit het begin van de 12e eeuw ontdekt: een boerderij met kostbare voorwerpen.

,,Vooral door die voorwerpen is dit een betekenisvolle opgraving. We weten nu dat welvaart in die tijd niet alleen in de stad Groningen voorkwam, maar ook in het omliggende gebied’’, zegt archeoloog Cuno Geert Koopstra van MUG ingenieursbureau.

RKZ

MUG onderzoekt de bodem bij de afgebroken zusterflat van het voormalige Rooms-Katholieke Ziekenhuis aan de Van Houtenlaan. Corporatie Nijestee gaat er een nieuw gebouw met zeven woonlagen en 48 appartementen neerzetten en daarbij is bodemonderzoek verplicht.

Koopstra is verrast dat er een gracht, een waterput (in een holle eik) én een boerderij -onder een dikke laag grond tevoorschijn kwamen. ,,Aan de paalgaten kunnen we zien dat het een fors gebouw is geweest. Maar de plek zelf is ook bijzonder: meestal vinden we resten van dit type boerderij (het type Gasselte, in de vorm van een boot) terug in oude beekdalen. Niet bovenop de Hondsrug. Kennelijk was de snelweg van de Middeleeuwen toen al een geschikte verzamelplek voor het vee en graan dat op zo’n boerderij werd verzameld. De ingang is vast aan de kant van de Verlengde Hereweg geweest. Mogelijk hebben er zelfs meerdere hoven in de directe omgeving gestaan.’’

Edelmetaal

Munten, aardewerk-scherven uit Duitsland (grote fragmenten gedraaid en beschilderd keramiek, bijzonder voor buiten de middeleeuwse gracht van de stad) en metalen onderdelen van een weegschaaltje voor edelmetaal maken de opgraving extra bijzonder. ,,Dit is geen gewoon erf geweest, maar zonder twijfel een van de hoven die de vertegenwoordigers van het Bisdom van Utrecht volstouwden met natuurlijke grondstoffen zoals graan, runderhuiden, wol en beenderen.’’

,,Het bisdom trok Drenthe leeg en legde daarvoor ’exploitatiecentra’ aan waarvan dit er een is. Mogelijk werd een deel van de goederen nog verhandeld op de markt in Groningen, die fungeerde als distributiecentrum. Maar een ander deel is ongetwijfeld via het Reitdiep naar Utrecht gegaan. Aan de zuidkant van Drenthe ging dat via de Vecht. Deze centra zijn later bij een omslag van machthebbers verlaten of door de gegoede burgerij overgenomen. Dit zal een verlaten en vergeten hoeve zijn geweest, maar het is aannemelijk dat de boerderij al voor 1245, tot waar de geschiedenis van Helpman tot dusver terug gaat, een belangrijke plek was. Net als Dilgt en Hemmen.’’

Kalteren

De RKZ-boerderij is niet zo groot is al die van de opgraving van de hof van Kalteren bij Diever (50x17 meter). ,,Deze is iets smaller. Hoe lang het gebouw is, weten we niet. Bij de bouw van de zusterflat is een deel verloren gegaan en richting de Van Houtenlaan graven we niet verder dan nodig is voor de nieuwbouw.’’ Op het terrein zijn ook boringen aan de gang voor de verwarming van de nieuwbouw.

menu