Vier vragen over Bommen Berend

Elk jaar op 28 augustus vieren Groningers dat hun stad in 1672 het beleg van Bommen Berend heeft doorstaan. Dit jaar valt 28 augustus op een zondag en wordt het feest één dag eerder gevierd, op zaterdag 27 augustus.

Dit jaar niet één dag feest, maar drie. Maar wie was Bommen Berend? En waarom noemen we het feest eigenlijk zo? Lees hieronder alles over Christoph Bernhard von Galen, alias Bommen Berend.

Wie was Bommen Berend?

Bommen Berend was één van de vele bijnamen van de Duitser Christoph Bernhard von Galen. Hij was in de 17de eeuw de bisschop van Münster.

Von Galen kwam uit een adellijke familie. Hij werd op 12 oktober 1606 geboren in Drensteinfurt en werd katholiek opgevoed. Op zijn 24ste kreeg Von Galen een aanstelling bij het bisdom Münster, waar hij twintig jaar later (1650) bisschop werd.

De katholieke Von Galen had als levensdoel om het protestantisme terug te brengen en het katholicisme te verspreiden. Hij werd bekend door zijn veldtocht in 1672 en de aanval op de stad Groningen. Aan die belegering dankt Von Galen zijn bijnaam Bommen Berend. Hij bestookte de stad vanuit het zuiden met bommen, granaten en stinkpotten. De bisschop van Münster werd ook ‘kanonnenbisschop' genoemd.

Von Galen overleed op 19 september 1678 in Ahaus op 71-jarige leeftijd. Hij is begraven in de St. Josephs Kapel in Münster.

Christoph Bernhard von Galen

Wat gebeurde er in de zomer van 1672?

1672 staat ook wel bekend als het Rampjaar. De Republiek der Verenigde Nederlanden werd aangevallen door Frankrijk, Engeland en de bisschoppen van Münster en Keulen. De Franse Zonnekoning Louis XIV gaf Von Galen toestemming om het gebied ten noordoosten van de IJssel in te lijven. Dat gebied behoorde ooit tot het bisdom Münster en Von Galen wilde het graag terug.

De veldtocht begon op 1 juni toen Von Galen en zijn manschappen Twente binnenvielen. Een dikke maand later was Von Galen met een leger van 24.000 man opgerukt tot het noorden van Nederland. Hij wilde het vooral protestantse Groningen innemen en het gebied bekeren tot het katholicisme. Op 21 juli begon de belegering van de stad.

Groningen was goed voorbereid op de komst van Von Galen. Er waren stadswallen aangelegd en er lag een brede gracht (delen ervan zijn nog terug te zien in het Noorderplantsoen). De vesting telde zeventien bastions en behoorde daarmee tot de omvangrijkste van de republiek. Legercommandant Carl von Rabenhaupt was ingehuurd om de stad te beschermen.

Vanuit het zuiden trakteerde Von Galen Groningen op een stortvloed aan bommen, granaten en stinkpotten. Maar Groningen hield stand. Na vijf weken droop Von Galen af. Meer dan de helft van zijn manschappen was gesneuveld tijdens de gevechten of door het slechte weer (de loopgraven stonden voortdurend blank). Groningen vierde de overwinning.

Wie verdreef Bommen Berend?

In juni 1672 huurde de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden legercommandant Carl von Rabenhaupt in. Een edelman van Boheemse oorsprong. Ze betaalden hem 4000 rijksdaalders om de stad te verdedigen. Samen met Stadjers en studenten wist Von Rabenhaupt de aanvallen van Bommen Berend af te slaan en hield de stad stand.

Er zijn steden waar van zulke helden op het centrale plein een groot standbeeld wordt opgericht. In Groningen viert de nuchterheid hoogtij. Het standbeeld van Von Rabenhaupt heeft een geheim plekje aan de noordzijde van het stadhuis op de Grote Markt.

Buste Von Rabenhaupt

Waarom heet het feest Bommen Berend?

Stadshistoricus Beno Hofman corrigeert meteen: ,,Het feest heet officieel geen Bommen Berend, maar De Achtentwintigsten of Groningens Ontzet. Dat laatste verbasterd natuurlijk snel naar Gronings ontzet, maar officieel is het Groningens Ontzet.”

Hofman weet niet waarom het feest in de volksmond Bommen Berend wordt genoemd. ,,Het is pas sinds een aantal jaren dat mensen het ontzet Bommen Berend noemen. Het bekt denk ik gewoon lekker.” Volgens Hofman weten veel mensen niet dat Bommen Berend eigenlijk de vijand was en maakt het ze daarom niet zoveel uit. ,,Maar het is natuurlijk verkeerd om een feest naar de vijand te noemen.”

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.