Vijf vragen: Komt er ooit een trein van Groningen naar Almelo (en terug)?

Een Arriva-trein. Foto: DvhN

Met de trein van Veendam en Stadskanaal naar Emmen, liefst zonder overstappen door naar Zwolle, Almelo en zelfs Duitsland. Het is een lang gekoesterde wens van Oost-Groningers, Drenten en Twentenaren. Hoe zit het dat precies en waarom is die wens nog niet vervuld?

Hoe lang wordt er al gepraat over een spoorlijn tussen Emmen en Stadskanaal?

Sinds mensenheugenis. In elk geval sinds de stoomtram tussen Emmen, Ter Apel en Stadskanaal in 1946 werd opgeheven.

‘Een onzer correspondenten’ van Nieuwsblad van het Noorden meldt eind 1969 opgetogen: ,,Het is niet onwaarschijnlijk dat de vurige wens van burgemeester Knottnerus van Stadskanaal: doortrekking van de spoorlijn Zwolle-Emmen tot Stadskanaal en daarmee opname van de Groninger Veenkoloniën in het reizigersverkeer van de NS, toch nog in vervulling gaat.’

De president-directeur van de NS had zich dat laten ontvallen in de Philips Koerier, het personeelsblad van de toen nog bloeiende Philips-fabriek in Stadskanaal. De officiële woordvoerder ontkent echter de woorden van zijn baas: ,,Van de kant van de Spoorwegen werd ons desgevraagd meegedeeld dat er ‘absoluut geen concrete plannen zijn voor doortrekking van de lijn Zwolle-Emmen naar Stadskanaal. Dat het in de verre toekomst hier ooit nog eens van komt moet evenwel niet uitgesloten worden geacht.’’

Bijna vijftig jaar later blijkt die toekomst nog steeds ver weg te liggen.

Om welk traject gaat het precies?

Het gaat om het ontbrekende stukje spoor tussen Emmen en Musselkanaal/Stadskanaal (ca. 18 kilometer, afhankelijk van hoe het traject gaat lopen) en de bestaande spoorlijn tussen Stadskanaal en Veendam, waarover nu de Museumspoorlijn STAR rijdt. Doordat het spoor vanuit Oost-Nederland doodloopt in Emmen, moeten treinreizigers tussen Enschede en Groningen (en alles dat er tussenin ligt) altijd een omweg maken via Zwolle. Of ze moeten in Emmen overstappen in de Q-liner naar Groningen. Andersom moeten reizigers vanuit Oost-Groningen via de stad Groningen naar het zuiden. Met het doortrekken van de spoorlijn Veendam-Stadskanaal naar Emmen zou dat probleem zijn opgelost.

Is er te weinig geld om de spoorlijn aan te leggen?

Alles draait om geld, maar als we gedeputeerde Fleur Gräper (die de spoorlijn in portefeuille heeft) mogen geloven, is dat niet eens het grootste probleem. Als er tenminste wordt doorgepakt, want de tijd dringt. In de pot ter compensatie van de afgeblazen Zuiderzeelijn zit tot 2022 ongeveer 63 miljoen euro. Ook vervoersbedrijf Arriva, dat op z’n minst het traject Veendam-Stadskanaal graag voor zijn rekening zou nemen, zegt al geld opzij te hebben gezet. Al houdt de provincie Groningen er rekening mee dat Arriva nog een exploitatiesubsidie nodig zal hebben om het financieel rond te breien.

Wat is dan wel het probleem?

,,Het is een enorme worsteling’’, zei Gräper vorig jaar tegen verslaggever Johan de Veer. ,,Op tafel liggen twintig puzzelstukjes. Die moeten passend en in de juiste volgorde op tafel worden gelegd.’’

Spoorbeheerder Prorail zou de ontbrekende rails tussen Emmen en Stadskanaal moeten aanleggen. Maar een regiolijntje in Noord-Oost Nederland bungelt onderaan de lange prioriteitenlijst van Prorail. Het stuk bestaand spoor tusen Stadskanaal en Veendam is eigendom van Stichting Stadskanaal Rail (STAR), dat met stoomtreinen van Stadskanaal naar Veendam tuft. Als het traject vrijgegeven zou worden voor personenvervoer, zouden de vrijwillige machinisten van de museumspoorlijn ook aan alle wettelijke eisen voor spoorwegpersoneel moeten voldoen. Daar heeft STAR geen trek in. Een oplossing zou zijn dat STAR op een museumspoortje tussen Gasselte en Gieten zou gaan rijden. Maar de verbouwing van het voormalige Drentse tramlijntje en de verhuizing van het stationscomplex in Stadskanaal moet dan wel betaald worden door de overheid.

Toch komt het met de verbinding Stadskanaal-Veendam misschien nog wel goed. Lastiger wordt het met de lijn Stadskanaal-Emmen, omdat de provincie Drenthe vorig jaar besloot geen geld in die verbinding te steken. Drenthe besteedt dat geld liever aan het veiliger maken van de N34 en verbetering van de busroute Emmen-Gieten-Groningen. Daarmee komt niets terecht van het voornemen om Oost-Groningen per spoor beter te ontsluiten richting het zuiden en het westen van het land.

Dus die verbinding komt er nooit?

De verwachting is, dat de spoorlijn een van de speerpunten wordt van de provinciale verkiezingen die volgend jaar worden gehouden. Maar als er geen spijkers met koppen worden geslagen vóór 2022 wordt de kans erg klein.

menu