UB-medewerker Evert Jan Reker met zijn favoriete verzamelalbum. Het knaagt dat hij een plaatje nooit heeft kunnen vinden: voetballer Wim van der Heide.

Vergeelde verzamelwoede in vitrines voor blokkende studenten

UB-medewerker Evert Jan Reker met zijn favoriete verzamelalbum. Het knaagt dat hij een plaatje nooit heeft kunnen vinden: voetballer Wim van der Heide. Foto: Duncan Wijting

Dwalen in de wereld van de vermaarde natuurvorser Jaq. P. Thijsse (1865–1945). Weer even snuiven aan de wereld van vroeger in het plaatjesalbum van het legendarische Groningse koffiemerk Tiktak. Studenten die nu in de Universiteitsbibliotheek druk aan het blokken zijn voor de tentamens, lopen langs de expositie met verzamelalbums uit de afgelopen eeuw die in de vitrines liggen.

Evert Jan Reker, die de bijzondere collecties van de Universiteitsbibliotheek in Groningen beheert, gebaart naar de vitrine die zijn favoriete verzamelalbum bevat. Het is een album met plaatjes van voetbalsterren uit de Eredivisie 1971/1972. Het ligt opengeslagen bij FC Groningen. Martin Koeman kijkt met een keurige scheiding ernstig de wereld in en Piet Fransen, mister FC Groningen, lijkt al te broeden op zijn volgende doelpunt.

Heeft iemand nog een plaatje van voetballer Wim van der Heide?

Reker wijst naar een leeg plekje boven de naam Wim van der Heide. In het lege vlak, nummer 79, staat vermeld: ‘De ex-Veendammer Wim van der Heide moet de aanval van FC Groningen versterken. Van der Heide heeft een hard schot en beschikt bovendien over een groot spelinzicht’. Reker: ,,Wat altijd blijft knagen is dat ik dit ene plaatje nooit heb kunnen vinden.’’

De meeste verzamelalbums in de collectie zijn compleet. ,,Een belangrijk deel van onze nieuwe aanwinsten krijgen we van hoogleraren die met emeritaat gaan.’’ Dus er waren hoogleraren die in hun werkkamer ijverig plaatjes van voetballers, vogels, bomen en planten in albums plakten? ,,Nou, we krijgen ook donaties van particulieren. Mensen vonden het belangrijk dat ook deze albums goed bewaard bleven. Ik kan me dat ook wel voorstellen. Het duurde soms een behoorlijke tijd voordat je alle plaatjes compleet had. Dat gooi je dus niet zomaar weg.’’

Jachtseizoen is volgens Jaq. P. Thijsse ‘onaangename verrassing’ voor fazanten

Tal van fabrikanten en bedrijven startten verzamelalbums om de verkoop te stimuleren. Bijna vijfhonderd bedrijven gaven ruim tweeduizend albums uit: Verkade, Douwe Egberts, King, Droste, Plus, Albert Heijn, Hooijmer, Hille en Keg. Maar ook tv-omroepen, zoals de AVRO. Ook Groningse bedrijven deden volop mee, zoals Tiktak-koffie en de firma R.J. Kahrel, een theeplanter met plantages in voormalig Nederlands-Indië en theehandels in Groningen en in Duitsland.

De bekendste zijn toch de Verkade-albums. Het bedrijf gaf tussen 1903 en 1940 dertig albums uit met dertig miljoen losse plaatjes over de natuur en het landschap. Jac. P. Thijsse zou 18 stuks volschrijven. Reker haalt uit een stapeltje albums een puntgaaf exemplaar tevoorschijn dat onder meer prachtig geïllustreerde plaatjes van de watersnip, het fratertje en de sneeuwgors vat.

Thijsse merkt niet zonder ironie op dat het voor fazanten en patrijzen een ‘onaangename verrassing’ is als het jachtseizoen wordt geopend. ‘Den heelen zomer hebben zij van den jachtopziener en zijn helpers niet anders ondervonden dan vriendschap en bescherming.’ Maar dan komt de jager en Thijsse beschrijft enthousiast het wrede lot van de watersnip. ‘Angstig ‘etsj, etsj’ schreeuwend vliegt hij op en nu zoekt hij zijn heil in bliksemsnelle zigzagvlucht. Een moeilijk schot, maar voor een geoefend jager juist hierdoor des te genotvoller.’

,,Het was een andere tijd’’, merkt Reker droogjes op.

menu