Het toen grootste zonnepark van de Benelux in aanbouw: Zonnepark Midden Groningen.

Groningen exploiteert mega-zonneparken zelf en steekt de winst in eigen zak om de energietransitie te versnellen

Het toen grootste zonnepark van de Benelux in aanbouw: Zonnepark Midden Groningen. Foto: Archief DvhN/Matthijs Sorgdrager

De gemeente Groningen wil nieuwe grote zonneparken, waaronder megapark Meerstad Noord (400.000 panelen), zelf exploiteren. Met de opbrengst versnelt Groningen de energietransitie.

B en W willen er met het oprichten van een gemeentelijke Energie Exploitatie Maatschappij voor zorgen dat de winst van zeker twee zonneparken voor de volle 100 procent ten goede komt van de inwoners.

Mogelijk gaat het bedrijf ook een paar windturbines exploiteren. De gemeente denkt aan acht tweedehands exemplaren (die zijn goedkoper en niet zo hoog als tegenwoordig gebruikelijk) langs de A7 bij Westpoort en Roodehaan.

Energiefonds

Een energiefonds steekt de opbrengt in projecten die de verduurzaming en warmtetransitie van wijken en dorpen versnelt. Groningen wil er zo voor zorgen dat de energietransitie voor iedereen betaalbaar wordt. De stad rekent op tientallen miljoenen, hoeveel precies is nog onduidelijk.

B en W willen ook regelen dat nieuwe niet-gemeentelijke zonneparken voor minimaal 50 procent lokaal eigendom worden. Nu kan de winst van particuliere parken volledig verdwijnen in de zakken van binnen- of buitenlandse investeerders. De gemeenteraad buigt zich volgens de huidige planning in maart over de plannen.

Tweede energiebedrijf

Na WarmteStad is de Energie Exploitatie Maatschappij het tweede een energiebedrijf dat Groningen in relatief korte tijd heeft opricht. Warmtestad, een jointventure met Waterbedrijf Groningen, exploiteert verschillende wamtenetten.

Met de bedrijven treedt Groningen min of meer in de voetsporen van lokale energiecoöperatie Grunneger Power. Die kwam als een van de eerste in Nederland met het idee voor een zonnepark met een eigen energiebedrijf om de duurzame stroom zelf te verkopen en de winst optimaal te gebruiken voor verdere verduurzaming. Tegenwoordig doet EnergieVanOns dat namens meer dan honderd coöperaties. Die verkoop onder meer stroom van het zonnepark van Grunneger Power in Vierverlaten.

Gemeenten in startblokken

Er zijn steeds meer gemeenten die zelf zonneparken willen exploiteren. Zo begon Midden-Drenthe dit jaar met de aanleg van Zonnepark Leemdijk in Smilde. De omvang van de beoogde zonneparken in Groningen is ongekend groot. Volgens de huidige plannen wordt alleen een park in Limburg (iets) groter.

loading

Alleen al op het zonnepark van circa 175 ha bij Meerstad Noord (ter vergelijking: het grote park bij Hoogezand meet 110 ha) moeten zonnepanelen straks 210 MWp stroom leveren. Door de inrichting komt er 40 MWp stroom minder van het park dan gehoopt. Modernere panelen kunnen de opbrengst in de toekomst verder verhogen, verwacht de gemeente.

Grootgrondbezit

Bij Westpoort komt waarschijnlijk ook een groot park van 50 à 80 ha. Groningen heeft naast het spoor-opstelterrein De Vork een uitwijkmogelijkheid. Op deze drie locaties is de grond (bijna) volledig in bezit van de gemeente. Die was eerder bedoeld voor woonwijken (Meerstad Noord) of bedrijventerreinen.

Volgens de gemeente leveren de parken straks circa 350 MWp en komt er ook nog circa 150 MWp zonnestroom van bestaande en nieuwe grote particuliere zonneparken in de gemeente. Er zijn nieuwe gepland bij Garmerwolde (Fledderbosch, bij de rioolwaterzuivering - de lokale energiecoöperatie Ten Boer participeert hier in) en Roodehaan. Daar ligt ook al een particuliere zonnepark, net als op de voormalige stortplaats Woldjerspoor.

loading

De grootschalige parken leveren 90 procent van de totale opgave voor zonneparken. De rest moet van tientallen kleinere zonneweides (circa 50 ha) komen. Groter dan 10 hectare mogen die parken niet worden. Er zijn negen locaties voor aangewezen.

Bedrijfsdaken

Behalve van zonneparken en -weides moet er ook nog eens 300 MWp zonnestroom van zonnedaken komen. Daar zijn bijna alle (bedrijfs)daken in de gemeente voor nodig.

Voor alle zonneparken en daken samen is tussen 450 en 600 ha nodig (2 à 3 procent van de oppervlakte). Als Groningen de totale opgave van zonnestroom van circa 810 MWp zonnestroom realiseert, moet het ook nog steeds zo’n hoeveelheid van buiten inkopen. Om daar in 2035 voldoende aan te hebben (dan wil de gemeente CO2 neutraal zijn), moet Groningen voor die tijd ook nog een ongeveer even grote hoeveelheid energie besparen.

Om de plannen mogelijk te maken, moeten Enexis en Tennet het stroomnet in en rond de stad aanpassen. Groningen hoopt dat ze, als ze toch aan de slag gaan, een deel van de bestaande hoogspanningsleidingen in de stad (Vierverlaten - Zernike- De Hunze- Oosterhoogebrug- Euroborg) vervangen door een ondergronds systeem. Er komt in elk geval een nieuw trafostation bij zonnepark Meerstad Noord, waar ook de hyperloop testbaan is gepland. Groningen verwacht dat de trafostations (onder andere Bloemsingel, Bornholmstraat, Van Heemskerckstraat en Vierverlaten) vanaf 2030 voldoende capaciteit hebben voor alle plannen.

loading

Zonneweide: Graag, maar niet overal en alleen onder strikte eisen

In Haren is onrust ontstaan door de mogelijke komst van zonneparken. Volgens B en W Groningen is dat niet nodig omdat er veel eisen worden gesteld aan de locatiekeuze en het ontwerp van zonneparken.

In het gepubliceerde beleidskader zonneparken staat die onder meer betrekking hebben op ruimtelijke en landschappelijke aspecten, ecologie en biodiversiteit, cultuur en archeologie, meervoudig ruimtegebruik (koppelkansen, zoals met de hyperloop in Meerstad Noord of recreatie zoals nieuwe ommetjes), betrokkenheid van de omgeving en het zo eerlijk mogelijk inzetten van de (financiële) opbrengsten van de projecten.

Landschap

Groningen wil onder meer verschil zien tussen zonnevelden in kleinschalige esdorpenlandschappen op het zand van de Hondsrug en een grootschaliger wegdorpenlandschap zoals in de oude gemeente Ten Boer of bij Meerstad.

In het stuk staat ook dat er in principe een afstand van minstens 500 meter tussen verschillende zonnevelden moet zitten. Maar de gemeente sluit niet uit dat ze soms juist worden geclusterd op basis van maatwerk. Ze moeten altijd aansluiten op bestaande verkaveling, natuurwaarden (zoals een houtwallenstructuur), sloten en ecologische verbindingen. Groene overgangszones en een maximale bedekking van het terrein van 50 procent zijn verplicht. De ‘energietuin’ uit Assen geldt als voorbeeld.

Water

Voor het grote Zonnepark Meerstad Noord is een ontwerpplan gemaakt dat aansluit bij de vele watergangen in het gebied. Tussen het park en huizen ligt een strook van tussen 130 en 500 meter. Het nieuwe trafostation en de NAM locatie zijn in het plan opgenomen, net als de hyperloop testbaan. Waarschijnlijk komen er extra zonnepanelen na het ontmantelen van de NAM locatie. De gemeente onderzoekt of ze de kilometers diepe boorschacht in de toekomst kan gebruiken voor een warmteproject.

‘Kleine’ zonneweides leveren volgens de gemeente met 50 MWp, zo’n 10 procent van de totale hoeveelheid duurzame stroom die de parken in 2035 moeten opwekken, een aanzienlijk deel van de totale opgave. B en W vinden kleinere parken bij uitstek geschikt voor een aanpak van onderop, met betrokkenheid van de lokale omgeving.

 

menu